Ocena brak

Typologia państwa wg Wojciecha Lamentowicza

Autor /Gelsduews Dodano /30.01.2005

1) Wg stopnia zewnętrznej suwerenności
• Państwo w pełni suwerenne
• Państwo częściowo zależne choś formalnie niepodległe
• Państwa zależne

2) Wg stopnia cywilizacyjnego rozwoju
• Rolnicze
• Rolniczeo-przemysłowe
• Niskouprzemysłowione
• Wysokouprzemysłowione
• Przemysłowe

3) Wg stopnia jednorodności etnicznej, narodowej
• Państwa wieloetniczne o słabej więzi narodowej
• Państwa wieloetniczne w których istnieje wiele grup narodowych o silnej i odrębnej tożsamości
• Państwa o dominacji jednego narodu i wielu mniejszości
• Państwa o wysokiej jedności składu etnicznego

4) Wg siły strategicznej państwa
• Supermocarstwa
• Mocarstwa regionalne
• Państwa średnie
• Państwa małe

5) Wg typu społeczno gospodarczego
• Państwa niewolnicze
• Państwa feudalne
• Państwa kapitalistyczne
• Państwa socjalistyczne

6) Wg typu wewnętrznego ustroju politycznego
• Monarchia
• Republika
• Demokracje
• Dyktatury i ich różne odmiany

Forma państwa – jest szczególnym rozwinięciem typu wewnętrznego ustroju państwa. Forma państwa to sposób sprawowania władzy, na który składa się forma rządu, styl rządzenia, struktura terytorialna państwa, jako konstytucyjnie określany sposób życia politycznego i społecznego w danym kraju. Formy państwa mogą być porównywane ze względu na:
1) Formę rządu – zasady organizacji naczelnych organów oraz zachodzące między nimi relacje
2) Styl rządzenia – metody sprawowania władzy
3) Ustrój terytorialno prawny, – czyli budowana terytorialność państwa i stopień dystrybucji władzy w państwie

Ad1) Forma rządu
a) monarchia – oznacza formę rządu w której najwyższą pozycję zajmuje monarcha, z gr. → momos jedyny, monarchos – jednowładztwo. Reprezentantem władzy jest monarcha, który sprawuje władzę dożywotnio faktycznie lub nominalnie, samodzielnie lub z innymi organami. Funkcje głowy państwa pełnią: król, car, wielki książę, cesarz, sułtan, faraon, szach, emir, szejk, maharadża. Podstawową cechą tego ustroju jest to, że władza sprawowana jest przez lub w imieniu monarchy. Ze względu na sposób sprawowania władzy dzielimy monarchie na:
1) Monarchie despotyczne – despotes → pan, władca, utożsamiana z tyranią, niczym nieograniczana władza absolutna, władza monarchy nie jest ograniczona prawem, charakter teokratyczny
2) Monarchie patrymonialne – państwo traktowane było jako dziedziczna własność dynastii panującej
3) Monarchie stanowe, – w których zgodnie z prawem ludność podzielona jest na stany, zamknięte prawnie grupy społeczne, które posiadały odrębną pozycję, przywileje i obowiązki, władza monarchy ograniczona była części0owo przez reprezentacje stanów
4) Monarchie absolutne – władza należała do monarchy całkowicie i niepodzielnie, sprawowana była centralistycznie, monarcha dysponował nieograniczoną władzą, prawa miały stanowić prawa naturalne
5) Monarchie konstytucyjne – monarchie ograniczane tylko formą państwa w której na podstawie konstytucji władza w państwie dzielona jest między monarchą a parlamentem
6) Monarchie parlamentarne – odmiana monarchii konstytucyjnych, rola monarchy została mocno ograniczona do funkcji reprezentacyjnych i czynności ceremonialnych.
7) Republiki – res publica → rzecz publiczna, jest formą państwa opartą na wybieralnych organach władzy, których kadencja jest określona przepisami prawa.

