Ocena brak

Zabiegi parafinowe

Autor /bananowiec Dodano /27.01.2014

Parafiny są to węglowodory alifatyczne otrzymywane z ropy naftowej, specjalnie oczyszczone do zastosowania medycznego. Cechuje je znaczne ciepło właściwe oraz złe przewodnictwo ciepła. Dzięki tym cechom granica tolerancji temperatury sięga 65°C.

Do zabiegów termoterapeutycznych używa się mieszaniny parafiny stałej (Parafi-num crudum) z parafiną płynną (Parafinum liquidum) w stosunku od 4 do 1 aż do 9.

Mieszanina parafin topi się w temperaturze od 40 do 45°C, zależnie od stosunku parafiny płynnej do stałej. Rozpuszcza się ją w kociołkach, tzw. kuchniach parafinowych, podgrzewanych elektrycznie. W niektórych kuchniach zastosowano podwójne dno, w którym znajduje się woda. Chroni to przed przypalaniem się parafiny i zmniejsza niebezpieczeństwo pożaru. Oprócz czystej parafiny stosuje się parafinę z dodatkami ziołowymi lub z wulkanicznym mułem - jako tzw. fango - i innymi.

Roztopienie parafiny i ogrzanie do wymaganej temperatury około 60-70°C trwa kilka godzin. Kuchnia powinna być zaopatrzona w termometr, w termostat utrzymu-

jący stałą regulowaną temperaturę oraz w automatyczny, zegarowy włącznik ogrzewania, pozwalający włączyć ogrzewanie parafiny na kilka godzin przed rozpoczęciem zabiegów. Wymaga to także czujników i alarmowych urządzeń przeciwpożarowych.

Rodzaje zabiegów parafinowych

Zabiegi te są stosowane do nagrzewania częściowego i miejscowego. Ich działanie jest bardzo podobne do działania kąpieli gorących, a cel postępowania taki sam.

Zabiegi można wykonywać za pomocą następujących technik:

-    okłady z gazy nasączonej parafiną,

-    nakładanie parafiny pędzlem,

-    okłady z uformowanej parafiny,

-    kąpiele.

Okłady z gazy nasączonej parafiną. Stosuje się w tym celu tzw. podkłady z 4 do

warstw gazy o rozmiarach 30 na 40 cm. Zanurza się je w ogrzanej parafinie tak, aby dokładnie nią nasiąknęły i po odsączeniu nadmiaru parafiny (czynność tę należy wykonywać w termoodpornych rękawiczkach z materiałów plastycznych) układa w miejscu zabiegu lub owija odpowiednie okolice kończyn. Na jeden zabieg trzeba niekiedy użyć dwóch lub więcej podkładów. Można mieć w zapasie podkłady większych i mniejszych rozmiarów niż wymienione.

Pędzlowanie polega na nakładaniu parafiny odpowiednio szerokim i płaskim pędzlem. Nakłada się kilka warstw, jedna na drugą, aż do uzyskania około 1 cm grubości. Ta technika wymaga pewnej zręczności, ale ma duże zalety. Pozwala objąć dowolne okolice ciała, dobrze przylega do skóry oraz pozwala indywidualizować tempo ogrzewania.

W celu wykonania okładów z uformowanej parafiny rozlewa się ją, ogrzaną do temperatury 60-65°C (powinna zawierać nie więcej niż 10% płynnej parafiny), do płaskich form, podobnych do tac o powierzchni 20 x 30 cm lub nieco większych. Kiedy na wierzchu nieco skrzepnie, nakłada się ją na miejsce poddane zabiegowi, odwracając tacę dnem do góry. Ten zabieg wymaga ostudzenia wierzchniej warstwy parafiny. Odmianą tego zabiegu, nie wymagającą krzepnięcia parafiny, jest wlanie jej do ciepłotrwałych, cienkich woreczków foliowych umieszczonych na tacy i za jej pomocą układanych na ciele pacjenta.

