Ocena brak

ZNACZENIE

Autor /kosa Dodano /16.11.2012

 

ZNACZENIE łc. significatio, sensus; ang. meaning, signification, sense; fr. signification, sens; nm. Bedeutung, Sinn

To, co pozwala danemu pojęciu, słowu, znakowi itp. wyrazić jakiś stan rzeczy, na który to słowo itd. wskazuje; w ten sposób rzecz może otrzymać znaczenie niezależ­nie od swych własności poprzez samo miejsce, jakie zajmuje w określonym zwią­zku, takim np. jak funkcja, działanie czy cel. Określany jako znaczenie związek po­między znakiem (pojęciem, nazwą) i sa­mym przedmiotem jest ustalony arbitralnie (na zasadzie konwencji) i pod tym wzglę­dem „znaczenie" i —> „oznaczanie" (1) są równoznacznikami.

1. log. Znaczenie wyrażenia — jedna z podstawowych własności seman­tycznych —> wyrażeń językowych; kluczo­we pojęcie semantyki lingwistycznej. Ist­nieją różne teorie semantyczne dotyczące wyrażeń; do bardziej znanych należą:

a) Koncepcja asocjacjonistyczna, według której znaczeniem wyrażenia dla danej osoby jest myśl skojarzona w jej umyśle z tym wyrażeniem. Definicja ta stanowi główną ideę teorii znaczenia wy­wodzącej się od J. Locke'a, a związanej z dawniejszą psychologią.

b) Koncepcja konotacyjna, według której znaczeniem nazwy jest zespół cech charakteryzujących desygnaty danej na­zwy i decydujących o przypisywaniu jej owym desygnatom. Na przykład znacze­niem nazwy „chlorofil" są te cechy, które decydują o tym, że daną substancję na­zwiemy chlorofilem: jej skład chemiczny, jej rolę pełnioną w organizmie rośliny itd. Ta koncepcja znaczenia odnosi się tylko do wyrażeń mających desygnaty, a więc do nazw niepustych. Pochodzi ona od teo­rii J. St. Milla, który utożsamiał znaczenie nazwy z jej —> konotacją (stąd określenie „konotacyjna") i uważał, że pozbawione znaczenia są nazwy (imiona) własne. Zna­czenie nazwy bywa też określane mianem —> pojęcia (2) (w sensie logicznym), a zna­czenie zdania — mianem -> sądu (2) (w sen­sie logicznym).

c) Koncepcja K. Ajdukiewicza, zwana dyrektywalną, która ogranicza się do wyrażeń będących zdaniami w sensie lo­gicznym lub składnikami takich zdań, sprowadzając ich znaczenie do pojęcia ję­zykowych reguł uznawania zdań, takich jak dyrektywy empiryczne, dedukcyjne czy aksjomatyczne.

d) Koncepcja pragmatyczna — sposób rozumienia danego wyrażenia prze­pisany przez reguły języka, a przejawiający się w posługiwaniu się owym wyrażeniem. Na przykład znaczenie nazwy „liczba pier­wsza" w języku polskim zna ten, kto stosuje ją do Uczb pierwszych, a odmawia jej m. in. liczbom parzystym itd.; znaczenie spójnika „i" rozumie ten, kto posługuje się nim w ten sposób, że zdanie utworzone za jego pomo­cą z dwóch innych zdań uważa za prawdzi­we wtedy i tylko wtedy, gdy uważa za pra­wdziwe oba zdania składowe. Przedstawio­ne tu ujęcie jest zbliżone do koncepcji W. VAN Ormana Quine'a dotyczącej znacze­nia definiowanego dla wyrażeń języka po­tocznego przez odwołanie się do zachowań jego użytkowników (tzw. znaczenie empi­ryczne).

2. Znaczenie znaku — intencja nadana —> znakowi (1) celem użycia go w określonej dlań funkcji, i faktycznie przez ten znak spełniana. Znaczenie zna­ku to ujęcie przezeń przedmiotu, do które­go odnosi on nadaną sobie intencją. Zna­czenie to jest określane przez zespół fun­kcji semiotycznych znaku, sprowadzal-nych do czterech: przedstawiania, komu­nikowania, wyrażania, oddziaływania.

3. W językoznawstwie: treść przedsta­wieniowa zawarta w znaku językowym.

Podobne prace

Do góry