Rodzaje republiki:
1) Wg tego, kto jest uważany za suwerena:
• Republiki arystokratyczne – wywodziły się z arystokracji i sprawowały władzę z woli jednostki lub wąskiej grupy osób, która spełniała pewne kryteria np: cenzus majątkowy, pochodzenia, itp.
• Republiki demokratyczne
2) Wg reżimu politycznego:
• Autokratyczne
• Demokratyczne
3) Wg zakresu władzy państwowej:
• Prezydenckie – na czele państwa stoi silny prezydent
• Parlamentarne – głowa państwa pełni funkcje reprezentacyjne a władzą dzieli się z premierem
• Semiprezydenckie – głowa państwa posiada szersze uprawnienia niż w republice parlamentarnej, ale węższe niż w prezydenckiej.

Ad2) Styl rządzenia – całokształt takich metod, zasad i technik stosowanych rzez grupę rządzącą wobec obywateli:
1) Styl demokratyczny:
• Suwerenem jest naród
• Aparat państwowy znajduje się pod kontrolą obywateli a uczestnictwo w polityce jest dobrowolne
• Równość wszystkich wobec prawa
• Wybieralność wszystkich organów
2) Styl liberalny:
• Pierwszeństwo wolności indywidualnej przed równością szans, sprawiedliwością, masowym dobrobytem
• Szczególna ochrona praw mniejszości
• Możliwie najmniejsza ingerencja państwa w działania obywateli
3) Styl populistyczny:
• Nadużywanie zasad większości
• Programowy antyelitaryzm
• Radykalizm haseł i metod walki przy rozwiązywaniu problemów
4) Styl autorytarny
• Władza nie jest wybierana w wolnych wyborach
• Przywództwo jest 1-osobowe lub elitarne, instytucje są ograniczone w kompetencjach
• Władza monocentryczna
• Szeroko rozbudowany przymus państwowy, dopuszcza się istnienie ograniczonego pluralizmu

5) Styl totalitarny
• Maxymalny zakres kompetencji kontrolno kierowniczych państwa
• Dąży do kontroli wszelkich dziedzin życia społecznego i osobistego obywateli
• Interes państwa dominuje nad interesem jednostki i społeczeństwa
• Powszechna indoktrynacja, wpajanie jednaj ideologii, uniformizacja życia publicznego
• System monopartyjny, opozycja likwidowana represyjnie, gospodarka scentralizowana


Ad3) Ustrój terytorialno-prawny
a) Państwo o strukturze centralistycznej, którą cechuje szeroki zakres praw pozostawionych w kompetencji organów centralnych
b) Państwo o strukturze niecentralistycznej, państwo zdecentralizowane o szerokiej autonomii
c) Państwo unitarne – jednolite, proste, zwartość strukturalna, organizacyjna i terytorialna, czyli niewystępowanie części o charakterze samodzielnym, są wyodrębniane jednostki o charakterze administracyjnym.
d) Państwo złożone, – którego części składowe posiadają niektóre atrybuty odrębnych wspólnot państwowych, pewien zakres suwerenności, historycznie wyróżnia się:
• Unie personalne – osobiste, luźne formy państw złożonych, stanowią związek 2 lub więcej państw polegający na posiadaniu wspólnego monarchy, ale państwa składowe zachowują swoje odrębne instytucje
• Unie realne – związek 2 lub więcej państw połączonych więcej niż osobą władcy tzn. wspólnymi organami władzy
• Konfederacje – czasowe związki państw w celu realizacji określonych zamierzeń, ale każde z państw zachowuje swoją odrębność organizacji państwowej
• Federacje – państwa związkowe, stanowi trwały związek autonomicznych państw, które jako części składowe federacji ograniczają swoją suwerenność na rzecz organizacji państwa federalnego, części składowe posiadają swój własny podział administracyjny

Podobne prace

Do góry