Ocena brak

Tokio

Autor /Sasza Dodano /31.01.2012

Tokio, stolica Japonii i obecnie trzecie, po Meksyku i Nowym Jorku, pod względem wielkości miasto świata, nieustannie się rozwija. Tradycja styka się tutaj z nowoczesnością.
Tokio i sąsiadujące z nim miasta - Kawasaki i Jokohama - były niegdyś zupełnie nieza­leżnymi organizmami miejskimi. Jednakże dynamiczny rozwój tych miast w XX wieku spra­wił, że praktycznie rzecz biorąc połączyły się one w jedno, tworząc najludniejszy obszar metropo­litarny świata zamieszkany przez prawie 30 milio­nów ludzi. Aglomerację Tokio zamieszkuje około 12 milionów ludzi (w samym Tokio mieszka ponad 8 milionów), a więc prawie 10% całej ludności Ja­ponii, co czyni stolicę tego kraju jednym z naj­większych miast na świecie.
Do miasta ściągają przybysze z całego kraju, toteż na ulicach Tokio słychać mieszaninę dialek­tów mieszkańców różnych okolic. Miasto zamiesz­kuje też znaczna liczba obcokrajowców.
Chociaż plotka głosi, że po Tokio trudno poru­szać się bez znajomości japońskiego, wydaje się, że miasto staje się coraz bardziej kosmopolityczne, na przykład w miejscach publicznych obok na­pisów w języku japońskim pojawiają się napisy w alfabecie łacińskim oddające wymowę japońską, oczywiście dla potrzeb coraz większej liczby tu­rystów i ludzi biznesu przybywających do Japonii z całego świata.

