Ocena brak

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK)

Autor /gruszka Dodano /09.05.2014

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) jest przewlekłą, postępującą, zapalną chorobą prowadzącą do ograniczenia ruchomości kręgosłupa, klatki piersiowej, niekiedy (20-30% pacjentów) stawów obwodowych i trwałej niesprawności chorego.

ZZSK jest prototypem grupy spondyloartropa-tii seronegatywnych. Do zaburzeń tych należą również choroba Reitera, młodzieńcza poliartro-patia przewlekła, niektóre odmiany łuszczycowego zapalenia stawów, ostre zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, zmiany stawowe w przebiegu krwotocznego zapalenia jelita grubego, choroby Cohna, choroby Whipplea. Schorzeń tych nie uważa się za odmiany choroby reumatoidalnej.

Cechy wspólne spondyloartropatii to:

•    brak czynnika reumatoidalnego klasy IgM (seronegatywność),

•    związek z zapaleniem stawów biodrowo--krzyżowych i z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa,

•    skojarzenie z obecnością antygenu zgodności tkankowej HLA-27,

•    występowanie entezopatii,

•    tendencja do występowania rodzinnego,

•    skojarzenie z pewnymi chorobami współistniejącymi, jak łuszczyca, przewlekła choroba zapalna jelit, zmiany zapalne w obrębie narządu wzroku i w narządzie moczowo-płcio-wym, a ponadto rumień guzowaty, zapalenie żył i zapalenie zgorzelinowe skóry

ZZSK, dawniej nazywane chorobą Bechterewa, ma charakter postępujący, z okresami zaostrzeń i remisji. Zaczyna się obustronnym zapaleniem stawów krzyżowo-biodrowych. Choroba dotyczy częściej mężczyzn niż kobiet, rozpoczyna się w wieku około 15-35 lat. Bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie choroby, co umożliwia odpowiednie leczenie i edukację pacjenta, zanim pojawią się trwałe zmiany w układzie ruchu, eliminujące chorego z życia zawodowego i społecznego.

Najczęstszym objawem jest ból dolnego odcinka kręgosłupa wieczorem i w nocy, o głuchym, tępym charakterze, który może promieniować do pachwin i ud, oraz uczucie porannej sztywności. Ćwiczenia na ogół zmniejszają dolegliwości. Niekiedy sprawa chorobowa zaczyna się wysiękiem w stawie kolanowym lub zapaleniem tęczówki.

Typowe kliniczne objawy dotyczące układu mię-śniowo-szkieletowego przedstawia ryc. 8.1, a zmiany pozamięśniowe - ryc. 8.2.

Można wyróżnić dwie postacie ZZSK:

1.    postać osiowa (zajęty jest tylko kręgosłup);

2.    postać obwodowa (gdy poza kręgosłupem zajęte są stawy biodrowe, kolanowe, barki).

Zajęcie stawów kręgosłupa lędźwiowego prowadzi do wyrównania fizjologicznej lordozy lędźwiowej, wzmożonego napięcia mięśni przykręgo-słupowych, a następnie stopniowego ograniczenia ruchomości, prowadzące go do usztywnienia.

Zajęcie odcinka piersiowego kręgosłupa oraz stawów żebrowo-kręgowych i żebrowo-poprzecz-

nych prowadzi do nadmiernej kifozy piersiowej, ograniczenia ruchomości i usztywnienia klatki piersiowej. Wytworzenie dużej kifozy piersiowej powoduje przesunięcie łopatek i barków do przodu. Powstają typowe dla ZZSK okrągłe plecy, mięśnie piersiowe przykurczają się. Klatka piersiowa jest spłaszczona w wymiarze strzałkowym, ruchy oddechowe zmniejszone, tor oddechowy staje się całkowicie przeponowy.

Zajęcie odcinka szyjnego kręgosłupa prowadzi do pogłębienia lordozy szyjnej, przykurczu mięśni karku, ograniczenia ruchomości, aż do całkowitego usztywnienia. Pacjent, chcąc popatrzeć za siebie, musi obrócić się całym tułowiem.

Głowa wysunięta znacznie do przodu - sylwetka spondylolityka. Z czasem pojawiają się przykurcze w stawach biodrowych i kolanowych, co określa się jako sylwetkę narciarza.

Należy podkreślić, że jeżeli tylko pozostają wolne stawy kończyn górnych i dolnych, to nawet całkowite unieruchomienie kręgosłupa tylko w niewielkim stopniu zmniejsza sprawność życiową chorego. Ograniczenie ruchomości lędźwiowego odcinka kręgosłupa kompensowane jest ruchami w stawach biodrowych, a ograniczenie ruchomości klatki piersiowej wyrównywane jest ruchomością przepony. Natomiast zajęcie i usztywnienie stawów barkowych i biodrowych w pozycji czynnościowo niekorzystnej uczynić może chorego całkowitym inwalidą.

Obraz radiologiczny jest odzwierciedleniem zmian anatomicznych w stawach kręgosłupa i w tkance okołokręgosłupowej.

Główne cechy radiologiczne obejmują:

•    zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych

- poczynając od zatarcia konturów obrysu krawędzi stawu, aż do sklerotyzacji i zarośnięcia stawu,

•    zmiany w kręgosłupie - powstanie syndesmo-fitów, w ciężkich przypadkach kostniejące zapalenie krążków międzykręgowych, zrastanie się kręgów z powstaniem klasycznego obrazu kija bambusowego lub kolumny flamandzkiej,

• inne odchylenia - nadżerki na guzach kości piętowych oraz obecność zmian o typie ente-zopatii, zesztywnienie stawów obwodowych (zwłaszcza biodrowych), zanikanie guzów kulszowych oraz wzniesienia podokostnowe.

 

Podobne prace

Do góry