Ocena brak

Upośledzenie umysłowe

Autor /eldendubs Dodano /15.06.2005

Upośledzenie umysłowe


Pojęcie upośledzenia umysłowego- przegląd poglądów

Pojęcie upośledzenie umysłowe używane jest zamiennie z terminem niedorozwój umysłowy lub niepełnosprawność intelektualna inaczej oligofrenia.
Demencja-otępienie; gdy ktoś rodzi się zdrowy, a następnie w skutek chorób, urazów zmniejsza się stopień inteligencji, może się pogłębiać.

Zdaniem Z. Sękowskiej pojęcie upośledzenie umysłowe jest bardzo szerokie zarówno ze względu na zróżnicowanie stopnia upośledzenia umysłowego, które obejmuje, jak i ze względu na zaburzenia zachowania, motywacji, emocjonalności i dysfunkcje jakie im towarzyszą. Upośledzenie umysłowe odnosi się nie tylko do sfery poznawczej człowieka, ale obejmuje całą jego osobowość.

Według A.M. Clarke i A.D.B Clarke niedorozwój umysłowy oznacza funkcjonowanie intelektu poniżej przeciętnej, upośledzenie powstaje w okresie rozwojowym i towarzyszy mu obniżenie zdolności przystosowania się.

Terminem niedorozwój umysłowy inaczej oligofrenia J. Kostrzewski nazywa te przypadki upośledzenia umysłowego, które powstały w okresie rozwojowym. Z kolei terminem upośledzenie umysłowe określa jako istotnie niższy od przeciętnego ogólny poziom funkcjonowania intelektualnego występujący łącznie z upośledzeniem w zakresie przystosowania się oraz zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym.

Zdaniem A. Lewickiego „oligofrenia jest to zahamowanie lub upośledzenie rozwoju psychicznego, wrodzone albo bardzo wcześnie nabyte, prowadzące często do zaburzeń w przystosowaniu społecznym.”

Definicja K. Kirejczyka określa upośledzenie umysłowe jako istotnie niższy od przeciętnego w danym środowisku, globalny rozwój umysłowy jednostki, z nasilonymi równocześnie trudnościami w zakresie uczenia się i przystosowania, spowodowany we wczesnym okresie rozwojowym przez czynniki: dziedziczne, wrodzone i nabyte po urodzeniu, wywołujące trwałe zmiany w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego.

Według J. Doroszewskiej trudność zdefiniowania niedorozwoju umysłowego wynika z faktu, iż jest on pewnego rodzaju koncepcją społeczną, zależną od zmiennego progu tolerancji społecznej. Według autorki upośledzenie umysłowe jest skomplikowane w swych powiązaniach biospołecznych. Zarówno z różnorodnych przyczyn, jakie leżą u jego podstaw, jak i wielorakich objawów, a także ze względu na nieraz trudny do przewidzenia jego dynamizm, a więc i prognozę.

Z kolei M. Kościelska podaje, iż: „Upośledzenie umysłowe traktuje się nie jako zaburzenie organiczne, ale psychologiczne; jako stan, do którego się dochodzi w rezultacie nieprawidłowego procesu rozwojowego.” Zgodnie z myślą autorki upośledzenie umysłowe jest stanem, który w głównej mierze jest wynikiem zablokowania aktywności poznawczej dziecka i właściwego korzystania z doświadczeń.
Z wymienionych wyżej definicji wynika, iż istota upośledzenia umysłowego zawiera się w kilku aspektach:

- upośledzenie powstaje w okresie rozwojowym,
- ma różnorodną etiologię.
- upośledzenie umysłowe odnosi się nie tylko do niższego ogólnego poziomu funkcjonowania intelektualnego, lecz obejmuje również całą osobowość,
- upośledzenie umysłowe ogranicza zdolność przystosowania społecznego.

Współczesne ujęcie upośledzenia umysłowego jest wielostronne i bardzo szerokie, uwzględnia bowiem nie tylko zaburzenia sfery intelektualnej, poznawczej, ale także emocjonalnej i wolicjonalnej. Takie kompleksowe spojrzenie na upośledzenie umysłowe opiera się na holistycznej teorii człowieka o jedności ciała, psychiki, intelektu. Dysfunkcja jednej ze sfer oznacza zaburzenie, niepełnosprawność człowieka jako całości. Jednocześnie należy sądzić, że pomoc osobie niepełnosprawnej ma większe szanse powodzenia, jeżeli zdołamy ogarnąć możliwie wszystkie aspekty jej funkcjonowania.

Globalne i parcjalne dysfunkcje intelektualne

J. Kostrzewski dzieli dysfunkcje intelektualne na:

Globalne - poziom wszystkich sprawności intelektualnych tworzących inteligencję jest istotnie niższy od przeciętnego:
. upośledzenie umysłowe:
- niedorozwój umysłowy (oligofrenia)
- ogólne otępienie (demencja)
. zahamowanie rozwoju intelektualnego
. obniżenie poziomu intelektualnego
. opóźnienie rozwoju intelektualnego

Parcjalne - jeżeli przy prawidłowym ogólnym poziomie funkcjonowania intelektualnego odbiega od normy jedna, dwie lub kilka funkcji:
. upośledzenie określonej funkcji
. zahamowanie rozwoju określonej funkcji
. opóźnienie rozwoju określonej funkcji
. obniżenie poziomu rozwoju określonej funkcji




Kryteria upośledzenia umysłowego

Na różnorodność klasyfikacji wpływają różne kryteria podziału:
- pedagogiczne
- psychologiczne
- ewolucyjne
- społeczne
- medyczne
Kryterium pedagogiczne bierze pod uwagę możliwości wychowania i nauczania dzieci upośledzonych umysłowo.
Kryterium ewolucyjne polega na tym, iż badacz porównuje poziom rozwoju czynności orientacyjno – poznawczych, intelektualnych, emocjonalnych, motywacyjnych, wykonawczych, w tym poziom rozwoju mowy, rozwoju motorycznego itp. badanego dziecka z poziomem wymienionych czynności prawidłowo rozwijającego się dziecka .
Kryterium psychopedagogiczne uwzględnia całą osobowość dziecka, dokonuje się pomiaru stopnia rozwoju intelektualnego .
Kryterium medyczne przyjmuje prowadzony w 1968r. podział ustalony przez WHO i opiera się na liczbie odchyleń standardowych, dzielącej opisywaną grupę od przeciętnej, przy średniej równej 100 i odchyleniu standardowym równym 16. Obowiązującej obecnie IX Rewizji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, Urazów i Przyczyn Zgonów wartości graniczne zaokrąglono z przyczyn praktycznych.
Współczesny podział wyróżnia 4 stopnie:
- upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim (I.I=50-70)
- upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym (I.I=35-49)
- upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym (I.I=20-34)
- upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim (I.I

Podobne prace

Do góry