Ocena brak

ZAWADZKI JÓZEF

Autor /andzi Dodano /06.04.2012

ZAWADZKI JÓZEF, ur. 15 (7?) III 1781 w Koźminie (Wielkopolska), zm. 17 XII 1838 w Wilnie, księgarz, drukarz, wydawca. Po praktyce m. in. u Komów założył 1804 w Wilnie drukarnię; 1805 został uniw. typografem, 1816 księgarzem (kierował księgarnią akad. już od 1806), 1811 otworzył filię (księgarnię nakładową) w Warszawie, zarządzaną przez J. Węckiego (istniała do 1859). Protegowany Czartoryskich, związany z luminarzami uniw. lat rozkwitu, niechętnie traktowany przez władze oświat, zmienione po procesie filaretów (Z. przemycał im książki do więzienia), musiał 1828 ustąpić miejsca T. Glucksbergowi; prowadził dalej, już bez łączności z uczelnią, firmę, której działalność kontynuowali nast. synowie Z. (Adam 1814-75 i Feliks ok. 1824-91) i wnuk (Feliks 1874-1940) do 1939.

Z. był jedną z najwybitniejszych postaci księgarstwa i ruchu wydawn. swoich czasów: nie tylko stworzył „księgarnię, jakiej nie było", z bogatym, stale uzupełnianym asortymentem (20 tys. tyt. 1821; wiele książek zagr.), a niewielką, przestarzałą drukarnię akad. zamienił w duży nowoczesny zakład, słynący ze staranności i wysokiego poziomu sztuki typogr. (drukował 1822-23 t. 1-2 Poezji Mickiewicza); zasłużył się też jako inicjator i organizator (wraz z najbliższym współpracownikiem, K. Kontrymem) ważnych przedsięwzięć kulturalnych. Jemu zawdzięczał powstanie —> Pamiętnik Warsz." 1815-23, wskrzeszenie 1815 —> „Dziennik Wil."; zabiegał o opracowanie bibliografii nar., gromadząc materiały i powierzając redakcję L. Sobolewskiemu, po jego śmierci —> A.B. Jocherowi; 1818 złożył na polecenie TPN obszerny projekt organizacji księgarstwa w Królestwie Pol. (ogł. częśc. w „Pam. Warsz." 1818, w całości w „Przegl. Księgarskim" 1930). Brał udział w życiu umysłowym Wilna: należał do Towarzystwa Szubrawców (pseud. Sweytestyk), Tow. Typograficznego i in.; księgarnia Z. odgrywała rolę klubu, w którym spotykali się przedstawiciele inteligencji. Wydawał podręczniki, prace nauk. (braci Śniadeckich, J. Lelewela i in.), czasopisma, a także (zwł. po 1828) literaturę piękną (utwory pisarzy stanisławowskich, przekłady); nakładem firmy Z. i Węcki wyszły m. in.:

Historia literatury polskiej F. Bentkowskiego, Pielgrzym w Dobromilu I. Czartoryskiej, Nierozsądne śluby F. Bernatowicza, Dzieje panowania Zygmunta III J.U. Niemcewicza. SPKP (D. Poklewska); Materiały do dziejów literatury i oświaty na Litwie i Rusi z archiwum drukami i księgami J.Z. w Wilnie z lat 1805-1865, oprac. T. Turkowski, t. 1-3, Wil. 1935-37; R. CYBULSKI J.Z. - księgarz, drukarz, wydawca, Wr. 1972.

Podobne prace

Do góry