GÓRY NAD CZARNYM MORZEM

GÓRY NAD CZARNYM MORZEM, powieść W. Macha, powst. 1959-60, wyd. w Warszawie 1961. Jej głównym bohaterem, a zarazem narratorem jest współcz. pisarz pol. Aleksander, który nad brzegiem Morza Czarnego wspomina i przekształca w fikcję fabularną swą ubiegłoroczną wędrówkę do bieszczadzkiej Doliny...

GÓRĄ NASI! Komedia w 5 aktach

GÓRĄ NASI! Komedia w 5 aktach, komedia K. Zalewskiego, wyst. w Krakowie 1884, wyd. tamże 1885, dedykowana A. Hoffmann. Gł. wątkiem fabularnym są wybory prezydenta rady miejskiej. Kandyduje bankier, Pomper, jego przeciwnikiem jest były zesłaniec Kuryatowicz, wysunięty wbrew swym chęciom przez zakochaną...

A NA ONEJ GÓRZE

Mazowiecka odmiana ballady o śmierci dwojga kochanków.

A na onej górze - na jedwabnym sznurze

dwoje drzewa pływa.

Jedno kalinowe, oj i kalinowe,

drugie jaworowe, oj i jaworowe. 1-4.

HEJ, Z GÓRY JADĄ MAZURY

Popularna pieśń lud. pochodzenia wojskowego, w licznych wariantach, o żołnierzu (rycerzu, ułanie), który prosi dziewczynę o wodę dla konia, po czym ją namawia, aby z nim pojechała a. ją porywa.

Hej, z góry

jadą Mazury,

jedzie, jedzie Mazureczek,

wiezie, wiezie mi wianeczek

rozmarynowy...

NA ONEJ GÓRZE JADĄ ŻOŁNIERZE

Popularna dialogowa piosenka lud.

Na onej górze jadą żołnierze.

Puk, puk, w okieneczko,

wstań, wstań, panieneczko,

koniom wody dać. 1-4. '

WIERCHY. Rocznik poświęcony górom

WIERCHY. Rocznik poświęcony górom, czasopismo wyd. od 1923 (z przerwą 1939-46), początkowo we Lwowie (przy współpracy H. Altenberga), od 1927 w Krakowie; organ Pol. Tow. Tatrzańskiego, od 1950 - PTTK (wyd. przez Komisję Turystyki Górskiej). W. nawiązywały do „Pamiętnika Tow. Tatrzańskiego"...

OBLĘŻENIE JASNEJ GÓRY CZĘSTOCHOWSKIEJ

Obszerny anonimowy poemat w 12 pieśniach, o bardzo nierównej wartości, mający być polskim odpowiednikiem Jeruzalem wyzwolonej Tassa (zob. Jerozolima), napisany ok. 1672. Jest to relacja z oblężenia Jasnej* Góry przez Szwedów, oparta na łac. dziełach Kobierzyckiego i Kordeckiego.

Obok szczegółowych...

PORÓWNAJ, BOŻE, GÓRY Z DOŁAMI

Popularna ludowa pieśń miłosna o porzuconej dziewczynie.

Porównaj, Boże, góry z dołami,

niech będzie równiusieńko;

przyprowadź, Panie, moje kochanie

w niedzielę raniusieńko. 1-4.

ŚMIAŁO PODNIEŚMY SZTANDAR NASZ W GORĘ

Początek popularnej pieśni proletariatu polskiego pt. Warszawianka (zob.) napisanej przez Wacława Święcickiego prawdop. jeszcze w czasie jego uwięzienia w Cytadeli warszawskiej 1879-80, wydanej w 1883. Pierwowzorem tekstu i melodii jest Marsz żuawów z 1863 Włodzimierza Wolskiego, do którego muzykę napisał...

TAM NA GÓRZE JAWOR STOI

Popularna pieśń St. Moniuszki do słów wiersza Kozak nieznanego autora.

Tam na górze jawor stoi,

jawor zielonieńki,

ginie Kozak w obcej stronie.

Kozak młodziusieńki. 1-4.

ZA GÓRAMI, ZA LASAMI

Pop. pieśń ludowa, mazowiecka, prawdop. pochodzenia na pół literackiego; często: pierwsze wyrazy bajki.

