Ocena brak

WRZODZIEJĄCE ZAPALENIE JELITA GRUBEGO

Autor /kornelcia Dodano /20.11.2013

Jedna z wyżej wymienionych nazw łacińskich wyraża skłonność do tworzenia się wrzodów, druga krwotoczność — jako wyróżniających się cech. Obie nazwy są uzasadnione i używane są alternatywnie w różnych strefach geograficznych świata. W Polsce preferowany jest termin pierwszy, stąd też ten przetłumaczono na język polski, choć krwotoczność wydaje się pierwszą cechą patologiczną, a owrzodzenia zmianą wtórną. Taka bowiem jest kolejność pojawienia się zmian w rozwoju choroby I odwrotna jest kolejność ich cofania się.

Etiologia choroby jest nie znana. Anatomicznie jest to stan zapalny poszczególnych odcinków lub całego jelita grubego z jego silnym przekrwieniem i pogrubieniem ścian, z powiększeniem węzłów chłonnych. Najczęściej zajęty jest końcowy odcinek jelita, natomiast umiejscowienie choroby w części bliższej jest rzadsze. Błona śluzowa jest obrzękła i lekko ziarnista, broczy krwią na dużych przestrzeniach, jest bardzo krucha, co powoduje, że nawet chwilowo nie krwawiące pole przy dotknięciu instrumentem, np. rektoskopem, zaczyna krwawić. Na jej powierzchni pojawiają się płaskie nadżerki Z kolei występują pełne owrzodzenia o nieregularnych kształtach, o dnie pokrytym żółtawym nalotem. Przy dłużej trwającej chorobie błona śluzowa pomiędzy owrzodzenia-mi zaczyna bujać, tworząc wyniosłości pseu-dopolipowate. Przy bardzo ciężkim przebiegu choroby jelito ulega rozdęciu, a jego ściany ścieńczeniu.

Z czasem tworzące się blizny i procesy reperacyjne mogą powodować duże zniekształcenia. Mikroskopowo obok obrzęku i poszerzonych naczyń i ubytków nabłonka najbardziej charakterystyczną zmianą są mi-kroropnie wypełnione wielojądrowymi leukocytami. Ropnie te, pękając do światła jelita, dają początek znamiennym owrzodzeniom o „podminowanych” brzegach.

Choroba wykazuje dużą skalę form klinicznych od poronnej, trwającej dziesiątki lat, do piorunującej, kończącej się zgonem po kilku tygodniach. Wykazuje też spontaniczne remisje i nawroty. W okresie nasilenia występują krwawe biegunki z charakterystycznymi częstymi bólami partymi i postępującą niedokrwistością. W bardzo ciężkim przebiegu choroby może też wystąpić wysoka, długotrwała gorączka.

Badaniem fizykalnym stwierdzić można niekiedy bolesność wzdłuż przebiegu jelita grubego lub wymacać zmiany w postaci twardego wałka. Niezwykle ważne jest badanie palcem przez odbyt, którego przy powyższych objawach absolutnie pominąć nie wolno. Niestety jest ono często zaniedbywa-? ne. Tymczasem rak odbytu, który daje identyczne objawy, może w 70% przypadków być wykryty tym niezmiernie prostym badaniem, dającym się przeprowadzić w każdych warunkach przez lekarza pierwszego kontaktu. Badanie to w przypadku raka może — z natychmiastowym właściwym postępowaniem uratować życie choremu. Poniechanie tego badania i przekazanie chorego do oddziału wewnętrznego z rozpoznaniem wrzodziejące-go zapalenia jelita powoduje często kontynuację tego sugerowanego rozpoznania i odwleka nieraz o wiele miesięcy właściwe postępowanie. Natomiast instrumentalne metody badania, jak radiologia i endoskopia, wbrew powszechnej wierze nie zastąpią tego prostego badania. W podręczniku lekarza praktyka należy to szczególnie podkreślić, gdyż właśnie raka odbytu najwcześniej może wykryć on.

Po wykluczeniu innych przyczyn potwierdzenie rozpoznania wrzodziejącego zapalenia jelit uzyskuje si%, stosując wlew doodbytniczy —; znamienny jest obraz sztywnej rury bez haustracji i skurczów oraz drobne brzeżne naddatki cieniowe pochodzące od owrzo-dzeń.

Obraz radiologiczny należy różnicować z kruchością błony śluzowej, zdarzającą się po radioterapii, np. z powodu raka narządu rodnego (wywiad). Różnicowo należy też brać pod uwagę zmiany wywołane długotrwałym nadużywaniem środków przeczyszczających. Niemniej charakterystyczny jest obraz endoskopowy przekrwionej d: ny śluzowej, broczącej h dotknięciu wziernikiem nicznie, z nadżerkami lu' owrzodzeniami. W czasie ne jest wykonanie biopsj finitywnie chorobę Leśni jelicie grubym od zapale rozróżnienie to bywa cze lub wręcz niemożliwe.