Kąpiele wykonuje się przez zanurzenie dłoni, przedramion lub stóp w wanienkach z roztopioną parafiną. Temperatura parafiny powinna wynosić 42-48°C. Odmianą tego zabiegu jest tzw. rękawiczka lub skarpetka, która powstaje przez kilkakrotne zanurzanie w parafinie dłoni lub stopy. Między zanurzeniami trzeba robić około 15 s przerwy dla krzepnięcia kolejnych warstw tworzywa, które ostatecznie powinno osiągnąć grubość około 1 cm.

Przygotowanie i wykonanie zabiegu

Pacjent powinien przebrać się w lekki strój (szlafrok, dres, piżamę), który pozwala na odsłonięcie części ciała poddawanych zabiegowi i nie utrudnia parowania potu. Pacjenta układa się w pozycji leżącej, na leżance o szerokości około 70 cm. Nakłada się parafinę, jedną z wymienionych metod, nakrywa ją folią lub innym materiałem chroniącym przed przenikaniem, następnie płatami tkaniny o złym przewodnictwie cieplnym (wełną, flanelą) i na koniec prześcieradłem. W celu leczenia zes-połów bólowych i zmian zwyrodnieniowych zabieg trwa od 40 do 60 min. Jeśli służy rozluźnieniu mięśni przed ćwiczeniami, wystarczy od 20 do 30 min.

Zdejmowanie parafiny po zabiegu może powodować ból, jeśli włosy (przy obfitszym owłosieniu, np. na goleniach) są odrywne razem z nią. Aby temu zapobiec, należy posmarować owłosioną skórę płynną parafiną lub wazeliną bezpośrednio przed położeniem okładu albo ogolić.

Po zabiegu skórę należy wytrzeć z potu i oczyścić z resztek parafiny. Przegrzanie można przedłużyć „kocowaniem". Obowiązuje wypoczynek do czasu wyrównania temperatury ciała.

Wskazania i przeciwwskazania

Nagrzewania parafiną stosuje się w gośćcu zwyrodnieniowym i gośćcu tkanek miękkich kończyn i kręgosłupa, w przewlekłych zespołach bólowych, w stanach pourazowych (nie wcześniej niż 10 dni od urazu) z ograniczeniem ruchów i z przykurczami, w niedowładach skurczowych i neuralgiach. Szczególnie skuteczne są te zabiegi w zespołach bólowych, w których wzmożone obronnie napięcie mięśni i wtórna anemizacja opóźniają wyleczenie.

Przeciwwskazania stanowią: gojące się złamania kości, zespół Sudecka, osteoporoza, żylaki, uszkodzenia skóry w miejscu zabiegu oraz skłonność do krwawień.

„Kocowania" według Kenny

W latach endemii (1945-1965) zapalenia przednich rogów rdzenia (choroba Heinego-Medina) australijska pielęgniarka, Kenny, opracowała metodę nagrzewania porażonych części ciała w ostrym okresie choroby, tzw. kocowanie. Nagrzewania te uśmierzały ból i umożliwiały wczesne ćwiczenia bierne. Ulga i pomoc w leczeniu, jakie przynosiły, spowodowały, że stały się one popularne.

„Kocowania" wykonywano za pomocą kocy wełnianych nagrzewanych gorącą parą w kotłach lub w autoklawach. Okłady z wilgotnych kocy o temperaturze około 60°C intensywnie grzały przez kilka lub kilkanaście minut. Stosowano je jako zabiegi całkowite lub częściowe w postaci zawijania, „kocowania" koncentrycznego, „ko-cowań" zapinanych.

Zabieg całkowity polegał na owijaniu całego ciała jednym dużym lub dwoma kocami, zawijanymi w ceraty i dodatkowo jeden suchy koc na 15 lub 20 min, następnie koce zmieniano. Cały zabieg trwał około 40 min.

