Ocena brak

TYRAN

Autor /Konradyn Dodano /20.04.2012

W staroż. uzurpator, człowiek, który zagarnął władzę w wyniku zamachu stanu; despota, autokrata, satrapa, władca absolutny, nie liczący się z prawem ani z konstytucją; samowolny okrutnik, ciemiężca, gnębiciel; z gr. tyrannos. Bunt przeciw tyranom to posłuszeństwo Bogu, ang. rebellion to tyrants is obedienee to God „dewiza życiowa" Thomasa Jeffersona, którą wygrawerował sobie na sygnecie.

Dziw na świecie kruk biały, nie mniejszy dziw i to, /żeby tyrana przedsię na wet nie zabito, J. Kochanowski, Jezda do Moskwy, 123-24; por. Tales z Miletu (Najdziwniejszą rzeczą...). Moc tyranii leży nie w dłoni bezsilnego władcy, lecz w niemocy jego niewolników, St. Żeromski, Róża, sprawa VII, Bożyszcze do Dana.

Sic semper tyrannis! łac., 'Tak(i los niech) zawsze (przypada w udziale) tyranom!' Oby koniec taki zawsze spotykał tyranów! Śmierć tyranom! Słowa, które wykrzyknąć miał Brutus, uderzając sztyłetem Cezara (Idy marca, 44 pne.), i John Wilkies Booth, raniąc śmiertelnie prezydenta Abrahama Lincolna 12 IV 1865.

Trzydziestu tyranów zob. Trzydzieści. Tylko tyrani żyją w wiecznym strachu, fr. il n'appartient qu'aux tyrans d'etre toujours en crainte, odpowiedź króla Francji, Henryka IV, gdy ostrzeżono go, że spiskowcy zamierzają dokonać zamachu na jego życie (1610).

Tyrania w miastach-państwach staroż. Grecji rządy jednostki, która uzyskała nieograniczoną władzę w wyniku zamachu stanu; (tyrania starsza, wczesnogrecka) w VII-VI pne., wytworzona w miastach Azji Mn., na Samos, w Koryncie i Megarze, forma przejściowa między oligarchią arystokratyczną a demokracją; (tyrania młodsza, późnogr.) od końca IV do II w. pne. opierała swą władzę na wojskach najemnych; od V w. nazwa nabrała zabarwienia ujemnego, pokrewnego dzisiejszemu, w wyniku zasadniczej niechęci do każdego jedynowładztwa w okresie demokracji.

Tyranobójcy zob. Aristogejton i Harmodios. Wydarł niebu piorun, a berła tyranom zob. Piorun.

Podobne prace

Do góry