Ocena brak

Technika dzienniczków obserwacyjnych

Autor /jolka Dodano /26.05.2014

Technika dzienniczków obserwacyjnych polega na opisywaniu zdarzeń lub zjawisk w ich naturalnym następstwie czasowym i to na przestrzeni możliwie długiego okresu czasu. Okres ten trwał niekiedy od urodzenia dziecka poprzez jego lata wcze-snodziecięce, a kończył się na latach młodzieńczych. W przypadku zastosowania techniki tej do dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, okres systematycznej ich obserwacji może trwać od 3 do 10 miesięcy, a nawet dłużej. Dotyczy ona przeważnie psychicznego, społecznego oraz moralnego rozwoju uczniów i koncentruje się na różnorodnych przejawach ich codziennego zachowania się. Stosując tego rodzaju technikę, dokonujemy zapisu własnych spostrzeżeń niemal z dnia na dzień lub też po każdorazowym kontakcie z danym uczniem lub klasą. Zaobserwowane przejawy zachowania się, jak również współtowarzyszące im warunki i sytuacje, przedstawiamy na ogół w formie narracyjnej, podobnie jak ma to miejsce w przypadku odwoływania się do techniki obserwacji dorywczej. W opisach uwzględniamy szczególnie charakterystyczne i ciekawsze epizody z życia osób obserwowanych.

Zastosowanie techniki dzienników obserwacyjnych w warunkach szkolnych może być dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, stosujemy ją wtedy, gdy uczniowie i klasa interesują nas jednocześnie z wielu punktów widzenia lub brak nam sprecyzowanego bliżej celu badań. W takim przypadku obserwujemy na ogół wszystko, co składa się na nieprzerwany tok zdarzeń, związanych z życiem obserwowanego ucznia lub klasy. Przestrzegana tu zasada selektywnego gromadzenia materiału polega jedynie na rejestrowaniu coraz to nowych zdarzeń, pojawiających się sukcesywnie w życiu ucznia lub klasy. Obserwator nie określa z góiy dokładnie przedmiotu obserwacji, toteż zapisuje przeważnie to, co zwraca jego uwagę. Wskutek tego dokonywane przez niego zapisy są często tendencyjne i stronnicze, przeto poznawcza użyteczność prowadzonych w ten sposób dzienniczków obserwacyjnych jest co najmniej wątpliwa. Takie ich zastosowanie może jednak oddać pewne usługi zwłaszcza wtedy, gdy obserwatorem jest nauczyciel o starannym przygotowaniu psychologicznym czy pedagogicznym i ma dłuższy kontakt z obserwowanym uczniem i klasą. Tego rodzaju technikę obserwacyjną dobrze polecić szczególnie nauczycielom młodszym, stawiającym pierwsze kroki w swym zawodzie. Zapisy te oczywiście służyć mogą nie tyle celom poznawczym, ile czysto praktycznym, mianowicie zwielokrotnieniu i pogłębieniu ich doświadczeń pedagogicznych.

Po drugie, technikę dzienniczków obserwacyjnych stosujemy w odniesieniu do ściśle określonych problemów. Przyświeca nam wtedy wyraźnie sprecyzowany cel badań. Celem takim może być poznanie wewnętrznej struktury społecznej klasy, przejawów współżycia i współdziałania uczniów, w tym także wzajemnych stosunków między dziewczętami i chłopcami, ich postaw wobec obowiązku szkolnego, nauczycieli i kolegów (koleżanek) z klasy. Celem tego rodzaju techniki może być także szczegółowe zorientowanie się w sprawie trudności wychowawczych klasy, jej norm grupowych, ogólnego rozwoju społecznego i moralnego poszczególnych uczniów, podejmowania przez nich samodzielnych decyzji, rozwoju mowy itp. Zastosowanie w tym przypadku techniki dzienniczków obserwacyjnych wymaga— oprócz uświadomienia sobie celu obserwacji — także dużej troski o to, aby nie pominąć niczego istotnego dla obserwowanej dziedziny zachowania się uczniów. Jedynym bowiem ukierunkowaniem takiej obserwacji jest ogólna znajomość jej przedmiotu, bez uwzględniania z góry ustalonych kategorii obserwowanego zachowania. Niektórzy psychologowie upatrują w tym szczególne wartości poznawcze dzienniczków obserwacyjnych. Twierdzą oni, że uszczegółowienie (skategoiyzowanie) przedmiotu obserwacji ogranicza jej wartości poznawcze (H.T. Wright, 1970, s. 19). Pogląd taki wydaje się tylko częściowo słuszny, mianowicie wtedy, gdy zamierzamy zrezygnować z analizy ilościowej zgromadzonego materiału obserwacyjnego na rzecz analizy jakościowej. Pod tym względem technika dzienniczków obserwacyjnych w jej pierwszej i drugiej wersji może oddać duże usługi zwłaszcza nauczycielom.

 

Podobne prace

Do góry