Częściowego zawijania dokonywano tak samo, lecz na jedną część ciała. Zawijanie takie nie pozwalało na jednoczesne wykonywanie ćwiczeń gimnastycznych. „Kocowanie" koncentryczne stosowano przy niedowładach i porażeniach mięśni klatki piersiowej i brzucha. Przy utrudnionym wdechu „kocowanie" obejmowało całą klatkę piersiową. Przy utrudnionym wydechu „kocowanie" obejmowało jej dolną część i brzuch oraz plecy. „Kocowanie" zapinane wykonywano samymi kocami (bez ceraty) na odcinki kończyn między stawami, które pozostawały wolne. Koce umocowywano agrafkami. Ta technika pozwalała na ćwiczenia ruchowe w czasie „kocowania". Koce zmieniano co kilka minut.

„Kocowanie" według Kenny stosowano od 3 do 4 razy dziennie, we wczesnym okresie choroby, gdy tylko opadła gorączka, u chorych leżących, do czasu gdy stan pacjenta pozwalał na rozpoczęcie ćwiczeń w wodzie. Dawało to dobre wyniki także w leczeniu przykurczów, zwłaszcza pourazowych, i w trakcie niektórych schorzeń neurologicznych. „Kocowanie" według Kenny nie jest obecnie stosowane.

Worki z żelem

Nagrzewania za pomocą worków wypełnionych żelem obficie akumulującym ciepło mają taki sam cel i mechanizm leczniczy jak nagrzewanie parafiną. Worki takie, zrobione z tworzywa sztucznego, są trwale zamknięte, ich zawartości nie wymienia się. Nagrzewa się je w wodzie lub w cieplarkach o temperaturze około 60°C i około 1 godziny. Mają duże walory higieniczne, gdyż można je umyć i zdezynfekować po każdym użyciu. Mają także zalety technologiczne - łatwość zastosowania w każdych warunkach, np. na sali gimnastycznej przed ćwiczeniami i w czasie ćwiczeń, w szpitalu, w przychodni, w domu.

Pacjenta przygotowuje się tak jak do nagrzewania parafiną. Miejsce poddane zabiegowi okłada się jednym lub kilkoma workami oraz owija prześcieradłem i kocem na około 20 do 40 min (do wystygnięcia).

Wskazania i przeciwwskazania są takie same jak przy innych częściowych zabiegach nagrzewających.

Poduszki i kołdry elektryczne, termofory

Trudność utrzymania higieny i konieczność dezynfekcji powodują, że poduszki i kołdry elektryczne nie nadają się do stosowania w zakładach publicznych. W warunkach domowych, używane przez jedną osobę lub wśród najbliższych, nie grożą przenoszeniem infekcji. Zalecenie stosowania takich urządzeń w domu powinno być połączone ze szczegółową instrukcją dotyczącą miejsca, czasu i intensywności zabiegu. Nagrzewanie nie powinno trwać dłużej niż 30-40 min. Zabiegi w domu mogą być stosowane nawet 2 i 3 razy dziennie, przez kilka dni, zwłaszcza w bólach typu neuralgicznego. Najczęstszy błąd, popełniany przez pacjentów, to spanie z włączoną do kontaktu poduszką przez kilka godzin.

Podobną rolę do poduszek elektrycznych spełniają w domach i na oddziałach szpitalnych termofory gumowe. Technika ich stosowania jest prosta. Mają niewielkie rozmiary, można je łatwo utrzymać w czystości. Napełnia się je wodą o temperaturze około 80°C i zawija w ręcznik, a następnie przykłada do odpowiedniej okolicy ciała, utrzymując do wystygnięcia, tj. około 1 godz. Stosuje się je w celu uśmierzania ostrych bólów typu kolki, do rozgrzewania zmarzniętych stóp, do nagrzewania pościeli i w wielu innych okolicznościach pielęgnacyjnych.



 

Podobne prace

Do góry