Ocena brak

Walter Gropius i Bauhaus

Autor /kama02 Dodano /17.04.2012

Walter Gropius odegrał znaczącą rolę w architekturze jako twórca Bauhausu - szkoły, która zrewolucjonizowała współczesną architekturę.

Walter Gropius urodził się 18 maja 1883 roku w Berlinie. Był synem architekta i chciał pójść w ślady ojca. Po latach nauki szkolnej rozpoczął dwuletnią praktykę u Petera Behrensa - jednego z pionierów architektury funkcjonalnej, który łamał tradycyjną zasadę zbieżności wyglądu budynku z jego przeznaczeniem i rezygnował z dekoracyjności, główny nacisk kładąc na prostotę i funkcjonalność.

Gropius wykorzystał wiedzę nabytą w pracowni Behrensa, tworząc nowy styl. Już w młodym wieku rozpoczął karierę jako niezależny architekt. Została ona gwałtownie przerwana przez wybuch I wojny światowej (1914-18). W roku 1919 przyjął posadę dyrektora Akademii Sztuk Pięknych i Szkoły Rzemiosł Artystycznych w Weimarze.

Bauhaus

Jako nowy dyrektor Gropius połączył obie szkoły w jedną, nadając jej nazwę Bauhaus. Studenci poznawali tam nowatorskie metody projektowania i konstruowania budynków, w których sztuka łączyła się z rzemiosłem. W projektach Gropiusa widać dążenie do zaangażowania wszystkich dziedzin sztuki w służbie architektury. Idealna budowla miała być „skończonym dziełem sztuki". Wszystkie elementy - od murów i okien, po zasłony i kontakty - powinny być zarazem funkcjonalne oraz idealnie wzajemnie do siebie dopasowane pod względem estetycznym.

Z czasem Gropius postawił sobie za cel, by zaprojektowane przez niego budowle były nie tylko piękne ale i niepowtarzalne, co dotąd łączyło się z wysokimi kosztami. W czasach, gdy przemysł zdominowały maszyny, a dzięki masowej produkcji możliwe było znaczne obniżenie kosztów, Gropius starał się, by jego domy dostępne były dla każdego, a elegancja łączyła się z prostotą. Do minimum ograniczono elementy zdobnicze, zaś piękna poszukiwano w kształcie i fakturze budynku. O jego klasie świadczyć miała również funkcjonalność.

Z czasem uczelnia stała" się magnesem przyciągającym rzesze artystów, zaś kadra profesorska składała się z samych znakomitości. Wykładali tam wybitni malarze dwudziestego wieku - Rosjanin Wassily Kandinsky i Szwajcar Paul Klee oraz wszechstronnie utalentowany Węgier Laszló Moholy-Nagy.

Wśród profesorów poczesne miejsce zajmował także inny artysta pochodzenia węgierskiego, były student Bauhausu - Marcel Breuer. Do najważniejszych osiągnięć szkoły należy wypracowany przez niego styl meblarski. W roku 1928 zaprojektował metalowe krzesło w formie konstrukcji w kształcie litery S. Zbudowane było z jednego podpartego w odpowiednim miejscu wygiętego pręta'oraz dwóch paneli - siedzenia i oparcia. Jest to klasyczny przykład charakterystycznej dla Bauhausu oszczędności w formie i użycia typowych dla modernizmu materiałów.

Od roku 1925 Breuer projektował również meble składające się z samodzielnych modułów. Te produkowane na masową skalę elementy można było komponować w indywidualny sposób, w zależności od potrzeb użytkownika. Trudno dziś przecenić wpływ tego typu rozwiązań na nowoczesne wzornictwo. Projektanci związani ze szkołą Bauhausem udoskonalili, a zarazem uprościli, wiele przedmiotów codziennego użytku.

Dessau

Działalność Bauhausu nabrała politycznego wymiaru. Praca w zespole, zerwanie z tradycją oraz projektowanie z myślą o produkcji masowej wywołały niechęć weimarskich konserwatystów. Z tego względu, w 1925 r. Gropius zdecydował się na przeniesienie szkoły do miejscowości Dessau. Nowe budynki zaprojektowane specjalnie na użytek uczelni, do dziś są sztandarowym przykładem architektury utrzymanej w stylu szkoły Bauhausu. Z czasem nowatorskie koncepcje Gropiusa i jego grupy zyskały sobie międzynarodową sławę.