Za górami, za lasami

tańcowała Małgorzatka z chłopakami.

Przyszedł ojciec, przyszła matka:

- Pójdź do domu, pójdź do domu, Małgorzatka! 1-4.

MONS GRAUPIUS (GÓRY GRAMPIAN), BIT­WA POD MONS GRAUPIUS 84

Dowodzone przez Gnejusza Juliusza Agrykolę (40-93) legiony rzymskie od 77 do 83 podbijały Walię, a w 84 dotarły niemal do obecnego Aberdee (Szkocja). Historyk Tacyt (56?-120) w „Życiu Agrykoli" podaje, że około 11 tysięcy rzymskiej jazdy i piechoty, w której służyli również wierni Rzymowi Brytowie...

GORE CHARLES

Bp. anglik., ur. 22 I 1853 w Londynie,zm. 17 I 1932 tamże, teolog.

Studiował w Oksfordzie (należałdo High Church) i t am też 1884 został r e k t o r em Pusey House;1892 z jego inicjatywy założono w Oksfordzie wspólnotę zak.Community of the Resurrection; od 1894 byl kanonikiem wWestminsterze, gdzie...

Święty Atanazy z góry Athos

Św. Atanazy z góry Athos, opat. Urodził się w Trebizondzie około 920 r. Studiował w Konstantynopolu.Następnie przebywał w klasztorze Kyminas w Bitynii. Kiedy chciano go obrać opatem, uciekł na Athos,gdzie wiódł życie pustelnika. Cesarz Nicefor Fokas, jego przyjaciel z czasów szkolnych, przymusił go...

Góry Stołowe

Przez wąskie, kręte korytarze prowadzące wśród pięknie wymodelowanych form niekiedy trudno przecisnąć się z ple­cakiem. Przeważnie panuje tu półmrok, a po deszczach dość długo utrzymuje się woda.

Są jedynymi w Polsce górami płytowymi zbudowanymi z uło­onych na przemian warstw margli i piaskowców...

Góra Ślęża

Na szczycie Ślęży (718 m n.p.m.), kul­minacji Masywu Ślęży, 35 km na pd. zach. od Wrocławia, na terenie Ślężańskiego Parku Krajobrazowego, znajduje się Rezer­wat krajobrazowo-archeologiczny (147 ha). Pod koniec epoki brązu (800-650 p.n.e.) powstał tu ośrodek kultu Słońca, aktywny  jeszcze na...

Srebrna góra

Wieś, dawniej miasto, 11 km na pod. zach. od Ząbkowic Śl., w granicznej dolinie mię­dzy górami Bardzkimi i Sowimi. Wspomniana w 1331 z okazji przywileju na poszukiwanie i wydobycie rud srebra. W 1536 prawa wolnego miasta górniczego, duży rozkwit, ale upadek w wyniku wojny  trzydziestoletniej. Od poł. XIX...

Tarnowskie Góry

Miasto powiatowe na Wyżynie Śląskiej, na Garbie Tarnogórskim, jeden z największych  w Polsce węzłów kolejowych. 66 tys. mieszkańców. Powstało i rozwijało się w XV-XVI w. dzięki znalezieniu rud srebra i cynku. W 1526 uzyskało wolność górniczą, tzw. „Ordunek Górny" od księcia opolskiego Jana II...

Kawcza Góra

Jeden z najwyższych punktów polskiego wybrzeża (61 m n.p.m.) w paśmie wzniesień klifowych na wsch. od Międzyzdrojów. Popularne miejsce spacerów wczaso­wiczów. Piękny widok na Zatokę Pomorską, Świnoujście z latarnią morską, niemieckie brzegi wyspy Uznam, statki oczekujące na wejście do świnoujskiego...

SREBRNA GÓRA, osada na Dolnym Śląsku k. Ząbkowic, w Górach Sowich

Powyżej niej, po obu stronach Przełęczy Srebrnej wznosi się wykuta w skałach rozległa forteca, wybudowana przez Fryderyka II. W 1806-1807 bronił się tu skutecznie, aż do pokoju w Tylży, niewielki garnizon prus., oblegany przez wojska franc.