Rozpoznanie choroby nie jest oczywiste, tymczasem spotyka się często błędne kierowanie chorych z powyższym zespołem objawów do szpitala z gotowym rozpoznaniem colitis ulcerosa. W różnicowaniu uwzględnić należy przede wszystkim czerwonkę bakteryjną (względy epidemiologiczne, badanie bakteriologiczne), czerwonkę pełzakowatą (przebywanie w tropikach, badanie mikroskopowe kału) i raka odbytnicy lub okrężnicy esowatej (p. też str. 401).

Należy dodać, że osobowość chorych cierpiących na wrzodziejące zapalenie jelita grubego często wykazuje cechy psychotyczne, występują też u nich objawy alergii.

Jako powikłania choroby należy wymienić przewlekłe zapalenie wątroby, zapalenie tęczówki, rumień guzowaty i artropatię, pio-dermię oraz odwodnienie, hipoproteinemię, dyselektrolitemię, awitaminozę i zaburzenia krążenia. Do ciężkich powikłań miejscowych należą: megacolon tozicum, przebicie jelita i zapalenie otrzewnej oraz ropnie; dodatkowym niebezpieczeństwem jest częstsze występowanie raka jelita grubego przy długotrwałej chorobie.

Rokowanie zależy od ciężkości przebiegu choroby. W postaciach ciężkich choroby jest zagrożenie życia. Gorzej też rokują przypadki z zajęciem całego jelita niż jego segmentu. Wzrasta też śmiertelność w starszym wieku i przy groźnych powikłaniach.

Leczenie. Podstawowym lekiem jest sala-zosulfapirydyna (Sulphasalazin), którą dawkuje się w zależności od ciężkości stanu i tolerancji osobniczej po 8*—20 tabletek dziennie. Nierzadko występuje jej nietolerancja, zmuszająca do odstawienia leku. Jeżeli nietolerancja objawia się wymiotami, wstrętem do zażywania leku i do jedzenia, można podać tabletki powlekane lub podawanie doustne zastąpić doodbytniczym. Przy braku odpowiednich form leku można użyć tych samych tabletek w formie sproszkowanej i ich zawiesinę wodną podawać jako mały wlew doodbytniczy. Podaje się wtedy jednorazowo dwie sproszkowane tabletki, powtarzając wlewkę 2—3 razy na dobę. Sposób ten zawodzi, gdy zmiany chorobowe sięgają wysoko poza odbyt i okrężnicę esowatą. Jako środek pomocniczy stosuje się małe wlewki doodbytnicze z 100—200 mg hemibursztynia-nu hydrokortyzonu lub z 25—50 mg predni-zolonu; rzadko zachodzi konieczność pozajelitowego podawania steroidów. Nie należy stosować steroidów przy objawach otrzewnowych lub przy megacolon toxicum. Należy przestrzec przed rutynowym stosowaniem antybiotyków, które przychodzą na myśl jako leki w ostrych gorączkowych postaciach choroby. Mogą one natomiast być potrzebne przy powikłaniach takich, jak peritonitis, ropień, zapalenie dróg żółciowych lub miedni-czek nerkowych.

Bardzo ważne jest wyrównywanie środowiska wewnętrznego ustroju płynami, elektrolitami, białkiem osocza, krwią, witaminami. Nie wolno dopuszczać do stanu głodu, co łatwo przychodzi, gdyi chorzy tracą apetyt. Zapotrzebowanie na białko w diecie przekracza o połowę normę. Dieta winna być bezbłonnikowa. Często zachodzi potrzeba wyłączenia mleka z powodu nietolerancji. Niekiedy konieczne staje się żywienie pozajelitowe, które dostarczyć powinno glukozy, białka osocza oraz średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych i witamin. Ponieważ jednak intensywne żywienie pozajelitowe jest też kłopotliwe i bywa źle tolerowane, duża rola przypada podawaniu pożywek bezreszt-kowych odpowiadających koncentratom przygotowywanym dla kosmonautów. Bardzo ważne jest zaufanie pacjenta do swojego lekarza i wtedy możliwa psychoterapia. W postaci piorunującej i innych bardzo ciężkich postaciach choroby konieczne może stać się leczenie operacyjne — colectomia. Mimo że jest to leczenie ciężko okaleczające, może być jedynym ratunkiem. Jeżeli w ciężkich postaciach leczenie zachowawcze w ciągu dwóch tygodni nie jest skuteczne, nie należy zwlekać z leczeniem operacyjnym.


 

Podobne prace

Do góry