Ocena brak

Udział matki lub rodziców w opiece' nad noworodkiem urodzonym przedwcześnie -wykorzystanie tzw. metody kangura

Autor /demetrio Dodano /12.06.2014

Nieprawidłowy przebieg i skrócenie okresu ciąży może zakłócać rozwój więzi emocjonalnej między rodzicami a wcześniakiem. Niełatwe przeżycia rodziców w okresie okołoporodowym oraz w pierwszych tygodniach po porodzie utrudniają im odgrywanie ról rodzicielskich, adaptację do nowej sytuacji, prowadząc do negatywnych następstw w rozwoju psychiki dziecka.

Matki dzieci urodzonych przedwcześnie często miewają kłopoty z właściwą interpretacją sygnałów płynących od dziecka, są wystraszone lub nadmiernie ingerujące. Duże znaczenie mają wszelkie działania zmniejszające bezradność rodziców i budujące ich poczucie kompetencji jako matki i ojca. Jednym ze sposobów jest zachęcanie rodziców do różnych form kontaktu z dzieckiem, zwłaszcza kontaktu dotykowego tzw. metodą kangura, zwaną potocznie „kangu-rowaniem”. -■

Program Matki Kangurzycy został zapoczątkowany w 1979 r. w Instytucie Matki i Dziecka w Bogocie. Inicjatorami byłi dr Edgar Rey i dr Hector Martinez. Zaproponowali oni matkom noworodków o bardzo małej masie urodzeniowej sprawowanie opieki w szpitalu. W ciągu dwóch lat (1979-1981) w Bogocie urodziło się 539 noworodków o masie urodzeniowej od 500 g do 2000 g. Spośród nich 507 dzieciom uratowano życie. Osiągnięty rezultat przyczynił się do rozpowszechniania Programu Matki Kangurzycy przez UNICEF w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku.

Najważniejsze elementy w tzw. metodzie kangura to: miłość, okazywanie ciepła, karmienie mlekiem matki. W tym programie głównym opiekunem noworodka staje się rodzic, a nie personel szpitala. Matki są zachęcane do jak najczęstszego przytulania swego dziecka do piersi. Kontakt fizyczny z noworodkiem nie tylko wpływa uspokajająco na rodziców, ale również przyczynia się do szybszego rozwoju i poprawy kondycji noworodka. Stały kontakt z rodzicem jest dla dziecka gwarancją bezpieczeństwa; dziecko słyszy bicie serca, odczuwa ciepło i zapach bliskiej osoby. Dotyk matki koi i uspokaja, a delikatny masaż i głaskanie sprawiają, że dziecko staje się bardziej aktywne i lepiej reaguje na bodźce zewnętrzne.

Tak zwana metoda kangura jest bardzo delikatnym i nietraumatyzującym sposobem pielęgnowania noworodka, zwłaszcza niedojrzałego. Kontakt „ciało—ciało” między rodzicami a dzieckiem jest techniką uzupełniającą intensywną terapię. Utrzymywanie bliskiego kontaktu skóry matki i dziecka ma duże znaczenie w wytworzeniu prawidłowej flory bakteryjnej kolonizującej skórę, jamę nosową, a także przewód pokarmowy noworodka. Wprowadzenie tej metody ma ważny wpływ na skrócenie pobytu noworodka w inkubatorze i wcześniejszy wypis do domu.

Zatem ścisły kontakt z matką stanowi zasadniczy element wywierający wpływ na proces zdrowienia, częstość powikłań i czas hospitalizacji dziecka. Możliwość karmienia o dowolnej porze sprzyja szybszemu przyrostowi masy ciała noworodka i zmniejsza częstość infekcji przewodu pokarmowego.

Ponadto noworodki „kangurawane” przejawiają dojrzały wzór snu: lepiej śpią i rzadziej płaczą, głównie w odpowiedzi na niezwykle silne bodźce. Bliskość matki, jej głos i bicie serca wpływają na stymulację oddechu dziecka, zmniejszając częstość występowania zespołu bezdechu i bradykardii.

Jednym z czynników determinujących rozwój wcześniaka jest więź jaka rozwija się między nim a rodzicami. Przedwczesne narodziny dziecka są sytuacją, w której rodzicom jest trudniej podjąć rolę rodzicielską. Wcześniaki mniej czasu spędzają w stanie aktywnego czuwania, bywają nadwrażliwe, niespokojne, a obecność matki czy ojca ogranicza się często jedynie do prób uspokojenia go. Sygnały płynące od dziecka są mało specyficzne, subtelne, a przez to trudne do odczytania przez rodziców. Fakt ten nierzadko sprawia, że rodzice mają kłopot z dostosowaniem pomocy do rzeczywistych potrzeb i możliwości dziecka. Pojawienie się takiej sytuacji może wpływać na postrzeganie dziecka jako trudnego, jednocześnie wywołując u rodziców poczucie bezradności i lęku. Jest to sytuacja wysoce stresogenna, mogąca zaburzać prawidłowe interakcje między matką i dzieckiem oraz ograniczać stymulację jego rozwoju.

Proces kształtowania więzi emocjonalnej rodziców z dzieckiem odbywa się głównie przez bezpośredni kontakt fizyczny, karmienie, tulenie, głaskanie. Wcześniaki przebywające w inkubatorach mają ograniczone możliwości korzystania z istotnych elementów interakcji rodzic-dziecko. Dlatego jak najwcześniejsze włączenie matki do opieki nad dzieckiem pozwoli jej na stopniowe odzyskiwanie wiary we własne możliwości oraz rozwinięcie samodzielności.

Zachęcanie do stałego i bliskiego kontaktu z noworodkiem urodzonym przedwcześnie powinno dotyczyć również oj ca dziecka. Jest mu nieco trudniej uczestniczyć w „kangurowaniu” ze względu na niemożność karmienia. Jednak zauważono, że ojcowie wcześniaków wykazują większe zaangażowanie w opiekę niż ojcowie noworodków donoszonych.

Przed wejściem na oddział wcześniaków rodzice powinni zostać odpowiednio do tego przygotowani. Obowiązuje ich zdjęcie ubrania wierzchniego, nałożenie fartucha ochronnego oraz ochraniaczy na obuwie. Przed wyjęciem dziecka z inkubatora konieczne jest bardzo dokładne umycie rąk, a niekiedy również założenie maseczki na twarz. Matka i ojciec stopniowo uczą się kontaktu ze swym dzieckiem, dlatego wskazane jest w początkowym okresie wyjaśnienie im potrzeb dziecka oraz nauczenie prostych czynności opiekuńczych.

 

Do góry