Ocena brak

Zadania i metody pracy psychologa

Autor /kulka Dodano /19.12.2013

Organizacja leczenia chorób narządu ruchu przewiduje udział psychologa w charakterze konsultanta na oddziałach chirurgii ortopedycznej lub jako członka wielospecjalistycznego zespołu rehabilitacyjnego. Psycholog pełniący rolę konsultanta zajmuje się chorymi wyznaczonymi przez lekarza, który przedstawia w ogólnych zarysach powody skierowania i swoje oczekiwania w stosunku do psychologa. Mogą one dotyczyć diagnozy psychologicznej, np. znalezienia podłoża zaskakujących objawów i możliwości współpracy z chorym w leczeniu pooperacyjnym, oddziaływania psychokorekcyjnego, np. złagodzenia lęków i niekorzystnych postaw, albo też oddziaływania terapeutycznego, np. w amputacjach. Natomiast psycholog pracujący w zespole rehabilitacyjnym z własnej inicjatywy nawiązuje kontakty z możliwie dużą liczbą pacjentów celem poznania ich trudności w otoczeniu fizycznym lub społecznym oraz udzielenia wstępnej pomocy z zakresu poradnictwa rehabilitacyjnego. Otwiera to drogę do ewentualnego pogłębienia kontaktu terapeutycznego, wprowadzenia psychoprofilaktyki, specjalistycznej diagnozy i terapii.

Choroby narządu ruchu mogą powodować problemy psychologiczne z powodu konieczności stosowania leczenia operacyjnego i niekiedy przewlekłej hospitalizacji, długotrwałych oraz męczących ćwiczeń przywracających funkcje uszkodzonego organu, nieodwracalności pewnych dysfunkcji i deformacji, nagłości wystąpienia lub występowania w okresie niezakończonego rozwoju psychofizycznego, postępującego charakteru niektórych zmian chorobowych.

Zadaniem psychologa jest pomaganie choremu i jego rodzinie, lekarzowi oraz pozostałym członkom zespołu leczącego. Udostępnia on zatem tę część wyników badań psychologicznych, która pomaga zrozumieć zachowania i trudności emocjonalne pacjenta, jego niezwerbalizowane pytania i obawy, rozpoznanie i zalecenia, obraz własnej choroby i sytuację życiową czy fazę adaptacji do problemów zdrowotnych. Informacje te służą do wspólnego sformułowania wskazówek co do postępowania z chorym, uzyskania jego akceptacji planu leczenia i współpracy, optymalizacji przebiegu rekonwalescencji i skuteczniejszej rehabilitacji. W bezpośrednim kontakcie z pacjentem psycholog stara się zapobiegać wtórnym zaburzeniom przystosowania psychicznego do życia zmienionego przez chorobę lub wypadek, pomaga w znoszeniu trudów leczenia i trwałej niepełnosprawności, w odzyskaniu niezależności i zdolności pokonywania barier psychologicznych, pełnienia ról społeczno-zawodowych oraz rozwoju osobistego i integracji społecznej.

Typowe problemy psychologiczne w ortopedii i rehabilitacji to reaktywne stany emocjonalne i nie-przystosowawcze zmiany osobowościowe, wynikające z przewlekłego przeciążenia somatycznego i psychicznego, zablokowania zaspokajania potrzeb i zawężenia perspektyw życiowych, niekorzystnej samooceny wyglądu zewnętrznego i braku akceptacji niepełnosprawności, zmiany pozycji społecznej i sposobu pełnienia ról rodzinnych, zawodowych oraz społecznych, zależności od pomocy otoczenia i istniejących barier psychospołecznych. Diagnoza i terapia psychologiczna jest również potrzebna w często występujących chorobach i urazach centralnego układu nerwowego, zaburzeniach psychicznych pod postacią somatyczną i zakłóceniach funkcjonowania rodziny chorego. Specyficzne problemy psychologiczne wynikają też niekiedy ze zmiany schematu własnego ciała i stereotypu ruchu, braku akceptacji protezy, konieczności skonstruowania nietypowego zaopatrzenia ortopedycznego lub alternatywnych sposobów komunikowania się z otoczeniem, doradztwa edukacyjnego i zawodowego.

