Ocena brak

Wpływ Arystotelesa i Platona na współczesną literature

Autor /asa-la Dodano /21.01.2005

Pogląd Platona na sztukę nie był prosty. Sam był artystą i poetą przynajmniej tak samo jak filozofem, miał zaufanie do natchnienia, nad wszystko cenił twórczość. W poezji widział boski ?szał?, w poecie ?boskiego męża?, pośrednika między bogami a ludźmi, przez którego przemawiają bogowie.
Ale z drugiej strony, nie wyzwolił się z greckiego poglądu, że sztuki, zwłaszcza takie, jak malarstwo czy rzeźba, są z natury swej tylko umiejętnościami, a artysta, malarz czy rzeźbiarz- rzemieślnikiem. A tak samo jest w poezji, o ile nie jest rzeczą boskiego natchnienia. Przejął myśl znaną już sofistom, że osnową sztuk jest naśladownictwo. Naśladownictwo zaś jest zawsze poniżej tego, co naśladuje: więc sztuka jest czynnikiem ujemnym, nie podnosi rzeczywistości, lecz ją obniża. Zwłaszcza że naśladuje rzeczy realne, które same już były wedle Platona, naśladownictwem idej: jest więc naśladownictwem drugiego stopnia.
I oto z jednej strony Platon widział w sztuce, mianowicie w sztuce poety, najważniejszą z czynności człowieka, z drugiej zaś potępiał sztukę, mianowicie naśladowniczą, i chciał ze swego idealnego państwa usunąć artystów. Toteż wpływ jego na potomność był dwojaki: nauczył w artyście widzieć wieszcza i nauczył widzieć w nim naśladowcę. Dał początek dwom zupełnie różnym kierunkom w filozofii sztuki: z jednej strony mistycznemu, a z drugiej naturalistycznemu jej traktowaniu. Mistyczne rozumienie sztuki jako wieszczbiarstwa i źródła najgłębszego poznania raz po raz odtąd powracało w dziejach, a rozumienie naturalistyczne, jako naśladownictwa, było w ciągu wielu stuleci najbardziej rozpowszechnioną z teorii estetycznych.
Kolejny z wielkich filozofów Grecji antycznej, Arystoteles, z pewnością uczynił wiele dla estetyki. Niestety nie można w pełni tego ocenić ze względu na to, że kilka jego dzieł znikło. Estetyka Arystotelesa ma wiele wspólnego z estetyką Platona. Jednak sprzeciwiał się w swoim rozumieniu zjawiska sztuki, jej podłożu metafizycznemu jakie proponował Platon. O ile jego nauczyciel odwoływał się bardziej do wartości piękna, to Arystoteles, poszukując czegoś bardziej konkretnego, bardziej praktycznego, skupił się raczej na pojęciu sztuki. Jego zrozumienie sztuki wywodzi się z powszechnego i intuicyjnego rozumienia, jakie w tym czasie było popularne, jednak to właśnie Arystoteles je skonkretyzował.
Zatem u Arystotelesa sztuka funkcjonuje jako umiejętność wytwarzania. W obrębie tak rozumianej sztuki znajduje się również wiedza potrzebna do wytwarzania. Jako biolog Arystoteles rozumiał sztukę dynamicznie. W związku z tym bardziej interesowało go coś, co jest dynamiczną twórczością, aniżeli statycznym wytworem. Inną istotną cechą jakiej doszukiwał się w sztuce był jej intelektualny charakter. Wiązał go z wynalazczym obmyślaniem, którego dokonuje wytwórca.

Podobne prace

Do góry