Skoro Tokio to nowoczesne miasto zbudowane na miejscu starego, nic dziwnego, że cierpi ono na poważne problemy mieszkaniowe; jeszcze do nie­dawna 40 procent mieszkańców dzielnic central­nych nie miało bieżącej wody i kanalizacji. Nowe dzielnice mieszkaniowe zaczęły powstawać na peryferiach miasta, co miało zachęcać ludzi do opuszczania zatłoczonego centrum stolicy. Plan ten powiódł się. Już teraz liczba osób przebywają­cych w trzech centralnych dzielnicach Tokio jest pięć razy większa w ciągu dnia niż nocą.
Tokio położone jest na południowo-wschodnim wybrzeżu największej wyspy Japonii - Honsiu -nad Zatoką Tokijską. Warunki naturalne nie są dla mieszkańców miasta zbyt sprzyjające - Tokio leży na obszarze wzmożonej aktywności sejsmicznej i na szlaku wędrówek niszczycielskich tajfunów; co roku do miasta docierają dwa lub trzy takie tajfuny. Klimat miasta kształtują monsuny - latem znad Pacyfiku napływają gorące i wilgotne masy powie­trza, zimą z kolei zimne i suche powietrze z głębi azjatyckiego lądu znad Syberii. Temperatura rzadko jednak spada poniżej zera. Temperatura waha się od 4°C w styczniu do 27°C w lipcu. Dwie pory deszczowe przypadają na czerwiec i lipiec oraz wrzesień i październik.
Pradawne ujście.
Wschodnia część współczesnego Tokio nazywana była niegdyś Edo, czyli „ujście", ponieważ znaj­dowała się w miejscu, gdzie rzeka Sumida (Sumida-gawa) uchodzi do Zatoki Tokijskiej. Odkrycia archeologiczne ujawniły, że obszar ten był zamieszkany już w czasach prehistorycznych, między innymi przez przedstawicieli kultur jomon (2500-250 p.n.e.) i yayoi (250 p.n.e.-250 n.e.).
Wraz z umacnianiem władzy cesarskiej w VI wieku ziemie te stały się częścią Mushashi, pro­wincji na zachód od rzeki Sumidy (prowincja na wschodnim brzegu rzeki nazywana jest Shimofusa). Pierwsze wzmianki o Edo, niewielkiej rybackiej osadzie, pochodzą z końca XII wieku. Przez długi czas Edo nie miało większego politycznego znacze­nia, ponieważ prawdziwa władza koncentrowała się w Kioto. W 1457 roku Ota Mochisuke prze­kształcił Edo w obronną siedzibę, a w 1590 roku Tokugawa Ieyasu wybudował tu zamek. Kiedy w 1603 roku Tokugawa mianował się szogunem, Edo stało się faktyczną stolicą Japonii, mimo że formalnie pozostało nią Kioto. Zamek, siedziba szoguna, symbol jego władzy i potęgi, stawał się coraz większy (po rozbudowie miał 66 bram, chroniło go 36 posterunków straży), a u jego stóp gwałtownie rozwijało się miasto.
Fosy i kanały.
Kształt i układ współczesnego miasta nawiązuje do historii, a w szczególności do metod stosowa­nych przez budowniczych średniowiecznych japoń­skich zamków. XIII-wieczne Edo było feudalnym grodem warownym. W przeciwieństwie do ówcze­snych europejskich warowni, japońskie zamki z tego okresu nie miały murów, były za to otoczo­ne podwójnym pierścieniem fos - wewnętrzną, na­zywaną uchibori i zewnętrzną sotobori. Wewnętrz­ną część systemu fortyfikacji stanowił zamek, w którym znajdowało się mieszkanie feudalnego władcy. Większość towarzyszącej mu szlachty i rycerzy mieszkała między fosami w dzielnicy mieszkaniowej nazywanej yashiki machi.
W przypadku Tokio rezydencje magnackie sta­wiano na zachód od zamku (w Yamanote, czyii Górnym Mieście), ludność niższych klas osiedlała się na wschód od zamku w dzielnicy Shitamachi -czyli Dolnym Mieście. Kupcy i przedstawiciele innych zawodów osiedlali się poza umocnieniami, w zewnętrznej części miasta zwanej machiya. Świątynie szintoistyczne i buddyjskie budowane były na peryferiach części ufortyfikowanej. Miasto zewnętrzne podzielone było na prostokątne kwar­tały, których dźwięczne nazwy pochodziły od pro­fesji wykonywanej przez mieszkańców. I tak istniały między innymi dzielnice: jedwabnych towarów (gofuku-cho), dzielnica ryb (sakana-machi)) dzielnica kowali (kaji-cho). Początkowo niemal wszystkie domy w Edo budowano z drew­na. Ogień trawił je tak często, że wkrótce stały się znane jako „kwiaty Edo". Wielki pożar z 1657 roku zniszczył większość miasta, a w płomieniach zgi­nęło ponad 100 tysięcy mieszkańców.
W XVI i XVII wieku Edo rozwijało się tak szyb­ko, że już wkrótce, by zdobyć nowe tereny pod za­budowę, trzeba było osuszać przylegające bagna. Wybudowano całą sieć kanałów, które w razie powodzi miały odprowadzać wody wezbranych rzek Ara i Tone. Woda pitna doprowadzana była do miasta akweduktem, tu rozprowadzano ją za pomo­cą sieci drewnianych rur - system ten do dziś jest podstawą zaopatrzenia Tokio w wodę pitną.

