Ocena brak

Źródła powstawania stosunku pracy

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /14.08.2011

Wstęp

Polskie prawo pracy przewiduje inne niż umowę o pracę, podstawy powstania stosunku pracy. Przewidziane są one dla ściśle określonej grupy osób - liczebnie niewielkiej. Są to:

  • powołanie,
  • mianowanie,
  • wybór.
Powołanie

Zgodnie z przepisami prawa zatrudnianie pracowników może następować na podstawie powołania. Powołanie może powstać gdy stanowi tak konkretny, odrębny przepis prawa (np.przepisy ustawy o pracownikach samorządowych z 22.03.1990 r. przewidują powołanie sekretarza czy skarbnika gminy).Pomimo jednostronnego charakteru powołania, wywiera ono podwójne skutki tj. nawiązuje stosunek pracy (już bez dodatkowej umowy o pracę) oraz powierza określone funkcje osobie powołanej. Bardzo często powołania odbywają się w drodze konkursu - czasami jest on wręcz obowiązkowy np. na stanowisko przedsiębiorstwa państwowego . Powołanie winno być dokonane jest na piśmie, lecz niezachowanie tej formy nie oznacza nieważności powołania. W powołaniu określa się termin wystąpienia stosunku pracy i mają tu zastosowanie przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony ( z wyjątkiem przepisów regulujących tryb postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę, ewentualnych sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania: o bezskuteczności wypowiedzeń, o odszkodowaniu przewidzianym w razie wypowiedzenia umowy o pracę, o przywracaniu do pracy). Pracownik powołany przez dany organ, może być w każdym czasie przez ten organ odwołany.


Mianowanie

Kodeks Pracy przewiduje nawiązywanie stosunku pracy na podstawie mianowania, lecz jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnym charakterem pracy,który określony jest odrębnymi przepisami. Mianowanie podobnie jak powołanie jest aktem jednostronnym. Na tej podstawie są zatrudniane osoby związane z administracją państwową, samorządową, sądownictwem, prokuraturą oraz szkolnictwem wyższym. Bardzo często z mianowaniem ściśle wiąże się spełnienie określonych warunków: odpowiednie wykształcenie, staż pracy, obywatelstwo polskie. Charakterystycznym dla osoby mianowanej jest, że podlega ona zaostrzonej odpowiedzialności dyscyplinarnej, podległości służbowej, zaś jego prawa pracownicze podlegają specjalnej ochronie. Co więcej najczęściej ma prawo do dodatkowych świadczeń.

Wybór

Na podstawie wyboru może powstać stosunek pracy tylko wówczas, gdy z wyboru wynika obowiązek wykonywania prac w charakterze pracownika, czyli za wynagrodzeniem.Najczęściej dokonuje się wyboru w stosunku do władz w organizacjach związkowych, społecznych i politycznych. Do wyboru stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas określony, ponieważ z góry wiadomo, jak długo trwa mandat danego pracownika. Z kolei rozwiązanie stosunku pracy z wyboru następuje wraz z wygaśnięciem mandatu, który wygasa w razie: odwołania pracownika, zrzeczenia się mandatu przez pracownika, upływu kadencji oraz śmierci pracownika. Nie ma więc możliwości rozwiązania stosunku pracy z wyboru za wypowiedzeniem czy w trybie natychmiastowym.

Bibliografia
  • Brol J., Wybrane zagadnienia z prawa pracy, Warszawa 2001
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy

  • Autor: Katarzyna Szlachta
    Źródło: Encyklopedia Zarządzania
    Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry