Ocena brak

Zachowania pacjenta kolidujące z terapią

Autor /jolka Dodano /27.05.2014

Zachowania pacjenta kolidujące z terapią można podzielić na: (1) zachowania kolidujące z uczestnictwem w terapii; (2) zachowania wpływające na innych pacjentów; (3) zachowania powodujące wypalenie terapeuty. Zachowania kolidujące z uczestnictwem w terapii są następujące: zachowania kolidujące z przychodzeniem na terapię, zachowania kolidujące z uważaniem podczas sesji terapeutycznych, brak współpracy oraz niestosowanie się do zaleceń. Przykładowe zachowania kolidujące z przychodzeniem na terapię to wielokrotna lub przedłużająca się hospitalizacja (jest to również zachowanie kolidujące z jakością życia), odwoływanie sesji, doświadczanie kryzysów, które zakłócają terapię, spóźnianie się na sesję lub wcześniejsze wychodzenie z sesji. U nastolatków na zachowania kolidujące z przychodzeniem na terapię mają również wpływ czynniki związane z rodzicami. Na przykład niektórzy młodzi ludzie muszą spóźniać się na sesje, wychodzić wcześniej abo opuszczać je, gdyż ich rodzice są bardzo zajęci albo nie można na nich polegać. Trzeba jednak pamiętać, że bez względu na to, co spowodowało zachowanie kolidujące z terapią, jest to nadal zachowanie kolidujące z terapią. Dlatego jeżeli mamy do czynienia z czynnikami związanymi z rodzicami lub opiekunami, nastolatka ani się nie obwinia, ani nie „zostawia w spokoju”. Stosuje się natomiast strategie rozwiązywania problemów, ukazując sposoby, jak dotrzeć na terapię, nawet jeśli nie można liczyć na pomoc członka rodziny. Skuteczne radzenie sobie, zwłaszcza w przypadku nastolatków z chaotycznych środowisk rodzinnych, obejmuje bowiem elastyczne, odpowiednio wczesne planowanie przyjścia na sesję terapeutyczną. Może to wymagać przeszkolenia nastolatka, jak skutecznie komunikować rodzicowi, że punktualne przychodzenie na terapię jest ważne, jak inaczej obmyślić dojazd, w jakich sytuacjach nie liczyć na nieobowiązkowego opiekuna.

Przykładowe zachowania kolidujące z uważaniem podczas sesji terapeutycznych są następujące; przychodzenie na sesję pod wpływem narkotyków lub alkoholu albo w stanie dużego zmęczenia, dysocjacja w trakcie sesji, atak paniki lub inny skrajny stan emocjonalny zakłócający uczestniczenie w sesji. Zauważyliśmy, że młodzież najczęściej przejawia zachowania, które kolidują z uważaniem podczas grupowych sesji rozwijania umiejętności. Uwagę nastolatka bardzo łatwo jest odwrócić, osoby w tym wieku raczej przyłączają się, łdedy inni zaczynają przeszkadzać, niż ignorują ich zachowania. Nastolatki często podają sobie karteczki, gryzmolą, chichoczą, flirtują z sobą, wykrzykują komentarze pod wpływem impulsu. Trenerzy umiejętności zazwyczaj potrafią radzić sobie z takimi zachowaniami, ale jeżeli się one powtarzają, główny terapeuta może poddać je analizie behawioralnej podczas sesji indywidualnej. Tym kwestiom jest poświęcony rozdział 10.

Z uczestnictwem w terapii koliduje też brak współpracy, czyli łamanie ustaleń dotyczących celów, strategii i procedur stosowanych w terapii. Można zaliczyć tu takie zachowania, jak brak pracy lub milczenie w trakcie terapii, spory z terapeutą lub ciągłe przeciwstawianie się mu, odchodzenie od celów terapii, okłamywanie terapeuty, zaniżanie częstotliwości zachowań w karcie samoobserwacji, nieustanne udzielanie niejasnych lub wymijających odpowiedzi na pytania terapeuty. Do tej ostatniej kategorii należą zachowania nastolatków odpowiadających wciąż „Nie wiem”, „Nie obchodzi mnie to”, „Nie mam pojęcia”. Z uczestnictwem w terapii koliduje także niestosowanie się do zaleceń. Do takich zachowań należy nieprzyno-szenie kart samoobserwacji lub ich niewypełnianie, niewywiązywanie się z zadań domowych, niedotrzymywanie ustaleń poczynionych z terapeutą, niewłączanie się w sesję lub zajęcia grupowe (np. w odgrywanie ról w ramach rozwijania umiejętności) lub inny rodzaj nieuczestniczenia w procesie leczenia. Typowym przykładem jest niezatelefonowanie do terapeuty przed dokonaniem samouszkodzenia lub w terminie przewidzianym w harmonogramie konsultacji telefonicznych.

Do zachowań pacjenta kolidujących z terapią należą także te, które wpływają na inne leczone osoby. Mogą one dotyczyć zarówno sesji indywidualnych, jak i grupowych. W kontekście sesji indywidualnych są to zachowania, które nie pozwalają punktualnie rozpocząć sesji z innymi pacjentami; głośne lub wybuchowe zachowanie w trakcie sesji, tak że oczekujący pacjenci słyszą hałasy; takie zachowania w miejscu leczenia lub jego otoczeniu, które przeszkadzają innym pacjentom (np. nasi niesforni nastoletni pacjenci wybiegają czasem na przerwę, krzycząc i głośno śmiejąc się na korytarzu). Zachowania kolidujące z terapią mogą również zdarzyć się w grupie. Należą do nich groźby wysuwane pod adresem innych członków grupy, nieprzyjazne uwagi rzucane na ich temat, nakłanianie innych uczestników do zachowań destrukcyjnych albo zachowań niezgodnych z ustaleniami podjętymi na czas terapii, oraz wszelkie inne zachowania zaburzające poczucie bezpieczeństwa pozostałych członków grupy, niepozwalające im osiągać postępów w terapii lub stosować się do zaleceń. W leczeniu nastolatków szczególnie wyraźny jest problem nakłaniania innych do zachowań destrukcyjnych lub niezgodnych z ustaleniami terapii - w tym wieku bowiem jednostka bardzo mocno reaguje na presję rówieśników. Na przykład leczone przez nas nastolatki z populacji podmiejskiej najczęściej spędzają przerwę, odwiedzając toaletę, kupując drobne przekąski lub paląc papierosy przy wejściu do kliniki. Któregoś wieczoru po przerwie nigdzie nie można było ich znaleźć. Jedna z terapeutek poszła ich szukać i znalazła grupę na parkingu: wcisnęli się wszyscy do samochodu jednego z chłopców, włączyli głośną muzykę i palili papierosy. Namówił ich do tego nastolatek, który był właścicielem samochodu, i złamał w ten sposób dwa ustalenia obowiązujące podczas terapii: (1) ustalenie dotyczące miejsca, gdzie grupa miała spędzać przerwy (w pobliżu sali do terapii grupowej); (2) ustalenie dotyczące czasu powrotu po przerwie. Jako zachowanie kolidujące z terapią, taki wybryk może zostać potraktowany na dwa sposoby. Po pierwsze, terapeuta odpowiedzialny za rozwijanie umiejętności może się nim zająć natychmiast, podkreślając zasady mówiące, jak i gdzie należy spędzać przerwy, oraz uzyskując przyrzeczenie nastolatków, że będą tych zasad przestrzegać. W zależności od całości kontekstu lider grupy może również w umiejętny sposób wyrazić swoje odczucia na temat tego problemowego zachowania i poprosić o specyficzną zmianę zachowania (byłoby to modelowanie umiejętności interpersonalnych, rozwijanych u nastolatków). Można też przeprowadzić minianalizę behawioralną zdarzenia, szybko przechodząc do opracowywania rozwiązań oraz pozyskiwania zobowiązania do zmiany. Drugim sposobem jest zajęcie się zdarzeniem podczas następnej sesji indywidualnej i przeprowadzenie analizy behawioralnej tego zachowania jako zachowania kolidującego z terapią. To postępowanie jednak uwarunkowane jest brakiem ważniejszych spraw, jakimi planowano się zająć podczas sesji. Terapeuta indywidualny musiałby zostać poinformowany o zdarzeniu w trakcie spotkania konsultacyjnego całego zespołu terapeutycznego (zob. rozdział 8 poświęcony przeprowadzaniu analizy behawioralnej).

Do zachowań pacjenta kolidujących z terapią zalicza się wreszcie zachowania powodujące wypalenie terapeuty. Należą do nich zachowania naruszające granice życia osobistego terapeuty (np. zbyt częste rozmowy telefoniczne, domaganie się dodatkowych sesji); zachowania lekceważące możliwości organizacyjne (np. zagrażające funkcjonowaniu programu w określonym kontekście); zachowania zmniejszające motywację terapeuty (np. nieprzyjazne uwagi pod jego adresem, brak dążenia do osiągnięcia celów); zachowania zmniejszające motywację reszty personelu oraz pozostałych członków grupy (tzn. zachowania pacjenta zmniejszające motywację innych, by troszczyć się o tegoż pacjenta).

 

Podobne prace

Do góry