Ocena brak

TANIEC

Autor /Torpet Dodano /19.04.2012

Zob. Bergamo (Bergamasca); Bolero; Chodzony; Czardasz; Fandango; Firleje; Gawot; Goniony; Górale (Góralski); Hajduk; Hołubiec; Hopak; Jota; Kadryl; Kankan; Kołomyja (Kołomyjka); Kotylion; Kozacy (Kozak); Krakowiak; Krzesany; Kujawy (Kujawiak); Kurant; Maczicze; Mazur(ek); Menuet; Moryska; Oberek; Padwa(n); Polka; Polonez; Rumba; Samba; Sarabanda; Stryj(anka); Tarantella; Tarantula; Walc; Wiedeń (Kongres... tańczy); Zbój (Zbójnicki).

Biały taniec taniec, do którego panie proszą panów. Do tańca i do różańca o kimś, kto potrafi dobrze i z zapałem zarówno pracować, jak się bawić; o kimś zdolnym do wypitki i do wybitki; wszechstronnym; umiejącym sobie radzić w różnych okolicznościach.

Gdyś śpiewał całe lato, to teraz zimą tańcz! z bajki Ezopa Konik polny i mrówki (ok. 570 pne.): mrówki miały ogromne zapasy żywności uzbierane latem, a konik polny (właśc. cykada) nie miał nic i musiał żebrać u mrówek. „Ale dlaczegoś nie zgromadził zapasów?" - pytały mrówki. „Nie miałem czasu, śpiewałem przez dzień cały" - odpowiedział konik polny. „Gdyś śpiewał całe lato, to teraz zimą tańcz" - szydziły bezlitosne mrówki.

Naśladowane przez rz. bajkopisarza Fedrusa (I w. pne.-I w. ne.), śrdw. bajarzy, poetę pers. Saadiego (XIII w.) w Słowiku i Mrówce, przez La Fontaine'a w Koniku polnym i Mrówce (fr. La Cigale et la F&urnii; 1668) i przez Walta Disneya w filmie rysunkowym.

Muszę tańczyć boso na jej weselu, ang .Imust dance barefoot on her wedding day z komedii Poskromienie złośnicy (zob.) Szekspira; Katharina o Biance, młodszej siostrze, która jakoby wcześniej wyjdzie za mąż. Pies z nim(i) tańcował nie dbam o niego (o nich), nic sobie Z niego (z nich) nie robię, gwiżdżę, kicham, bimbam na niego (na nich).

Taniec chłopów Rubensa zob. Chłop.Taniec chłopski Bruegela zob. Chłop. Taniec na wulkanie lekkomyślne, beztroskie życie w sytuacji grożącej katastrofą.

Narcisse Achille Salvandy, 1795-1856, poseł fr. w Neapolu, powiedział te słowa, wieszczące upadek władzy Burbonów, księciu Orleanu (Ludwikowi Filipowi) na balu w Palais Royal wydanym 5 VI 1830 (na niecałe 2 miesiące przed wybuchem rewolucji lipcowej) na cześć króla Neapolu: „To jest prawdziwie neapolitańska uroczystość, mój książę, tańczymy na wulkanie", fr. Nous dansons sur un volcan. Taniec (zaczynać) od pieca być w jakiejś umiejętności początkującym, nowicjuszem, debiutantem. Taniec pod szubienicą obraz Pietera Bruegela St., Darmstadt.

Taniec polski polonez. Taniec rytualny, magiczno-obrzędowy, sakralny, składnik ceremonii kultowych, związany z magią, ekstatyczny, pantomimiczny, zazw. z użyciem masek; był elementem kultur antycznych (np. tańce ku czci Dionizosa w Grecji; zob. Saliowie), występuje do dziś w kulturach kontynentów pozaeurop.

Rozróżnia się np. tańce wojenne wyrażające modlitwę o zwycięstwo i podziękowanie za nie, tańce egzorcystów-znachorów, mające wygnać z kogoś złego ducha, tańce inwokacyjne, wzywające bogów o pomoc w różnych sprawach, tańce inicjacyjne-przy wtajemniczaniu w sprawy sekretnych związków, tańce mimetyczne, obrazujące wydarzenia dziejów plemiennych, legend i mitów, tańce weselnć, pogrzebowe, lecznicze itd.

Taniec śmierci. Idea wszechobecności śmierci, równającej wszystkich ludzi, ukazuje się już w takich utworach, jak w popularnym w śrdw. poemacie Wiersze o śmierci (1197) Helinanda (faworyta króla Filipa-Augusta) a. w poemacie Trzej martwi i trzej żywi (zob. Trzy).