Stosowane przez psychologów techniki diagnozowania problemów psychologicznych można pogrupować w następujące metody badania:

a)    wywiad kliniczny - oparty na wiedzy teoretycznej i doświadczeniu zawodowym, dostosowany do rodzaju problemu i weryfikujący hipotezy diagnostyczne;

b)    metody oparte na statystycznej porównywalności wyników w danej populacji, np. testy inteligencji;

c)    skale ocen, np. rozwoju psychoruchowego dzieci lub zmian związanych z fizjologią starzenia się;

d)    zadania eksperymentalne mające na celu wywołanie i obserwację izolowanych funkcji psychicznych. np. próby neuropsychologiczne;

e)    zadania otwarte o wieloznacznym charakterze «tzw. projekcyjne), wymagające nadania znaczeń : indywidualnego uporządkowania odzwierciedla-ącego niepowtarzalne cechy osobiste, np. test plam atramentowych.

Wybór metody zależy zawsze od celu badania . -praw’ności zmysłowo-manualnej pacjenta. Rodzaj z .islosowanej terapii wynika natomiast z charakteru uiawnionych problemów i prognozy ich rozwoju,

■ pu pacjenta i preferowanej przez psychologa orientu teoretycznej.

Psychologiczne techniki terapeutyczne można z Inie opisać jako rodzaje psychoterapii:

a psychoterapię podtrzymującą;

b psychoterapię aktywną;

-    objawową;

-    przyczynową.

Psychoterapia podtrzymująca ma na celu odbar-: zenie emocjonalne chorego, okazanie solidarności rzecznej w bólu i cierpieniu, zwiększenie poczu-. _ rezpieczeństwa i zaufania do samego siebie oraz otoczenia, zwiększenie upodmiotowienia i odpowiedzialności pacjenta oraz jego możliwości decydowania i współdziałania w leczeniu. Polega na mobilizacji zasobów psychicznych, wzmocnieniu zdrowych sił i tendencji, wyjaśnieniu przebiegu leczenia i uprzedzeniu o nieprzyjemnych stanach towarzyszących rekonwalescencji, udzieleniu instrukcji postępowania. W skład psychoterapii podtrzymującej wchodzą też zmiany w środowisku rodzinnym i szpitalnym, które pośrednio korzystnie wpływają na pacjenta, a w koordynowanych przez psychologa oddziaływaniach terapeutycznych uczestniczy cały zespół szpitalny i rodzina.

Aktywna psychoterapia objawowa najpopularniejsza jest w rehabilitacji, a zwłaszcza jej techniki obniżania wzmożonego napięcia mięśniowego w zespołach bólowych, np. relaksacja progresywna Jacobsona, trening autogenny Schultza. Do tej grupy oddziaływań można zaliczyć również często stosowane techniki ćwiczeń psychokorekcyjnych w uszkodzeniach centralnego układu nerwowego lub techniki uczenia osób niepełnosprawnych prawidłowych zachowań w relacjach społecznych.

Psychoterapia przyczynowa oznacza poważniejszą ingerencją w osobowość, może dokonywać się tylko za zgodą osoby zainteresowanej. Ma na celu poprawę samopoczucia i usunięcie ewentualnych trudności funkcjonowania psychicznego. W rehabilitacji osób niesprawnych fizycznie najtrafniejsza wydaje się technika psychoterapii przyczynowej zwana terapią poznawczą. Polega ona na przekształcaniu niekorzystnych nawyków myślowych, przekonań i oczekiwań, a także analizie osobistej hierarchii wartości i dróg samorealizacji oraz wzmacnianiu poczucia odpowiedzialności za własne wybory.

 

Podobne prace

Do góry