Ocena brak

Województwo dolnośląskie

Autor /tosia Dodano /15.01.2013

Powierzchnia 19.948 km2, 3 mln mieszkańców.
Obszar ten wchodzi w skład dużych jednostek geograficznych, układających się dość równolegle w przebiegu pn. zach. - pd. wsch. w dorzeczu środkowej Odry. Od pn. jest to Obniżenie Głogowsko-Milickie wzdłuż pradoliny doliny Baryczy. Na podmokłym terenie powstały liczne stawy o łącznej powierzchni ponad 8 tys. ha, z czego 5,5 tys. ha stanowi rezerwat ornitologiczny „Stawy Milickie". Następny, wyraźnie wyodrębniający się w krajobrazie region to Wał Trzebnicki, będący wyniesioną do 200 m n.p.m. spiętrzoną moreną. W środkowej części przecina go zwężona tu dolina Odry. W zachodniej części Wał Trzebnicki jest silnie zalesiony, głównie borem sosnowym. Między Wałem Trzebnickim a Sudetami rozciąga się szeroki pas nizin. Po pd. stronie Odry są one bardzo żyzne, stąd niemal całkowity brak lasów, intensywne rolnictwo i gęsta sieć osadnicza. W zach. części rozległy polodowcowy stożek napływowy (sandr) porastają Bory Dolnośląskie. Na Przedgórzu Sudeckim występują twardzielcowe wzgórza (Strzegomskie, Strzelińskie) i góry „wyspowe" (Masyw Ślęży, 718 m n.p.m.). Na stosunkowo dobrych glebach rozwinęła się tam gęsta sieć osadnicza. Charakterystyczne są kamieniołomy, zwłaszcza granitu. Sudety mają głównie budowę tektoniczną, stąd dość strome stoki i zrównane wierzchowiny z obłymi wzniesieniami w formie kop. Przeciętne wysokości 700-800 m, a w Karkonoszach 1200-1400 m. Najwyższa Śnieżka ma 1603 m n.p.m. Wyróżniają się trzy duże kotliny: Jeleniogórska, Kamiennogórska i Kłodzka wraz z Rowem Górnej Nysy. W Sudetach występuje ponad 80 typów skał, głównie krystalicznych, stąd rozwój górnictwa i skalnictwa. Gęsta sieć osadnicza i drogowa. Rozległe obszary Sudetów pokryte są lasami.
W województwie lasy (w 80% iglaste) zajmują 28% powierzchni. Zróżnicowane i bogate środowisko przyrodnicze jest chronione w coraz większym stopniu m. in. przez 2 parki narodowe Karkonoski i Gór Stołowych, 12 parków krajobrazowych, 18 obszarów chronionego krajobrazu i52 rezerwaty zajmujące 19% powierzchni województwa.
Obecny środkowy Śląsk zasiedlony został w VI-VII w. przez Słowian. W 847 Geograf Bawarski wymienił plemię Ślężan, których nazwę urobiono od ślężnych, czyli podmokłych terenów, jakie zamieszkiwali. Ziemie te weszły w skład państwa Mieszka I. W 1138 testament Bolesława Krzywoustego wydzielił dzielnicę śląską dla najstarszego syna - Władysława zwanego potem Wygnańcem. Zapoczątkował on silnie rozgałęzioną śląską linię Piastów (w XIV w. 17 księstw).
Od 1392 cały Dolny Śląsk należał do Korony Czeskiej, od 1526 do cesarstwa Habsburgów, po trzech wojnach śląskich (1740-63) - do Prus, od 1945 znów do państwa polskiego. Od roku1999 region znalazł się niemal w całości w województwie dolnośląskim. Województwo zawiera także historyczną Ziemię Kłodzką oraz wsch. fragmenty Łużyc Górnych i Dolnych.
10% polskich miast znajduje się w województwie dolnośląskim. O ich wartości stanowią średniowieczne układy urbanistyczne, zawierające bogactwo zróżnicowanych stylowo i użytkowo ratuszów, kamienic, kościołów, rezydencji. Niemal w każdym większym miasteczku dolnośląskim znajdują się muzea. Do szczególnie cennych zespołów zalicza się Wrocław, Legnicę, Świdnicę, Jawor, Lubań, Jelenią Górę i Kłodzko.
Niemal każda większa wieś posiada zabytkowy kościół, niekiedy z licznymi płytami nagrobnymi, dwór lub pałac. Pozostały liczne zamki lub ich ruiny, w dużej mierze piastowskiego pochodzenia. Cechą regionu jest bogactwo kamiennych krzyży pokutnych, pozostałość średniowiecznego prawa i unikatowe zróżnicowanie kościołów ewangelickich. W Sudetach zachowało się drewniane budownictwo ludowe, zaś na Pogórzu Izerskim - łużyckie o konstrukcji przysłupowej.
Gospodarka regionu jest dobrze rozwinięta, co wynika z przeszłości historycznej i inwestycji po1945. Występują tu niemal wszystkie gałęzie produkcji, ulegające jednak przemianom. Nadal duże znaczenie ma przemysł wydobywczy i rolno-spożywczy oraz gęsta sieć komunikacyjna drogowa i kolejowa.
Użytki rolne zajmują w województwie 59% powierzchni, w tym 46% to grunty orne. Gospodarstwa indywidualne ze średnią powierzchnią 9,44 ha użytkują 73% gruntów. Coraz więcej jest gospodarstw agroturystycznych. Istotną rolę odgrywa wypoczynek i lecznictwo, korzystające z licznych źródeł wód mineralnych i specyficznego klimatu.

Podobne prace

Do góry