Ocena brak

Wczesna stymulacja rozwoju psychoruchowego dzieci urodzonych przedwcześnie

Autor /demetrio Dodano /12.06.2014

Wczesna stymulacja rozwoju noworodków urodzonych przedwcześnie to system działań, na który składają się m.in.:

•    wnikliwa indywidualna obserwacja dziecka,

•    ocena stanu dojrzałości,

•    ocena rozwoju spontanicznej aktywności mchowej,

•    analiza zdolności poznawczych,

•    analiza umiejętności ssania i połykania.

Dzięki wnikliwej obserwacji można ustalić zakres działań terapeutycznych i precyzyjnie je zaplanować. Działania te muszą być dostosowane do możliwości dziecka i uwzględniać jego potrzeby. W działania terapeutyczne zaangażowany jest cały zespół sprawujący opiekę na dzieckiem. Lekarze, pielęgniarki, położne, fizjoterapeuci oraz rodzice realizują.założenia wczesnej stymulacji rozwoju psychoruchowego wcześniaków. Każdy dotyk, każda interwencja pielęgnacyjna, terapeutyczna, diagnostyczna muszą uwzględniać działania stymulujące. Kluczowe znaczenie w tym postępowaniu ma prawidłowa pielęgnacja. Sposoby układania, przekładania, unoszenia dziecka, ruchy we wszystkich płaszczyznach bardzo często z wykorzystaniem rotacji (stymulacja rozwoju i normalizacji napięcia mięśniowego) mająniezwykle istotne znaczenie, zwłaszcza że wykonywane są przez personel medyczny oraz rodziców wielokrotnie w ciągu doby. Szczególną uwagę należy zwracać na jakość wykonywanych czynności, co pozwala na dostarczenie dziecku prawidłowych wzorców postawy i ruchu oraz doświadczeń sensomotorycznych.

Noworodki urodzone przedwcześnie wykazują często słabo rozwinięty odruch ssania, brak odpowiedniej koordynacji ssania, połykania i oddychania. Dlatego wielkie znaczenie przywiązuje się do prawidłowej stymulacji tych odruchów. Najczęściej stosowanym sposobem jest tzw. stymulacja oralna na palcu oraz „ssanie smoczka na pusto”. Pierwszy sposób rozwija koordynację ssania i połykania, przyspiesza dojrzewanie odruchu ssania, poprawia czas trwania pierwszego ssania, zwiększa przyrosty masy ciała oraz skraca okres przejściowy, tj. karmienie sondą i butelką.

W postępowaniu stymulującym odruch ssania niezmiernie ważna jest pozycja przyjęta do karmienia. Jeżeli chcielibyśmy, aby dziecko było aktywne podczas spożywania pokarmu, dajmy mu to odczuć poprzez nasze ręce oraz ciało. Dobrze jest poczuć ciężar dziecka i umieć je trzymać całymi dłońmi (a nie tylko palcami), wtedy jesteśmy w stanie kontrolować ułożenie jego ciała: głowy, tułowia, miednicy względem siebie. W ten sposób możemy stworzyć komfortowe warunki do oddychania, normalizacji napięcia mięśniowego a również do spokojnego jedzenia. Bardzo pomocne jest zastosowanie podczas karmienia wspomagań NDT--Bobath w celu normalizacji napięcia mięśniowego, dostarczenia prawidłowych doświadczeń sensomotorycznych, aktywizacji dziecka. Dodatkowo zastosowanie kontroli orofaciałnej wpływa na stymulację odruchu ssania, połykania i oddychania, pomaga dziecku w nabywaniu nowych umiejętności w tak trudnej dla niego czynności.

Stymulowanie policzków zwiększa porcję mleka znajdującą się w jamie ustnej, kontrola policzków, podbródka oraz żuchwy zwiększają wydajność i skuteczność ssania podczas jedzenia z butelki.

