Ocena brak

ZMIANY ZWYRODNIENIOWO-WYTWÓRCZE KRĘGOSŁUPA

Autor /hugonboss Dodano /21.11.2013

Zmiany mogą dotyczyć bądź krążków mię-dzykręgowych i przylegających do nich krawędzi trzonów (dyskopatia, spondyloza), bądź drobnych stawów międzykręgowych. Dyskopatie mogą dawać bądź objawy miejscowe, bądź — w razie ucisku sąsiadujących z krążkami międzykręgowymi korzeni nerwowych — objawy korzeniowe, sięgające z reguły najbardziej obwodowych odcinków kończyn. Zmiany w drobnych stawach międzykręgowych powodować mogą miejscowy ból przy ruchu i pewne ograniczenie zasięgu ruchu.

Miejscowe bóle towarzyszące zmianom zwyrodnieniowym kręgosłupa nie są nigdy bardzo silne. Obecność nieznośnych bólów, wymagających narkotyków, w zasadzie wyklucza rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej. Natomiast odczuwane w łydce lub w przedramieniu i ręce bóle korzeniowe mogą być niezwykle silne.

Odcinek szyjny (spondyloarthrosis cervi-' calis). Zmiany w kręgach szyjnych są bardzo częste u osób po 50 roku życia. Cechą szczególną tego odcinka jest obecność, zwłaszcza w dolnej jego części, tzw, stawów un-kowertebralnych (stawów Luschki), tworzących przednią krawędź otworów międzykręgowych. Zmiany w tych stawach, manifestujące się widocznymi zwłaszcza na skośnych zdjęciach rtg wyroślami kostnymi, uwypuklającymi się do światła otworów międzykręgowych uciskającymi korzenie najczęściej C« i Ct lub Cs, mogą być przyczyną gwałtownych bólów, promieniujących do łopatki, ramienia i palców ręki (tzw. rwa ramieniowa). Bólom mogą towarzyszyć inne objawy zajęcia korzeni,' jak parestezje, osłabienie czucia, lekkie niedowłady; natomiast ruchy w stawie barkowym są wolne i przeważnie niebolesne. Stan taki narwano dawniej „reumatycznym” zapaleniem splotu barkowego; dziś nazwalibyśmy go raczejradiculitis Ct (C* lub C7) propter spondyloarthrosim cervicalem. Mówi się też o zespole szyjno--ramieniowym.

Zmiany zwyrodnieniowe górnej części kręgosłupa szyjnego, zwłaszcza dotyczące krążków międzykręgowych, mogą dawać pro-; mieniowanie bólu, do potylicy i szczytu czasza ki, tzw. newralgię potyliczną. Zmiany we właściwych stawach kręgów szyjnych powodują r lekkie ograniczenie ruchów głową, trzaski przy ruchach i umiarkowany ból. Gdy występuje gwałtowny ból w szyi, a szczególnie gdy towarzyszy mu gorączka, ieukocytoza, trzeba myśleć o procesie zapal-f nym kręgów (gruźlica, osteomyelitis),"‘rzadziej nowotworowym. Przyczyną bólu karku przy obecności zmian zwyrodnieniowych by-' wają najczęściej odczyny zapalne w przy-, czepach ścięgien lub innych tkankach miękkich szyi.

Leczenie rwy ramieniowej wymaga silnych środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, początkowo takich jak Butapirazol lub Rheumopyrin we wstrzyknięciach domięśniowych, a nawet Encorton po 20—30 mg dziennie, a następnie Polopiryna, Pyralgi-num, kodeina lub ich mieszaniny. Tylko wyjątkowo zachodzi konieczność zastosowania wyciągu, kołnierza Schanza lub gorsetu typu „Florida” (konsultacja ortopedy lub neu-s rochirurga). Niektórzy skuteczność w leczeniu rwy ramieniowej przypisują wyciągom na pętli Glissona z obciążeniem 6—10 kg po 20—30 min dziennie. Głowa powinna być tak ustawiona, by oś pociągania (w pozycji siedzącej) skierowana była ku górze i lekko ku przodowi. Lepszy jeszcze wynik daje tzw. wyciąg pulsujący, ze zmianą siły ciągu co 30 sP 1

Szczególnie ważne dla zapobiegania bólom nocnym, które są częstą i ogromnie męćząi cą dolegliwością, jest to, aby chory miał dwie twarde poduszki: jedną w kształcie Wałka, do leżenia na wznak z szyją opartą w lekkim przygięciu o ten wałek, drugą w kształcie klocka takiej wielkości, aby przy leżeniu na boku głowa opierała się o nią bez przechylania się w jedną lub drugą stronę.