W XVIII wieku Edo było największym miastem świata (1,4 miliona mieszkańców). Pozostawało jednak, podobnie jak cała Japonia, niemal całkowi­cie odcięte od wpływów zewnętrznych aż do roku 1853, kiedy to amerykański komandor Matthew Perry wpłynął ze swoimi statkami wojennymi na wody Zatoki Tokijskiej, wymuszając w ten sposób zgodę urzędującego szoguna na handel z Zacho­dem. W 1868 roku rząd Japonii oddał władzę w rę­ce cesarza, który przeniósł swą siedzibę do Edo i nadał miastu nową nazwę - Tokio, czyli wschod­nia stolica. To jeszcze przyspieszyło rozwój mia­sta. Z nastaniem dwudziestego wieku liczba miesz­kańców miasta przekroczyła siedem milionów.
W ciągu ostatnich stu lat Tokio dwukrotnie ule­gło niemal całkowitemu zniszczeniu. Najpierw w 1923 roku straszliwe trzęsienie ziemi i pożar, który wybuchł w jego następstwie, zniszczyły dwie trzecie miasta. Po raz drugi Tokio zostało znisz­czone przez lotnictwo amerykańskie pod koniec drugiej wojny światowej.
Za każdym razem miasto odbudowywano we­dług nowoczesnych planów, dzięki czemu we współczesnym Tokio, obok tradycyjnej wschod­niej architektury istnieją całe kwartały zbudowa­ne według wzorców zachodnich. Wiele malutkich dwu- lub trzypiętrowych domów wciśniętych jest między ogromne bryły imponujących swym rozma­chem drapaczy chmur. Nadal, mimo wcześniej­szych pożarów, aż 30 procent zabudowy central­nej części miasta stanowią domy z drewna. Na szczęście buduje się coraz więcej bardziej odpor­nych na ogień betonowych budynków.
Współczesne Tokio
Pod względem architektonicznym Tokio jest bar­dzo niejednorodne. Obok nowoczesnych dzielnic z przytłaczającymi drapaczami chmur i szerokimi ciągami komunikacyjnymi występują dzielnice o gęstej, niskiej i chaotycznej zabudowie, z wąski­mi ulicami. Centralną część miasta zajmuje pałac cesarski otoczony ogrodami, resztkami murów i oczywiście dwiema fosami. Obok pałacu znaj­duje się gmach parlamentu. Ukończony w 1936 roku był przez wiele lat najwyższą budowlą Japonii. Wysokość wszystkich innych budynków z uwagi na stałe zagrożenie wstrząsami sejsmicznymi nie mogła przekraczać 30 metrów.
W latach 60. pojawiły się pierwsze drapacze chmur, których konstrukcję wzmacniały zatopione w betonie stalowe pręty. Współczesne Tokio w wielu miejscach przypomina inne wielkie mia­sta świata. Wyróżnia je wyjątkowo mała po­wierzchnia działek, na których wznoszone są bu­dynki z powodu niedostatku terenów budowlanych i ich horrendalnych cen.
Do najsłynniejszych współczesnych budynków tokijskich należą między innymi: gmach Mianichi Press, katedra tokijska ze swoimi strzelistymi wie­żami, gmach World Trade Center i Teatr Naro­dowy. Jedną z najwyższych budowli jest zbudo­wana w 1958 roku, na wzór wieży Eiffla, wieża telewizyjna. Ma ona ponad 300 metrów wysokości.
Miasta w mieście.
Liczne tokijskie centra handlowe wyrosły wokół istniejących stacji kolejowych. Pierwowzorem była stacja kolejowa Shinjuku - kompleks obejmujący obecnie dwa domy towarowe, liczne biura, wiele butików oraz, oczywiście, dworzec kolejowy. Po­dobne handlowo-biurowo-komunikacyjne centra powstały również przy dworcach kolejowych Shimbashi i Jokohama. Wielkie domy towarowe towarzyszące dworcom rozsiane są po całej sto­licy, do największych należą te w Shibuja, Ikebu-koro, Ueno i Asakusa. Konkurują one z dzielnicą handlową ciągnącą się wzdłuż ulic Ginza i Nihom-bashi. Miejsce to wciąż jeszcze jest uważane za centrum miasta - to tutaj robi się zakupy, tutaj też znajduje się centrum finansowe kraju.
Tokio jest też centrum tzw. strefy Keihin, czyli okręgu przemysłowego obejmującego Tokio, Kawasaki i Jokohamę. Stolica Japonii jest wielkim ośrodkiem przemysłu lekkiego; rozwinięte są tu zwłaszcza przemysł tekstylny, poligraficzny i pre­cyzyjny. Tokio jest też wielkim ośrodkiem produk­cji wielu dóbr konsumpcyjnych, z których Japonia słynie na całym świecie. To między innymi wła­śnie tutaj wytwarza się telewizory, kamery wideo i nowoczesne samochody.
