Ocena brak

ZARANIE ŚLĄSKIE. Kwartalnik Regionalny

Autor /andzi Dodano /06.04.2012

ZARANIE ŚLĄSKIE. Kwartalnik Regionalny (1907-12 podtyt. Kwartalnik Literacki), czasopismo społ.-lit. i hist., wyd. w Cieszynie 1907-12, 1929-35 i w Katowicach 1935-39, 1945-48, od 1957. Od 1908 organ Pol. Tow. Ludoznawczego, od 1935 także Instytutu Śl., od 1957 Śl. Instytutu Naukowego. Założycielem pisma i red. (1907-12) był E. Farnik; od 1929 komitet red. tworzyli: E. Farnik (do 1930), F. Popiołek, J. Przyboś, P. Musioł, G. Morcinek (od 1930), E. Imiela, S. Ligoń, J. Przybyła, L. Brożek (od 1931, sekretarz red.), R. Lutrnan (od 1935); w okresie powojennym red. nacz. byli: Lutman (1945—48), Z. Hierowski (1959-67), K. Popiołek (od 1968), H. Rechowicz (1975-79), W. Lubaś, w skład komitetu i rady red. wchodzili m. in.: L. Brożek, S. Ziemba, W. Długoborski, Rechowicz, M. Gładysz, J. Koraszewski, Lutman, W. Śzewczyk, M. Fazan, J.K. Zaremba.

Z.Ś., pierwsze pol. pismo lit. na Śląsku, miało ambicje wychowania młodego pokolenia pisarzy śl. i wprowadzenia ich do literatury nar.; z czasem profil pisma uległ zmianie w kierunku popularnonaukowym. Adresowane do działaczy kult., nauczycieli i publicystów, docierało też poza Śląsk. Poruszało problemy hist., hist.lit., kryt.lit., oświat., polityczne. Program regionalist. pisma zakładał pocz. popularyzację autentycznej kultury lud., co znajdowało wyraz w publikowaniu materiałów folkloryst. (pieśni i opowiadań) z dokumentacją etnogr., prac lokalnych badaczy-amatorów oraz pisarzy. Późniejsze zmiany założeń programowych miały na celu przeciwstawienie się epigonizmowi lit. i ciasnocie regionalist. (wystąpienia Przybosia 1929-30). W Z.Ś. drukowali utwory wszyscy pisarze podzielonego Śląska, zwł. ściśle związany z pismem Morcinek, a także współpracownicy spoza regionu (J. Birkenmajer, W. Orkan, S. Papee, J.I. Sztaudynger, W. Zechenter; debiutował K. Filipowicz). Przegląd dorobku współcz. środowiska lit. na Śląsku przyniósł zeszyt specjalny (1937, z. 50).

Pismo reaktywowano 1945, jako gł. zadanie wysuwając popularyzację pol. tradycji całego Śląska wraz z Zagłębiem Dąbrowskim. Prowadzono bogatą kronikę życia kult. i nauk., akcentowano rozwój życia lit. (m. in. utwory J. Baranowicza, Z. Bednorza, Morcinka, W. Żukrowskiego oraz najmłodszych debiutantów), sygnalizowano nowe kierunki badawcze w krytyce lit. (Hierowski, T. Mikulski). Specjalny zeszyt (1948 z. 2) poświęcono literaturze i sztuce Śląska Czeskiego.

Od 1957 w Z.Ś. ukazują się prace popularnonauk., gł. dotyczące historii nowszej i socjologii współcz. Śląska. Z zakresu historii literatury opublikowano tu m. in. monografie pisarzy (J. Lompy, K. Miarki, N. Bonczyka, K. Damrota, J. Kupca, Juliusza Ligonia, M. Jasionowskiego, J.N. Jaronia) oraz szkice pośw. literaturze okresu powstań i plebiscytu. Stałe miejsce zajmują polemiki, przeglądy, recenzje i sprawozdania. Do ścisłego grona współpracowników pisma należą przedstawiciele Śl. Instytutu Nauk. oraz Uniwersytetu Śl., poza tym ośrodków nauk. w Opolu, Wrocławiu, Krakowie i Warszawie.

„Z.Ś" 1967 z. 2 (tu: A. Gładysz „Z.Ś." jako pierwsze pismo literackie Śląska 1907-1912, K.M. Heska Problematyka literacka w „Z.Ś." w latach 1929-1939, Z. Hierowski Perypetie i metamorfozy „Z.Ś." w latach 1945-1966, D. Simonides Śląska literatura ludowa na łamach „Z.Ś."); K.M. HESKA-KWAŚNIEWICZ „Z.Ś." (1907-1939), Kat. 1979.

Podobne prace

Do góry