Ocena brak

Wilhelm Ockham

Autor /Teresa2 Dodano /04.01.2013

Aczkolwiek Ockham zawdzięcza wiele swoim poprzednikom, to j e d n a k otwieraon pewną epokę, gdyż w nim krystalizuje się ważny etap w procesie przygotowującymw wiekach nowożytnych powolny zanik metafizyki.

Jego tytuł Venerabilis Inceptor (Szacowny Początkodawca) ma znaczeniesymboliczne.

Ockham urodził się zapewne w roku 1290 (w każdym razie przed 1300)w Ockham, w hrabstwie Surrey na południe od Londynu. Wstąpił do franciszkanów.W latach 1310-1315 studiował w Oksfordzie, najpierw sztuki, potemteologię. Między 1315 a 1317 r. wykładał Pismo Święte, w latach 1317-1319 Sentencje,a p o t em do 1324 r. nauczał w Oksfordzie jako baccalaureus formatus i nigdyw hierarchii uniwersyteckiej nie przekroczył tego stopnia. Stąd też nazwanyVenerabilis Inceptor (był to tytuł bakałarza, który nie doszedł do magisterium).

W roku 1324 papież Jan XXII wezwał Ockhama do Awinionu, aby sięwytłumaczył z oskarżeń. Kanclerz uniwersytetu w Oksfordzie Jan Lutterell złożyłpapieżowi swój Libellus contra doctrinam Guillelmi Ockham (1323), gdzie wyliczapięćdziesiąt sześć błędnych tez Ockhama. Na tej podstawie działała utworzonaprzez Jana XXII Komisja Sześciu. Ockham przebywał w Awinionie czterylata, równocześnie trwał przeciw niemu proces, który j e d n a k nie doprowadził dopotępienia. Wykorzystają ten fakt ockhamiści XV w. Tymczasem w łonie zakonuwybucha spór o tak zwaną spiritualitas, o ubóstwo zakonne. Ockham wypowiadasię przeciw Janowi XXII i w 1328 r. razem z generałem zakonu i innymiucieka do Pizy i oddaje się w opiekę cesarzowi Ludwikowi Bawarskiemu. U Ludwikaznaleźli już wcześniej schronienie Jan z Janduno i Marsyliusz z Padwy.Wszyscy oni zostali w czerwcu 1328 r. ekskomunikowani.

Oddawszy się pod opiekę Ludwika, miał powiedzieć Ockham cesarzowi:„Ty mnie bronisz mieczem, ja ciebie bronić b ę d ę piórem" (Tu me defendas gladio,ego te defendam calamo). Istotnie też w roku 1329 Ockham pojechał z cesarzemdo Monachium i zaczął intensywnie pisać. W 1334 r. dochodzi do szczytujego antypapieska działalność. Od 25 listopada 1339 r. nauka Ockhama byłaprzedmiotem zakazów i potępień; mimo to się rozszerzała. W roku 1347 umarłLudwik. Ockham chciał się pojednać z zakonem i papieżem. Nie wiemy, czydo tego doszło, ale zachowała się formuła odwołania błędów przez Ockhama.Ockham umarł w roku 1349 lub 1350, zapewne na dżumę.

Podobnie jak u Bonawentury, Sigera czy Dunsa Szkota najważniejsze dziełoOckhama to jego Komentarz do Sentencji (doktrynalnie ważny jest jego prolog; w pełni autentyczna (sprzed 1323 r.) jest tylko księga pierwsza {ordinatio); pozostałeksięgi to reportationes. Poza tym Ockham napisał Quodlibeta septem powstałeprzed 1323 r.; Summę logiki; Tractatus depraedestinatione, depraescientia Dei et de futuriscontingentibus; Centiloąuium; Komentarze do Fizyki i Organonu Arystotelesaoraz liczne manifesty antypapieskie; znamienne są już same ich tytuły: Compendiumerrorum Ioannis papae XXII; Dialogus de imperatorum et pontificum potestate.

Istnieją niezaprzeczalne podobieństwa między Ockhamem a Durandemi Aureolim, jego głównymi poprzednikami. Od Duranda między innymi czerpieinspiracje do swej teorii relacji.

Ockham znał doskonale Arystotelesa, Arabów i scholastyków trzynastowiecznych.Głównym jego przeciwnikiem był Duns Szkot. Gięty, krytycznyi jasny w sądach Ockham lubował się j e d n a k w subtelnych formułach. Zarzucanomu dwulicowość, a Tomasz Claxton powiadał o nim:

Wielekroć odmawiał wyrażania swoich zamiarów ze względu na nowośćswoich poglądów.

Vetat multoties suam exprimere intentionem propter novitatem suarumopinionum.

Podobne prace

Do góry