Ocena brak

Wojny dynastyczne XVIII wieku

Autor /motorola Dodano /27.04.2012

W XVIII wieku Europa wstrząsana była wojnami, w których główne dynastie próbowały uzyskać dominację na kontynencie. Jako rezultat tych konfliktów wyłonił się nowy układ sił politycznych.

W wieku XVI i XVII polityka europejska zdominowana była przez dwie kwestie. Pierwszą z nich był religijny konflikt pomiędzy katolikami i protestantami, drugą - walka o dominację w Europie pomiędzy władcami francuskimi a Habsburgami. Kwestie te często się na siebie nakładały, czego najlepszym odzwierciedleniem była krwawa wojna trzydziestoletnia, która przetoczyła się przez kontynent w latach 1618-48.

Ekspansja Francji

W XVII wieku przewagę zaczęła uzyskiwać Francja. W rezultacie wojny trzydziestoletniej jasnym się stało, że Habsburgowie nie będą w stanie w pełni kontrolować Niemiec, a wkrótce także załamała się potęga Hiszpanii.

Pod rządami Króla Słońce, Ludwika XIV, ekspansja Francji stała się tak wyraźna, że zjednoczyła przeciwko temu krajowi niemal całą Europę. W latach 1701-14 miała miejsce hiszpańska wojna sukcesyjna, będąca następstwem wygaśnięcia hiszpańskiej linii Habsburgów. Sukcesję po nich przejęli francuscy Burbonowie jednak pretensje do tronu zgłosili także austriaccy Habsburgowie. Konflikt nie zakończył się całkowitym zwycięstwem którejś ze stron, a w jego wyniku Austria przejęła kontrolę nad byłymi hiszpańskimi posiadłościami w Niderlandach oraz uzyskała dominującą pozycję na Półwyspie Apenińskim, natomiast Filip V -wnuk Ludwika XIV - utrzymał Hiszpanię wraz z jej koloniami.

Nowy charakter konfliktów

Wraz z końcem hiszpańskiej wojny o sukcesję oraz śmiercią Ludwika XIV, rozkład sił w Europie stał się bardziej płynny. Nadal trwała rywalizacja pomiędzy Burbonami i Habsburgami, nie była jednak już tak zażarta. Interesy Francji oraz rządzonej przez Burbonów Hiszpanii zaczęły się coraz bardziej różnić, a wyłonienie się na scenie politycznej nowych potęg, takich jak Wielka Brytania, Rosja i Prusy, rozbiło stare układy polityczne i uczyniło trudniejszą ewentualną dominację jednego z mocarstw nad pozostałymi.

Względne odprężenie w stosunkach międzynarodowych, połączone z ogólnym ostudzeniem fanatyzmu religijnego, wpłynęło na zmianę charakteru konfliktów i dyplomacji. Większość wojen prowadzono w celu osiągnięcia określonych, ograniczonych celów: nie po to, by obalić władcę lub zetrzeć z powierzchni jakieś wyznanie religijne, lecz w celu zdobycia prowincji lub poszerzenia wpływów dynastii. Armie były nieduże, zawodowe i niezwykle zdyscyplinowane. A jako że nie walczono o żadne wielkie cele, z reguły przestrzegane były powszechnie uznane zasady prowadzenia wojen, w związku z czym nie były one tak krwawe i wyniszczające. Z tego względu do późnego wieku XVIII wojny w ograniczonym stopniu miały wpływ na życie cywilów.

Seria niedużych wojen miała miejsce w latach 1718-40, a ich rezultatem były pewne zmiany terytorialne na Półwyspie Apenińskim. W 1740 roku zmarł cesarz niemiecki Karol VI, nie pozostawiając żadnego męskiego potomka.

Fryderyk Wielki

Przez wiele lat Karol VI starł się uzyskać międzynarodowe uznanie dla swojego edyktu, zwanego sankcją pragmatyczną, głoszącego niepodzielność posiadłości habsburskich i ich dziedziczenie także w linii żeńskiej. Miało to zapewnić tron jego córce, Marii Teresie. Pomimo ratyfikacji edyktu przez przedstawicielstwa stanowe całej monarchii, zaraz po śmierci Karola pojawili się kandydaci wysuwający roszczenia do tronu, wśród nich elektor bawarski Karol Albrecht, którego poparli Francuzi.