Niestety, różnica zdań pomiędzy wykładowcami spowodowała rozłam na uczelni. Gropius oddał się pracy jako niezależny architekt, ze szkoły odeszli też inni profesorowie. Pod koniec lat dwudziestych na czele Bauhausu stanął inny wybitny architekt, Mies van der Rohe. Jego kadencja trwała stosunkowo krótko, ponieważ wraz ze wzrostem znaczenia nazistów nastały dla szkoły ciężkie czasy. Już w roku 1932 pracownicy i studenci Bauhausu zmuszeni byli opuścić swą siedzibę w Dessau i przenieść się do starej opuszczonej fabryki w Berlinie. Po dojściu Hitlera do władzy uczelnia została oficjalnie zamknięta.

Emigracja

Paradoksalnie, naziści - zaciekli przeciwnicy modernizmu - zmuszając twórców do emigracji, przyczynili się do rozprzestrzenienia idei Bauhausu na całym świecie. Walter Gropius opuścił Niemcy w roku 1934 i przez pierwsze trzy lata banicji mieszkał w Londynie, gdzie współpracował ze znanym brytyjskim architektem Maxwellem Fry'em. Breuer i Moholy-Nagy również osiedlili się w Wielkiej Brytanii, gdzie zostali zatmdnieni przez znaną spółkę Isokon (Gropius, Moholy-Nagy i Bfeuer mieszkali w zaprojektowanym przez siebie budynku spółki) specjalizującą się w promocji i sprzedaży modernistycznych mebli.

Obawiając się nadchodzącej wojny byli profesorowie Bauhausu, wraz z ostatnim dyrektorem Mies van der Rohem zdecydowali się na wyjazd do Stanów Zjednoczonych. Gropius otrzymał od władz Uniwersytetu Harvarda posadę profesora w Graduate School of Design. Stale współpracował z Marcelem Breuerem. Moholy-Nagy założył w 1939 roku w Chicago szkołę New Bauhaus. Mies van der Rohe również zrobił w Stanach Zjednoczonych karierę jako architekt. Wywarli oni ogromny wpływ na rozwój architektury amerykańskiej, a inspiracja modernizmem widoczna była we wzornictwie i w budowlach powstałych od lat czterdziestych aż do siedemdziesiątych naszego wieku.

Modernizm wrocławski

Na obecnym terytorium Polski można również odnaleźć ślady działalności wybitnych architektów tworzących pod wpływem szkoły Bauhausu.

Wyjątkowo przychylną atmosferę dla nowatorskich działań tworzyła w pierwszej połowie dwudziestego wieku Akademia Sztuki w niemieckim wówczas Wrocławiu, której dyrektorem był od roku 1911 Hans Poelzig. Zaprojektował on wicie budowli w całej Europie (m.in. Pałac Rad w Moskwie), był twórcą głośnej wystawy architektonicznej, zorganizowanej na wrocławskich Szczytnikach w roku 1929 pod hasłem „Mieszkanie i miejsce pracy". Na jej użytek zbudowano trzydzieści siedem eksperymentalnych budynków, tworzących tak zwane „osiedle wzorcowe", o prostych formach zewnętrznych i funkcjonalnych rozwiązaniach wnętrz. Pomimo iż obiekty te przetrwały drugą wojnę światową, władze PRL, usiłując przekreślić niemiecką przeszłość miasta, skazały je na zapomnienie i powolną degradację. Paradoksalnie jednak właśnie wskutek braku remontów i przeróbek, wiele domów zachowało oryginalne elementy zdobnicze i dzisiaj są one celem wycieczek adeptów architektury z całego świata.

Innym ważnym obiektem jest wybudowany w latach 1927-28 dom handlowy Petersdorff (dziś „Kameleon"), zaprojektowany przez Ericha Mendelsona. Budynek ten, dzięki zastosowaniu nowatorskiej konstrukcji, stał się jednym z wzorców całej dwudziestowiecznej architektury.

Podobne prace

Do góry