INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - DANTE ALIGHIERI (1265-1321)

„Boska komedia”

Obszerny poemat w stu pieśniach i podzielony na trzy części (Piekło, Czyściec, Raj). Dante podróżuje, a jego przewodnikiem jest Wergiliusz, potem przez raj prowadzi go Beatrycze czyli ziemska, doskonała kobieta uosabiająca piękno, dobroć, miłość, doskonała kobieta. Miłość do niej...

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - JAN BOCCACIO (1313 - 1375)

 „Dekameron” 

Zbiór stu nowel opowiadanych przez dziesięć dni w grupie siedmiu dam i trzech kawalerów, którzy schronili się na wsi uciekając z miasta przez zarazą. Opowiadają sobie historie znane im z autopsji. Głównym tematem ich historii jest miłość cielesna, zmysłowa i namiętność przedstawiona...

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - FRANCISZEK PETRARKA (1304 - 1375)

„Sonety do Laury”

Cykl ten składa się z około 317 utworów napisanych po włosku. Prezentuje tu poezję miłosną - erotyki. Są to jej początki. W sonetach tych stara się on opisać miłość, uczucie doczesne, zajmuje się własnymi uczuciami, analizuje swoją psychikę. Jest szczery i spontaniczny. Opisuje...

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - MICHAŁ MONTAIGNE (1533 - 1592)

„Próby”

Zbiór luźnych przemyśleń o życiu (charakter autobiograficzny).  Był inspirowany przez starożytnych filozofów. Dzieło to stanowi główny dokument literatury renesansowego sceptycyzmu powiązanego z hedonizmem i stoicyzmem. Ma ona charakter antropocentryczny. Występuje tu afirmacja niezależności i...

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - FRANCISZEK RABELAIS (1494 - 1553)

Francuzki pisarz i humanista, a z zawodu lekarz.

 „Gargantua i Pantagruel”

Fantastyczno-satyryczna epopeja. Propagował on swobodny i wszechstronny rozwój człowieka zgodnie z prawami i wymogami natury. W dziele swym zawarł obraz współczesnego mu społeczeństwa, ostro wyszydzając przestarzałe instytucje...

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - ERAZM Z ROTTERDAMU [GERHARD GERHARDS] (1469 - 1536)

Był to holenderski filolog, filozof, literat, teolog i pedagog. Był też czołowym humanistą renesansu. Piętnował nadużycia duchownych (korupcja, handel relikwiami itp.). Głosił umiłowanie wolności, prostoty i pokoju. Zabiegał o pogłębienie duchowej więzi z Jezusem Chrystusem przez modlitwę i dobre...

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - TOMASZ MORE (1478-1535)

„Utopia”

Angielski mąż stanu i pisarz polityczny. Reprezentował idee społeczno-polityczne i filozofie. Przedstawił obraz państwa idealnego i systemu społecznego. Został oskarżony o zdradę i osadzony w więzieniu gdzie pisał listy. Skazany na śmierć. Wyrok wykonano.

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - WILLIAM SZEKSPIR (1564-1616)

Wybitny dramaturg angielski uchodzący za twórcę nowożytnego teatru. Gdy się wzbogacił stworzył grupę teatralną „The Globe”.

INDYWIDUALNOŚCI RENESANSU POLSKIEGO I EUROPEJSKIEGO - MIGUEL CERVANTES (1547-1616)

Hiszpański pisarz, twórca nowożytnej powieści europejskiej. Autor „Don Kichota”. Napisał około 20 utworów dramatycznych, wystawianych przez trupy aktorskie. Wydał w jednym tomie 8 komedii wzorowanych na dramaturgii Lopego de Vega i tyleż intermediów (scenki obyczajowe) stanowiącą najwartościowszą...