W XIV w. we Francji, zapewne pod wpływem epidemii dżumy i kazań mnichów żebrzących, idea procesji wszystkich stanów-od papieża i cesarza, przez kardynałów i prałatów, przez różne zawody aż do chłopa - prowadzonych do grobu przez personifikacje Śmierci lub przez swe własne przyszłe zwłoki, stała się tematem alegorycznych, dydaktycznych moralitetów, a z czasem - malowideł ściennych we Francji i w Niemczech, pop. aż do XIX w.

Pierwsze znane takie malowidło w Europie wykonano w 1425 na murze krużganku paryskiego kościoła św. Niewiniątek (des Saints-Innocents), zburzonym w 1669.

W 1485 ukazały się 24 drzeworyty Guyota Marchanta, będące naśladownictwem tego malowidła, wydane z wierszowanymi dialogami żywych i martwych, pt. Danse macabre. Słynne też są cykle rysunków do drzeworytów Taniec śmierci i Alfabet śmierci (1523-24) Hansa Holbeina Mł.; ballada Der Totentanz (1813) Goethego; poemat dramatyczny The Dance of Death (1933) W. H. Audena o upadku ang. klasy średniej.

Taniec śmierci, szw. Dódsdansen, dramat (1900) Augusta Strindberga o parze małżeńskiej, Alicji i Edgarze; połączonej więzami miłości i nienawiści, parze rozszarpującej się okrutnie nawzajem.

Taniec śmierci, fr. Danse macabre, Utwór koncertowy na fort. i ork. (1849) Ferenca Liszta, napisany pod wrażeniem obrazu Triumf śmierci (ok. 1350). na Camposanto w Pizie. Podobny temat zawiera 2. część, Allegro ma non troppo, IV Symfonii G-dur Gustava Mahlera.

Taniec szkieletów, fr. Danse macabre, opus 40, programowy utwór ha ork. (1874) Camille'a Saint-Saensa, najpopularniejsze dzieło kompozytora.

Taniec św. Wita zob. (św.) Wit. Taniec w Biblii. W 2. Ks. Król., 6, 12-15, król Dawid tańczy w procesji przed przenoszoną arką przymierza. W Ex., 32, 19, lud tańczy przed złotym cielcem. Psalm 150, 4 głosi; „Chwalcie Pana bębnem i pląsaniem." Po przejściu przez M. Czerwone, prorokini Miriam, siostra Aarona, wzięła w rękę bęben, a wszystkie kobiety wyszły za nią z bębnami w pląsach; Ex., 15, 20. Taniec wśród mieczów sytuacja niebezpieczna i wymagająca zręczności, przebiegłości, ostrożności.

Tańce połowieckie suita orkiestrowa oparta na kilku orientalnych melodiach, z 2. aktu opery Kniaź Igor (zob. Igor Światosławowicz) Borodina, traktowana jednak jako samodzielny utwór symf. Balet w 1 akcie (Paryż 1909, wyst. pol. Warszawa 1922), muzyka Borodina, choreografia: Michaił Fokin (Balety Ros. Diagilewa).

Tańce słowiańskie dwa cykle po 8 utworów (1878 i 1886) Antonina Dvoraka, pierw, na fort. na 4 ręce, potem na orkiestrę, najpopularniejsze dzieło kompozytora, które mu utorowało drogę do sławy.

Tańce Związku Dawida zob. Dawid. Tańczący derwisze zob. Derwisz (Zakon). Tańczący kongres. Charles-Joseph książę de Ligne, 1735-1814, powiedział o kongresie wiedeńskim z 1814, zwołanym po wygnaniu Napoleona I na Elbę: „Kongres nie postępuje naprzód, ale tańczy", fr. Le congres ne marche pas, il danse; aluzja do balów wydawanych dla uczestników kongresu przez arystokrację Wiednia. Na jednym z balów car Aleksander I zatańczył walca, otwierając mu drogę do salonów; zob. też Walc; Wiedeń (Kongres).

Tańczyć, jak zagrają (jak kto zagra) być posłusznym, ulegać, stosować się do czyjejś woli, dawać się wodzić za nos, podporządkowywać się. W 27. bajce Ezopa rybak-fletnista na próżno usiłuje wywabić ryby na ląd grą na flecie, po czym chwyta je w sieć, a gdy już rzucają się na piasku wybrzeża, powiada do nich: „Gdy wam grałem, nie chciałyście tańczyć, a gdy przestałem-tańczycie." Herodot opowiada (Dzieje, 1, 141), jak Cyrus cytuje tę bajkę Jonom i Eolom. W Biblii,-Ew. wg Mat., 11,17; Łuk., 7,32, o niedowiarkach: „Graliśmy wam na flecie (na piszczałkach), a nie tańczyliście."

Podobne prace

Do góry