Jako pierwszy zaczął działać król Prus Fryderyk II Hohenzollern, którego nie obowiązywała sankcja pragmatyczna. Prusy, powstałe z Prus Książęcych i Brandenburgii, wzmocnione przez następujących po sobie silnych władców, stały się w 1701 roku królestwem. Chociaż stosunkowo niewielkie, Prusy stworzyły silną armię, zorganizowaną przez Fryderyka Wilhelma I (1713-40). Dzięki temu Fryderyk II mógł wykorzystać problemy Marii Teresy i zaatakować znajdujący się pod austriackim panowaniem Śląsk.

Fryderyk był genialnym dowódcą, który większość swoich zwycięstw odniósł nad przeważającymi siłami wroga. Był on także władcą pozbawionym skrupułów, jako jedyną wartość uznającym pruską rację stanu.

Zainicjowawszy austriacką wojnę o sukcesję (1740-48), Prusy odegrały w niej ograniczoną rolę. Trzon konfliktu stanowiły walki pomiędzy Francją, Hiszpanią i Bawarią z jednej strony a Austrią i Wielką Brytanią z drugiej. Wojna zakończyła się uznaniem dziedzicznych praw Marii Teresy, która utrzymała panowanie nad wszystkimi swoimi posiadłościami za wyjątkiem Śląska. Nowym cesarzem został mąż Marii Teresy Franciszek I.

Wrogość cesarstwa wobec Fryderyka II skłoniła Austriaków do zawarcia sojuszu z Francją, który zakończył.wielowiekowy okres rywalizacji między tymi krajami. Do antypruskiej koalicji przyłączyła się także Saksonia i Rosja, która uzyskała status mocarstwa po wojnie północnej (1700-21), jak do tej pory jednak nie mieszała się do europejskiej polityki.

Świadomy zagrożenia Fryderyk uderzył pierwszy, pokonując w błyskawicznej kampanii Saksonię. W będącej następstwem tego ataku wojnie siedmioletniej (1756-63) odniósł on szereg błyskotliwych zwycięstw, jednak przewaga liczebna wroga doprowadziła go w 1761 roku na skraj katastrofy. Uratował go zwykły zbieg okoliczności: w styczniu 1762 roku zmarł jego wieloletni wróg, rosyjska cesarzowa Elżbieta. Jej następca, Piotr IH, podziwiał Fryderyka i stanął po jego stronie. Chociaż po wstąpieniu na tron nowy car rosyjski żył tylko kilka miesięcy, pozwoliło to Fryderykowi zawrzeć pokój z wrogami. Jedynym sojusznikiem Prus w tym konflikcie była Wielka Brytania, która walczyła z Francją.

Europa Wschodnia

W ostatnich latach XVIII wieku najważniejsze wydarzenia rozgrywały się w Europie Wschodniej. W latach osiemdziesiątych Rosja wyparła Turków z północnych wybrzeży Morza Czarnego. W tym czasie również Rosja, Prusy, i Austria dokonały trzech rozbiorów Polski (1772-95), która na wiele lat całkowicie utraciła swoją państwowość.

Wojny dynastyczne XVIII wieku - WAŻNIEJSZE DATY

1700-21

Wojna północna - zwycięstwo Rosji

1701-14

Hiszpańska wojna sukcesyjna: dynastia Burbonów na tronie hiszpańskim

1733-38

Polska wojna sukcesyjna

1740

Fryderyk II zdobywa Śląsk; początek austriackiej wojny sukcesyjnej

1756

Atak Fryderyka na Saksonię rozpoczyna wojnę siedmioletnią

1762

Śmierć rosyjskiej cesarzowej Elżbiety ratuje Fryderyka przed przegraną w wojnie

1722

Pierwszy rozbiór Polski

1775-83

Amerykańska wojna o niepodległość

1779

Francja i Hiszpania przystępują do wojny przeciwko Wielkiej Brytanii

1783

Rosja dokonuje aneksji Krymu

1789

Początek rewolucji francuskiej

1793

Drugi rozbiór Polski

1795

Trzeci, ostateczny rozbiór Polski

Podobne prace

Do góry