Ocena brak

WIATR OD MORZA, zbiór utworów prozą S. Żeromskiego

Autor /antetkasasetka Dodano /04.04.2012

WIATR OD MORZA, zbiór utworów prozą S. Żeromskiego, wyd. w Warszawie 1922. Geneza zbioru wiąże się z działalnością plebiscytową pisarza na Powiślu 1920, kiedy to wybrzeże pol. zachwyciło go krajobrazem i wzbudziło zainteresowanie swą historią. W. od m. ukazuje w wybranych epizodach dzieje Pomorza pol. (wybrzeże gd. między ujściem Wisły, Jez. Żarnowieckim i przylądkiem Rozewie) od czasów, zamierzchłych po współczesność. Elementem wiążącym jest mitol. postać Smętka, który na skutek swej stałej obecności stał się symbolem tragizmu historii. Kompozycję całości i poszczególnych utworów oparł autor na dram. opozycji dwu ścierających się przez wieki porządków moralnych: nienawiści i agresji, które przynoszą na tę ziemię najeźdźcy - wikingowie, Krzyżacy, Niemcy, oraz spokojnej pracy, prawa i sprawiedliwości, które usiłuje tu utrwalić ludność słowiańska. W ostatnim utworze zbioru Smętek opuszcza ziemię pomorską na zawsze, a to symboliczne zdarzenie zdaje się oznaczać początek nowej epoki.

W. od m. nie daje się jednoznacznie określić gatunkowo; jest swoistą lit. hybrydą, w której zmieszano najrozmaitsze formy lit. i nielit.: opowiadanie, opis, informację nauk., publicystykę krajoznawczą, etnogr. i patriotyczno-społeczną. Książka jest miejscami nużąca na skutek przerostów materiału erudycyjnego, podanego bez selekcji, wWowym kształcie; była więc nie tyle dokonaniem artyst., ile wydarzeniem społ., ponieważ wprowadzała morze i wybrzeże pol. w krąg literatury i świadomości narodowej. W1924 otrzymał Żeromski za W. od m. nagrodę im. Orzeszkowej, a 1925 pierwszą w Polsce niepodległej państw, nagrodę literacką. Ekranizacja 1931 w reż. K. Czyńskiego wg scenariusza W. Sieroszewskiego i A. Sterna, daleko odbiegająca od oryginału. Przekł. hiszp., serb.-chorw. (J. Beneśić).

Wyd. kryt. S. Pigoń w: Dzieła, S.I., t 5, W. 1957.

B. CHRZANOWSKI Z wybrzeża i o wybrzeżu, W. 1934; W. BOROWY Motywy bałtyckie i gdańskie u Żeromskiego, w: O Żeromskim, W. 1960 (prwdr. 1939); T. MAKOWIECKI Wiatr od morza i Pomorza, Jantar" 1946 nr 2; J. KOSTRZEWSKI Żeromski o wczesnohistorycz-nej kulturze Pomorza, ,,Arkona" 1946 nr 13/14; J. KUCHARSKI Ideowe i kompozycyjne funkcje Smętka w „W. od m.", ,,Pam. Lit." 1976 z. 1.

Podobne prace

Do góry