Ocena brak

ŻÓŁTY KRZYŻ, trylogia powieściowa A. Struga

Autor /jagoda89 Dodano /08.04.2012

ŻÓŁTY KRZYŻ, trylogia powieściowa A. Struga (t. 1 Tajemnica Renu, t. 2 Bogowie Germanii, t. 3 Ostatni film Evy Evard), wyd. w Warszawie 1933. Przedstawia wydarzenia z lat I wojny świat, na szerokim tle eur. (gł. Niemcy i Francja). Tytuł pochodzi od symbolu, jakim Niemcy oznaczali bomby z iperytem. Jest nie tyle powieścią „żołnierską"', ile próbą zobrazowania ważnych, a zakulisowych elementów mechanizmu wojennego: fuiikcjonowania sztabów, wywiadów i pracujących dla potrzeb militarnych placówek naukowych. Same działania bojowe przedstawione są gł. w swym nowoczesnym, technicznym, przeważnie anonimowym aspekcie (broń chemiczna, lotnictwo, broń pancerna) - przez co fragm. batalistyczne odbiegają od tradycyjnych konwencji lit. przedstawienia wojny. Również pozamilitarne wątki powieści akcentują elementy nowoczesnej cywilizacji techn. (samoloty, film) wraz z jej problemami społ. i moralnymi, które dopiero po II wojnie świat, znalazły się w centrum uwagi literatury i humanistyki (film jako czynnik kształtujący mity społ., odpowiedzialność moralna uczonych za broń masowej zagłady). Gł. bohaterowie to prof. Wager (wzorowany na autentycznej postaci niem. uczonego, Fritza Habera), kapitan Despaix, który pod nazw. dra Heima prowadzi działalność wywiadowczą na rzecz aliantów i aktorka film. Eva Evard, również zaangażowana w pracę wywiadu (jej pierwowzorem była Mata Hari). Obok nich występują liczne postacie - od naczelnych wodzów do prostych żołnierzy. Akcja prowadzona jest żywo (ciąg obrazów „filmowych"), z częstym odwoływaniem się do reguł gatunków sensacyjnych. Zasadniczym celem utworu jest jednak wyeksponowanie konsekwencji wojny-zniszczenia fizycznego i moralnego, atmosfery nieustannej grozy, gł. zaś bezsensownego automatyzmu rozpętanego ruchu, prowadzącego do zagłady. Dramatyzm wydarzeń uwypukla ekspresjonist. technika opisu. Ż. k. charakteryzuje rozbudowana analiza psycho-patologicznych stanów większości postaci, wykorzystanie poetyki snu i halucynacji, odpowiednio patetyczna stylizacja językowa. Powieść należy do czołowych dzieł nurtu pacyfistycznego w literaturze polskiej. Kilkakrotnie wznawiana po II wojnie światowej.

Wyd. 1976, posłowie L. Żuliński. J. KRZYŻANOWSKI Andrzeja Struga książka o wojnie, w: W kręgu wielkich realistów, Kr. 1962 (prwdr. 1937); S. SANDLER Tajemnice „Ż.k.", Prace Polonist. 14 (1958).

Podobne prace

Do góry