W razie uporczywych, trudnych do opa-s nowania bólów, jeśli ich przyczyną jest dyskopatia ograniczona do jednego lub 2 krążków, należy rozważyć leczenie neurochirur-s giczne. Duże zmiany na wielu poziomach w zasadzie nie.nadają się do zabiegu operacyjnego.

W innych postaciach artrozy szyjnej zwykle wystarczają łagodne proszki przeciwbólowe, ciepło w postaci poduszki elektrycznej, termofora, łagodny masaż mięśni karku i szyi. Niekiedy niezwykle pomocne są umie-' jętne manipulacje „kręgarskie”.

Odcinek piersiowy (spondyloarthrosis tho-racalis s. dórsalis). Umiarkowane zmiany zwyrodnieniowe w postaci osteofitów przednich krawędzi trzonów spotyka się bardzo często. Wydaje się, że zmiany te rozwijają się jako późne następstwo przebytej w dzie-i ciństwie krzywicy lub w okresie pokwita-nia • — choroby Scheuermanna (p. str. 586). Zmiany zwyrodnieniowe odcinka piersiowego rzadko bywają przyczyną większych dolegliwości; w szczególności nie należy im przypisywać bólów o charakterze dusznicy bolesnej, czy kolki nerkowej lub żółciowej.

Bóle pleców u osób, u których na zdjęciu rtg stwierdza się zmiany zwyrodnieniowe kręgów piersiowych, najczęściej mają inną przyczynę; u osób w wieku podeszłym bywa nią czasem osteoporoza^flub osteomala-cja (p. str. 593).

U młodych kobiet przyczyną bólów pleców bywa nerwica, wiążąca się z nadmiernym napięciem mięśni. Również zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, przebie-ł gające ze wzdęciami i stanami spastyczny-i mi, często bywają przyczyną bólów pleców, niesłusznie przypisywanych dostrzeganym na rtg zmianom zwyrodnieniowym. Wiadomo na przykład, że kamica pęcherzykowa powoduje nieraz ból barku i łopatki, a choroba wrzodowa bolesność uciskową około wyrostków óścistych (punkty Boasa). Nie można też zapominać o tym, że bóle mię-dzyłopatkowe mogą być spowodowane chorobą wieńcową, a nawet być zapowiedzią zawału serca.

Istnieje szczególna postać zmian przypominających zwyrodniehiowo-wytwórcże; w dolnym odcinku piersiowym i w górnych kręgach lędźwiowych. Nazywa się ją hypef. rostosis ankylośans vertebralis senilis. Nie występuje ona rzadko. Cechuje się ogromnymi wyroślami kostnymi, przypominający*, mi gigantyczne osteofity, nierzadko łączące mostkami kostnymi poszczególne trzony, występujące nieraz jednostronniegrfgłównie po stronie prawej. JCrążki międżykręgowe są zachowane, stawy krzyżowo-biodrowe w normie, OB prawidłowy. U osób tych stwierdza się nierzadko cukrzycę lub upośledzoną tolerancję glukozy (krzywa prediabetyczna).

Często współistnieją: zmiany w kręgach szyjnych, koksartroza (q. str. 580) i mnogie entezopatie kostniejące (p. str. .587).

Odcinek lędźwiowy (spondyloarthrosys lumbaliś% Duże, dziobiaste, wyrośla na krawędziach trzonów przeważnie nie są przyczyną poważniejszych dolegliwości,, Są one często, jeśli występują w jednym lub, dwóch kręgach, niemym świadectwem przebytego przed laty procesu zapalnego lub urazu. Bar^ dziej rozległe osteofity towarzyszą często-skrzywieniu bocznemu kręgosłupa (scoliosis)i stanowią wówczas wyraz wytwórczych pro-I cesów kompensacyjnych.

