Ocena brak

WESELE

Autor /EdekZgredek Dodano /20.04.2012

Pierw, radość, wesołość; zwyczajowe uroczystości związane z zawarciem małżeństwa, występujące już u wielu ludów pasterskich, ale dopiero u ludów rolniczych rozwinięte w wystawny, tłumny, kosztowny, wielodniowy ceremoniał z muzyką, tańcami, obfitością jadła i napitku, ze skomplikowanym programem tradycyjnych obrzędów o pochodzeniu magicznym, których pierwotnym celem było unieszkodliwienie demonów, odwrócenie uroków, zapewnienie młodej parze pomyślności i licznego potomstwa.

Aktorzy tego spektaklu mają ściśle określone zwyczajem role w kolejnych scenach obrzędowej akcji, odmiennej w różnych okresach, różnych krajach i okolicach, w różnych warstwach społ. W Polsce do najdawniejszych zwyczajów weselnych należały zaręczyny (zrękowiny), które były wynikiem starań swatów (dziewosłębów) i zgody rodziców panny.

Odpowiedź odmowną (rekuzę) dawano pośrednio, symbolicznie, zob. Arbuz. W wyższych sferach w XVII w. zaczęto używać przy zaręczynach pierścionków, a później zamieniać się nimi. Pan młody dobierał sobie orszak nieżonatych drużbów, panna młoda - dziewiczy orszak druhen. Nad właściwym przebiegiem wesela czuwał marszałek (starosta) weselny.

W czasie poprzedniego, „dziewiczego", wieczoru panna młoda żegnała się obrzędowo z niezamężnymi rówieśnicami, wiła z nimi wianki, rózgę weselną i śpiewała pieśni o wianku. W dzień ślubu następowały rozplećmy: panna młoda chodziła z rozpuszczonymi włosami aż do chwili oczepin (zob.). Po ślubie kościelnym siadano do uczty weselnej. Jedną z potraw obrzędowych był wspólnie .wypieczony kołacz (zob.). Młodzi dostawali podarki. W czasie tańców opuszczali towarzystwo; dawniej odprowadzano ich uroczyście do łożnicy, na wsi odbywano pokładziny (zob.).

Po nocy poślubnej obcinano pannie młodej warkocze i wkładano czepek (oczepiny), przy czym mężatki-śwachny śpiewały pieśń o chmielu (zob. Chmiel). Wreszcie następowały przenosiny młodej mężatki do domu męża, gdzie przyjmowano oboje chlebem i solą, życzeniami i oracjami, po czym odbywała się kolejna uczta. Najwięcej weselnych tradycji obrzędowych zachowała do dziś wieś podhalańska, krakowska i łowicka.

Aldobrandyńskie wesele malowidło ścienne a fresco na stiuku, dł. ok. 2,5 m, przedstawiające scenę przygotowania do ślubu. Znalezione w Rzymie na Eskwilinie w 1606, przechowywane w willi Aldobrandini (stąd nazwa) do 1811, jest kopią dzieła z IV w. pne., wykonaną w Rzymie ok. 20 pne. Obecnie w Muzeum Watykańskim w Rzymie. Brylantowe, diamentowe gody, wesele 75. rocznica ślubu.

Do wesela się zagoi przysł. Jeden dzień wesela, całe życie biedy przysł. Obejdzie się cygańskie wesele bez marcepanów przysł. Srebrne gody, wesele zob. Srebro. Trza być w butach na weselu z Wesela, 1, 12, 333, St. Wyspiańskiego; Panna Młoda do Pana Młodego; parafraza przysłowia: Szedł na wesele, butów zapomniał.

Weselcie się z weselącymi się, płaczcie z płaczącymi z Biblii, List do Rzymian, 12, 15. Wesele dramat (Kraków, 16 III 1901) St. Wyspiańskiego, związany z autentycznym wydarzeniem: w 1900 odbyło się w podkrakowskiej wsi Bronowice wesele poety Lucjana Rydla (Pan Młody) z chłopką, gospodarską córką (Panna Młoda); pierwowzorem Gospodarza miał być malarz i poeta Włodzimierz Tetmajer (który również poślubił córkę miejscowego chłopa), Poety - jego brat, Kazimierz Tetmajer, Dziennikarza - Rudolf Starzewski, redaktor dziennika „Czas" w Krakowie.

Jest to komedia polityczno-obyczajowa połączona z dramatem alegoryczno-symbolicznym, w którym realnym postaciom miejskim i wiejskim jawi się cała galeria duchów-upiorów przeszłości narodowej. Jednak żywi okazują się niegotowi do podjęcia hasła walki o niepodległość; zob. też Złoty (róg; Miałeś, chamie...).

Wesele, fr. Les Noces, rosyjskie sceny baletowe ze śpiewem (Paryż 1923), libretto wg ros. tekstów lud. i muzyka: Igor Strawiński, choreografia: Bronisława Niżyńska; kantata wokalno-taneczna napisana pod wpływem folkloru ros.

Wesele Camacha i Quiterii epizod z powieści Don Kiszot, 2, 21, Cervantesa. Na weselu bogatego Camacha i pięknej Quiterii zjawia się jej narzeczony, ubogi, lecz urodziwy pasterz Basilio, który przebija się mieczem na oczach wszystkich gości, po czym błaga Quiterię, aby jemu, umierającemu, oddała rękę, a po chwili, gdy on umrze, wyszła za Camacha. Litościwa Quiteria godzi się, ksiądz udziela im ślubu, a Basilio, nagle zdrów i cały, oświadcza, że jego samobójstwo było tylko zręczną sztuczką. Zachwycona tym Quiteria oddaje mu rękę powtórnie już jako zdrowemu. Wesele chłopskie zob. Chłop.

Wesele Figara zob. Figaro. Wesele w Ojcowie balet w 1 akcie (Warszawa, Teatr Narodowy, 14 III 1823), muzyka: Karol Kurpiński wg motywów Jana Stefaniego z wodewilu Krakowiacy i górale, oraz Józef Damse; libretto: Bonawentura Kudlicz, choreografia: Julia Mierzyńska i Maurice Pion. Pierwszy polski balet narodowy napisany przez polskiego kompozytora; wprowadził po raz pierwszy na scenę polskie tańce, stroje i obrzędy lud.

Wesele landshuckie zob. Landshut. Wesele w Kanie zob. Gody (w Kanie). Złote gody, wesele zob. Złoty.

Podobne prace

Do góry