Marunouchi.
Leżąca na wschód od pałacu cesarskiego dzielni­ca Marunouchi znajduje się na terenach niegdy­siejszej zewnętrznej strefy zamku Edo. Tutaj mieli swoje rezydencje feudalni panowie. Obecnie jest to najbardziej przypominająca Zachód dzielnica miasta - mieszczą się tu siedziby wielu między­narodowych korporacji, Izba Handlowa, gmach poczty głównej i firmy telekomunikacyjnej - Inter­national Telephone and Telegraph Corporation.
W Marunouchi znajdują się też zbudowany w renesansowym stylu gmach firmy ubezpiecze­niowej Dai-Ichi i powojenny budynek zarządu mia­sta. Zaprojektowany przez Franka Lloyda Wrighta i wybudowany w 1916 roku Imperial Hotel prze­trzymał wprawdzie trzęsienie ziemi w 1923 roku, w 1967 roku został jednak zburzony, a na jego miejscu postawiono wyższy i obszerniejszy hotel.
Uniwersytet Tokijski jest najważniejszą w kraju instytucją naukową. Dyplom tej uczelni zapewnia absolwentom największy prestiż i mogą oni liczyć na najlepsze posady. Poza tym w tej samej dziel­nicy położone są uniwersytety Waseda i Keio.
Na południowym krańcu dzielnicy Marunouchi mieszczą się liczne gmachy administracji miejskiej. Na północ od Marunouchi rozciąga się dzielnica Kanda. Mieszczą się tu liczne uniwersytety, szpi­tale, księgarnie i instytucje kulturalne.
Dzielnice Tato-ku na północy i Shiba na połu­dniu to typowe dzielnice mieszkaniowe z własny­mi centrami handlowo-usługowy mi.
Na wschód od rzeki Sumida rozciąga się dziel­nica robotnicza Ko To-ku. Są to tereny bardzo nisko położone, dlatego wybudowano tu sieć kanałów, które odprowadzają wodę.
Ogrody i parki.
Japończycy kochają ogrody, a projektanci ogro­dów cieszą się takim samym szacunkiem jak ma­larze czy rzeźbiarze. W tradycyjnych ogrodach ja­pońskich najważniejszą rolę odgrywają nie kwiaty, lecz drzewa, krzewy, kamienie, żwirek i woda, a ich układ ma wielkie znaczenie symboliczne, czy wręcz religijne. Świątynia Meji-jingu, zbudowana na cześć cesarza Meji panującego w latach 1867-1912, otoczona jest przepięknym ogrodem przy­ciągającym co roku miliony turystów.
W słynnym parku Ueno, na północ od centrum, znajdują się też, oprócz świątyń i pagód, Muzeum Narodowe, Muzeum Nauki, Muzeum Sztuki Za­chodu. W parku Kitanomaru odwiedzić można Mu­zeum Techniki i Muzeum Sztuki Współczesnej. W roku 1964 oddano do użytku zaprojektowany przez Kenzo Tange Park Olimpijski Komazawa.
Tokio jest zarazem stolicą państwa i stolicą re­gionu Kanto, w skład którego wchodzą prefektury: Ibaraki, Tochigi, Gumma, Saitama, Chiba i Kangawa. Władzę w metropolii sprawują obieralny gubernator i rada miejska składająca się ze 126 członków. Mimo wysiłków, by zdecentralizować władzę, wszystkie prefektury starają się ulokować swoje urzędy właśnie w Tokio.
Na lądzie, w powietrzu i na morzu.
Tokio jest największym węzłem systemu komuni­kacyjnego Japonii, należy do najważniejszych ośrodków regionów Zachodniego Pacyfiku i Dale­kiego Wschodu. Ze względu na stosunkowo słabo rozwiniętą sieć dróg, Tokio boryka się z wielkimi problemami w dziedzinie komunikacji wewnętrz­nej. Ogromne znaczenie dla mieszkańców miasta ma więc gęsta sieć nowoczesnych kolei, metro i autobusy komunikacji miejskiej. Łączą one cen­trum miasta z dzielnicami podmiejskimi. W tych warunkach sprawdziła się też nowoczesna jedno­torowa kolejka łącząca miasto z położonym 64 km na wschód od miasta międzynarodowym portem lotniczym Narita, który, zanim wybudowano port lotniczy Kansai w Osace, obsługiwał większość międzynarodowego ruchu lotniczego. Lotnisko Haneda, ulokowane około 12 km na południowy zachód od centrum, obsługuje głównie połączenia krajowe - pasażerskie i towarowe.
W Zatoce Tokijskiej funkcjonują cztery duże porty: Jokohama, Kawasaki, Chiba i port tokijski, w którym koncentruje się głównie ruch pasażerski wewnątrz zatoki.

Podobne prace

Do góry