Zmiany zwyrodnieniowe krążków między-i kręgowych (dyskopatie), prowadzące do ich spłaszczenia, powstawania wypuklin jądra miażdżystego do kanału kręgowego lub ześ-liźnięcia się kręgów ku tyłowi (retrolisthej^ sis, zwłaszcza Li—Lz) mogą przebiegać bez-objawowo, dawać umiarkowane lub silne, połączone z gwałtownym kurczem mięśni bóle miejscowe (lumbago), mogą wreszcie prowadzić do podrażnienia lub nawet zapalenia korzenia -^najczęściej Ls lub Si, i da-j wać obraz rwy kulszowej (ischias). O zaję-j ciu korzeni świadczy promieniowanie bólu do łydki i stopy, zaburzenia czuciowe (przy Ls na grzbietowej powierzchni stopy Ji na dużym palcu, przy Si na tylnej powierzćh-j ni łydki i na zewnętrznym brzegu stopy), ośłabienie lub zniesienie odruchu ze ścięgna piętowego (Achillesa) (tylko przy Si), cza-g sem osłabienie mięśni stopy i palców. Dodatkowym objawem potwierdzającym zajęcie korzeni jest nasilanie się bólu przy kaszlu, kichaniu (wzmożenie ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego).

Zmiany zwyrodnieniowe drobnych (właściwych) stawów międzykręgowych przyczyniają się do ograniczenia zakresu ruchów kręgosłupa.

Zmiany zwyrodnieniowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa wymagają różnicowania: jeśli bóle są uporczywe i silne lub jeśli o-bjawy rwy kulszowej są obustronne — z gruźlicą kręgów, zapaleniem gronkowcowym lub brucelowym kręgu (osteomyelitis stap-hylococcica, brucellosis vertebrae),nowotworem pierwotnym (najczęściej szpiczak mnogi) lub przerzutowym (sutek, stercz, płuca, nerka, żołądek). Rozstrzygają zdjęcia rtg. Za wymienionymi ostatnio chorobami przemawiają: przyspieszony OB, niedokrwistość, leukocytoza. Trzeba też pamiętać o możliwościspondyloarthritis ankylopoetica (młodszy wiek, zmiany rtg w stawach krzyżowo--biodrowych).

Leczenie. W lumbago — kilkudniowe leżenie, gorąca kąpiel, termofor na okolicę lędźwiową, silne obandażowanie brzucha, Polopiryną, Rheumanol, Pyralginum, Relanium. W zespole rwy kulszowej — postępowanie podobne, z tym że leczenie trwa zwykle dłużej. W pstrych bólach korzeniowych uzasadnione jest podawanie Encortonu po 5 mg 3—4 razy dziennie przez kilka dni. Stosuje się też w dużych dawkach witaminę Bi lub kokarboksylazę oraz witaminę Bis.

Przy silnych bólach o charakterze lumbago , czy rwy kulszowej celowe jest ułożenie na. wznak z ugiętymi udami i podudziami opartymi na poduszce ułożonej na dużej walizce. Zaleca się leżenie w tej ppr| zycji przez kilka lub kilkanaście dni.

W razie wystąpienia niedowładu stopy naT| leży zasięgnąć w trybie nagłym konsultacji neurochirurga.

Przewlekłe bóle związane ze zmianami zwyrodnieniowymi wymagają okresowego podawania,;,Polopiryny; celowe też mogą być okłady borowinowe* leczenie w basenie cie-pliczym.

Stawy krzyżowo-biodrowe. Zmiany zwyrodnieniowe w tych stawach (wadliwa statyka kręgosłupa, lumbalizacja kręgu Si, stan po urazie, stan po przebytym zapaleniu swoistym lub nieswoistym) nie mają większego znaczenia klinicznego. Należy je różnicować z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Na^uwagę zasługuje zaliczana do zmian zwyrodnieniowych tzw. ostitis con-densans ilii. Jest to proces toczący się w okolicy stawu krzyżowo-biodrowego, ograniczony najczęściej do kości biodrowej, prowadzący do widocznego na rtg zagęszczenia struktury kostnej. Występuje częściej u kobiet w związku z urazem porodowym. Może być przyczyną bólu w okolicy krzyżowej. OB jest prawidłowy, a leczenie objawowe. Zdarza się, że tego typu zmiana w obrazie rtg stanowi w istocie objaw rozpoczynającego się zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.

 

 

Podobne prace

Do góry