PREKURSORZY IDEI HUMANIZMU W POLSCE - KONRAD CELTIS

−  niemiec, humanista

−  znalazł się w Akademii Krakowskiej

−  założył towarzystwo Humanistyczne

−  pisał ody, elegie, epigramaty

−  posługiwał się klasyczną łaciną

PREKURSORZY IDEI HUMANIZMU W POLSCE - FILIP BUONACCORSI (KALLIMACH)

−  prześladowany przez papiestwo Włoch

−  wykształcony, znał łacinę i posługiwał się nią

−  nauczyciel synów Kazimierza Jagielończyka oraz doradca Jana Olbrachta

−  pisał elegie i epigramaty

OBYCZAJOWOŚĆ POLSKI XVI WIEKU - WIEŚ I JEJ UROKI - JAN KOCHANOWSKI

Są to fraszki Czarnoleskie w których poeta zawarł pochwałę spokojnego, szczęśliwego życia na wsi, gdzie zaistniały odpowiednie warunki do uprawiania twórczości poetyckiej, a czarnoleska lipa urosła do rangi symboli.

„Na lipę”

Poeta wyznał, że w jej dobroczynnym cieniu chronił się chętnie, tu...

OBYCZAJOWOŚĆ POLSKI XVI WIEKU - WIEŚ I JEJ UROKI - MIKOŁAJ REJ

„Mnich”

Rej otwarcie krytykuje mnichów (bestie, wyzyskiwacze, próżniacy). Porównuje ich do starych diabłów, szalonych i bezdusznych ludzi, którym bark wiary, nauki i bogobojności. Naśmiewa się z ludzi, którzy uważają kleryków za świętych, bogacili się. Tych nazywa największymi szaleńcami.

 „Pleban...

OBYCZAJOWOŚĆ POLSKI XVI WIEKU - WIEŚ I JEJ UROKI - SZYMON SZYMONOWIC

„Żeńcy”

Szymonowic prezentuje wieś dwojako: przynoszącą bogactwo i swobodną staroście (ekonomowi) oraz ciężką pracę i niedolę robotników i chłopów. Chłop zależny jest bowiem od starosty. Musi go słuchać (ile pracować, kiedy jeść, co mówić). Starosta ma pełną swobodę, pełnię władzy nad...

CHARAKTERYSTYKA CZASÓW BAROKU - SYTUACJA POLITYCZNA POLSKI

−  kryzys renesansowych ideałów humanistycznych: harmonii, ładu życia, umiejętności godzenia wartości ziemskich i wiecznych, tolerancji religijnej −  spadł autorytet Polski na arenie międzynarodowej −  dominacja szlachty i magnaterii −  upadek autorytetu władzy króla −  nastąpił oficjalny zakaz nabożeństw protestanckich −  wzrosło znaczenie duchowieństwa −  polska była ...

CZAS TRWANIA I PODZIAŁ NA OKRESY (W POLSCE)

Ustalenie dokładnej daty początku Baroku jest niemożliwe. Pierwsze symptomy baroku były w latach sześćdziesiątych XVI wieku. Barok trwał przez cały wiek XVII. Schyłek baroku to lata trzydzieste i czterdzieste XVIII wieku. Barok trwał więc prawie dwa wieki.

CECHY LITERATURY BAROKOWEJ W POLSCE

−  długowieczność

−  dwunurtowość (nurt dworski i sarmacki)

−  brak programu, ukształtowanych zasad i poetyk

−  rękopiśmienniczy charakter piśmiennictwa

(utwory powstawały jako rękopisy i nie ukazywały się w druku bo przestały funkcjonować drukarnie i zanikło zapotrzebowanie na utwory; szlachcic...

CZASY SASKIE W KULTURZE POLSKIEJ - DWA NURTY KULTURY

−  szlachecki - rodzinność

−  magnacki - wzorowany na dworach zachodniej Europy

CZASY SASKIE W KULTURZE POLSKIEJ - CECHY KULTURY DWORSKIEJ (MAGNACKIEJ)

−  umowność, konwenans życia towarzyskiego

>

CZASY SASKIE W KULTURZE POLSKIEJ - SYTUACJA KOŚCIOŁA

−  triumf kontrreformacji

−  instytucja coraz bardziej sprymityzowana, zgnuśniała

−  gromadzenie ogromnej liczby ludzi w klasztorach