Ocena brak

U progu kapitalizmu fabrycznego i ekonomii klasycznej

Autor /Reiffibre Dodano /27.01.2007

Tło epoki.
Kapitalizm rodzi się dość wcześnie w niektórych miastach północnych Włoch, ale w całej Europie rozpowszechnia się dopiero w XVI wieku. Początkowo obejmuje głównie Niemcy i Hiszpanię a od końca XV wieku do lat 1525-1530 szybko rozwijają się Niemcy, Czechy, Węgry i Śląsk. Siłą napędową rozwoju tych krajów jest w znacznym stopniu wzrost produkcji srebra i złota. Rozwija się również handel międzynarodowy a w przemyśle obok rzemiosła cechowego rozpowszechnia się system nakładczy czyli forma organizacji pracy zastępująca niewydajny sposób pracy polegająca na tym, że zleceniodawca dostarczał narzędzia i surowce rzemieślnikom i po otrzymaniu gotowego produktu mógł sprzedać go po wyższej, nawet kilkakrotnie, cenie. W tym okresie nastąpił wzrost cen, za których wzrostem nie nadążał wzrost płac, zwiększają się zyski, stwarzające silne bodźce rozwoju produkcji i handlu. Wzrasta znaczenie miast i mieszczaństwa. Siłą kierującą w rozwoju kapitalistycznych form produkcji jest kapitał handlowy i pieniężny.
Od połowy XV wieku rozpoczyna się okres odkryć i wynalazków. Znajduje powszechne zastosowanie motor poruszany siłą wody. Zastosowanie znajdują również urządzenia maszynowe i napęd wodny. Przemysł hutniczy przenosi się z lasów na brzegi rzek. Buduje się pierwsze wielkie piece w związku z czym wzrasta zapotrzebowanie na żelazo w związku z nową techniką wojenna. Następuje coraz większe zużycie węgla kamiennego, powstają zakłady przemysłowe wytwarzające żelazo, prowadzone w sposób kapitalistyczny. Metalowe, żelazne narzędzia są używane w górnictwie, hutnictwie i budownictwie. Napęd wodny rewolucjonizuje górnictwo i przemysł żelazny, umożliwia bowiem budowę głębszych szybów. Nowe urządzenia wymagają wielkich nakładów. W górnictwie zwycięża system kapitalistyczny.
Mniej więcej od połowy XVI wieku Niemcy i Hiszpania gospodarczo upadają, natomiast rozwijają się Holandia, Anglia, Francja i Szwajcaria czyli kraje w których elementy kapitalistyczne zdobywają coraz większe znaczenie. W krajach tych dojrzewają powoli manufaktury, oparte na podziale pracy. Odbywają się potężne, przyspieszające rozwój kapitalizmu procesy pierwotnej akumulacji, początkowo przez grodzenie i konfiskatę ziemi należącej do Kościoła, później głównie w drodze ceł, podatków itp. Funkcją pierwotnej akumulacji kapitału jest przekształcenie bezpośredniego producenta w człowieka wolnego, a następnie robotnika najemnego. Nagłe rozszerzenie ryku światowego, pomnożenie towarów objętych cyrkulacją, rywalizacja narodów europejskich w dążeniu do zawładnięcia produktami Azji i skarbami Ameryki i system kolonialny przyczyniły się w sposób istotny do obalenia feudalnych barier produkcji i przyspieszenia procesu przechodzenia od feudalnego sposobu produkcji do sposobu kapitalistycznego.

Podobne prace

Do góry