Ocena brak

WOJNA DOMOWA z Kozaki i Tatary, z Moskwą, potym Szwedami i z Węgry przez lat dwanaście za panowania... Jana Kazimierza..., epos-kronika S. Twardowskiego

Autor /dynamitka001 Dodano /05.04.2012

WOJNA DOMOWA z Kozaki i Tatary, z Moskwą, potym Szwedami i z Węgry przez lat dwanaście za panowania... Jana Kazimierza..., epos-kronika S. Twardowskiego, pisana z przerwami 1649-60, wyd. cz. 2 w Lesznie 1651-55, cz. 1 w Krakowie 1660, całości w 4 księgach (pod powyższym tyt.) w Kaliszu 1681 (tekst zmien. przez cenzurę jezuicką). Epickiego materiału dostarczyła Twardowskiemu historia oraz własne przeżycia i relacje uczestników wojen. W monumentalnym fresku dziejowym ukazał klęski i zwycięstwa najbardziej krwawego okresu w historii Rzplitej szlach. (1648-1660) - jako skutek wyroków Boskich wymierzonych światu, który zatracił porządek moralny. Niezliczone opisy bitew i potyczek, pełne patosu i sarkazmu komentarze, dokumentacja hist. i osobiste dygresje, bogactwo faktów obok moralist. i patriot. tendencji-wszystko to składa się na epicki obraz zagrożonego narodu. Cechami bohaterów wzorcowych obdarzył autor przede wszystkim ks. J. Wiśniowieckiego i Jana Kazimierza. Przyjęty przezeń kronikarski tok narracji jest podporządkowany chronologii wydarzeń. Poet. forma utworu wyraża się w emocjonalizmie, w panegirycznym kształcie postaci, sprowadza do metrum „ojczystego wiersza", tj. 13-zgłoskowca, oszczędnego doboru tropów, rozbudowanej i inwersyjnej składni. Poemat został przyjęty przez współczesnych jako model sarmackiego eposu, później wykorzystywany także jako źródło historyczne. W dużej mierze korzystał z niego Sienkiewicz w Trylogii. Przekł. ros. S. Sawickiego (cz. 1 1718), także naśladownictwa. 

A.F. KOWALKOWSKI „W.d." S. Twardowskiego, cz. 1-2, Poz. 1934 (rkps Katedry Lit. Pol. UAM), cz. 2 ogł. w: Miscellanea staropolskie 3, Wr. 1969; M. KACZMAREK Epicki kształt poematów historycznych S. Twardowskiego, Wr. 1972.

Podobne prace

Do góry