Karmiąc dziecko urodzone przedwcześnie nie należy spieszyć się, należy dać mu szansę i czas na stopniowe zdobywanie umiejętności. Czynność ta wymaga od osoby karmiącej cierpliwości, spokoju, podążania do celu metodą „bardzo małych kroczków”. W czasie gdy dziecko robi przerwy na odpoczynek, nie należy wykonywać ruchów smoczkiem, mogą być one przyczyną obniżenia saturacji, zaburzają mechanizm ssania, oddychania i połykania. Istotna jest również baczna obserwacja pracy aparańi artykulacyjnego podczas ssania oraz koordynacji ssania, połykania i oddychania podczas jedzenia.

Jeżeli dziecko jest karmione smoczkiem, trzeba zwrócić uwagę na to, aby kształt smoczka był najbardziej zbliżony do kształtu kobiecej brodawki sutkowej i był dostosowany wielkością do jamy ustnej dziecka.

Stosowane w rehabilitacji dzieci wiodące metody fizjoterapeutyczne to metoda NDT-Bobath oraz metoda Vojty. Odruchowa lokomocja metodą Yojty jest przykładem ćwiczeń stosowanych w usprawnianiu dzieci,. W metodzie tej nie chodzi o ćwiczenie funkcji, lecz o aktywowanie określonej gry mięśniowej, niezbędnej do realizacji tej funkcji, a która ma miejsce w ramach globalnego wzorca odruchowej lokomocji. Gra mięśniowa jest „zmagazynowana” w OUN i automatycznie wyzwalana w celu realizacji przez dziecko spontanicznej aktywności. Z jednej strony pozwala ona na stymulację rozwoju psychomotorycznego, z drugiej - sprzyja wypracowaniu prawidłowych wzorców postawy oraz ruchu.

Stymulacja stref i torowanie drogi nerwowej w metodzie Yojty prowadzą do pobudzenia wszystkich mięśni poprzecznie prążkowanych. Dotyczy to także mięśni wokół gałek ocznych, żuchwy i języka. Wzmocnienie i poprawa koordynacji pracy tych mięśni ma znaczenie w zmniejszeniu zeza oraz wspiera akt żucia. Poprawia się zamknięcie ust, łatwiejsze jest cofanie języka, który już nie wysuwa się z jamy ustnej. Wzmocnienie mięśni brzucha wpływa na lepsze ustawienie głowy przy bardziej prawidłowym wyproście kręgosłupa szyjnego i piersiowego, co ułatwia akt ssania i połykania, a także uwypukla klatkę piersiową.

Wyprost kręgosłupa i napięcie mięśni brzucha ma korzystny wpływ na zamknięcie dolnego zwieracza przełyku. Obserwuje się mniejsze ulewanie.

Na uwagę zasługuje jeszcze jedna metoda stosowana głównie w rehabilitacji logopedycznej: metoda Castillo Moralesa (ustno-twarzowa terapia regulacyjna). Stosuje się ją, aby przygotować pacjenta do podjęcia funkcji ruchów mimicznych, artykulacyjnych oraz prawidłowego ssania, gryzienia, żucia, połykania i oddychania. Terapia regulacyjna ustno-twarzowa polega na stymulacji neuro-motorycznych punktów twarzy, które uaktywniają mięśnie mimiczne i mięśnie żwacza, co umożliwia kontrolę nad ruchami związanymi z prawidłowym ssaniem, żuciem, połykaniem i artykulacją. Stosowane terapie, opierające się głównie na technice masażu wibracyjnego, pozwalają znormalizować napięcie grup mięśniowych zaangażowanych w proces mowy (mięśnie oddechowe, mięśnie kontrolujące ustawienie głowy, mięśnie twarzy, języka, gardła, krtani i klatki piersiowej). Poza stymulacją punktów czuciowo-mchowych wykorzystuje się kontrolę szczęki w celu domknięcia jamy ustnej, cofnięcia języka i zredukowania ślinienia.

 

Podobne prace

Do góry