Ocena brak

TAJNE STOWARZYSZENIA

Autor /Rufin Dodano /27.04.2012

 

To pierwsza faza rozwoju organizacji religijnej; są to tajne związki, przeważnie męskie, których cechą, niezależnie od zróżnicowanych celów, jest elitaryzm, silne poczucie solidarności, wyraźne podkreślenie podziału na członków i ludzi z  zewnątrz oraz utrzymywanie w ścisłej tajemnicy rytuałów, reguł rządzących organizacją, wspólnie podzielanych idei (mitów), obwarowane surowymi sankcjami wobec tych, którzy naruszają tajemnicę stowarzyszenia; występowały w tradycyjnych społecznościach plemiennych, działają również w społeczeństwach współczesnych. Tajne stowarzyszenia są z reguły organizacjami hierarchicznymi o rozbudowanym systemie stopni i rang.

Ważną rolę odgrywają w nich: mit założycielski, odwołujący się do sakralnych, legendarnych czy hist. fundatorów, oraz rytuały inicjacji. Są one dla wstępujących do związku formą obrzędów przejścia, w czasie których następuje zwykle symbol. śmierć i pożegnanie z dotychczasowym życiem oraz akt ponownych „narodzin”, dający wstępującemu status „nowego” człowieka.

Tajne stowarzyszenia męskie w społeczeństwach plemiennych stały przede wszystkim na straży tradycji religijnej, strzegły także tajemnic sakralnych przed kobietami i dziećmi. Grupowały wszystkich dorosłych mężczyzn, którzy w swym gronie organizowali rytuały, w tym obrzędy inicjacyjne dla męskiej młodzieży, wprowadzające ją w świat dorosłych.

W społecznościach tych występowały także tajne towarzyszenia o bardziej elitarnym charakterze, zespalające wyznawców ściśle określonych kultów, np. mitycznych opiekunów rodowych lub lokalnych bóstw (Indianie Ameryki Pn., Melanezyjczycy, plemiona Czarnej Afryki).

Oba te rodzaje tajnych stowarzyszeń służyły międzypokoleniowemu przekazowi tradycji, stabilizowały lokalne stosunki społ., organizowały życie religijne, pełniły ważną rolę edukacyjną, kontrolowały zachowania, utrwalając obowiązujący system norm, oddziaływały także na sferę polityki lokalnej oraz uczestniczyły w organizowaniu życia towarzyskiego, które skupiało się często w specjalnych domach (męskich klubach), dostępnych jedynie dla członków.

W społeczeństwach pozaeuropejskich okresu kolonialnego powstawały tajne stowarzyszenia, które przeważnie nabierały charakteru mesjanistycznych lub millenarystycznych ruchów i sekt. Ich celem były działania na rzecz umocnienia zagrożonej tożsamości kulturowej oraz pozbycia się obcej dominacji przez walkę zbrojną wspieraną przez siły nadprzyrodzone i/lub rytualno-magicznych zabiegi mające przyspieszyć interwencję sił kosmicznych (np. Taniec Duchów wśród Indian Ameryki Pn., powstanie Mau-Mau w poł. XX w. w Kenii, kulty cargo w Oceanii).

Tajne stowarzyszenia w społeczeństwach rozwiniętych pojawiają się zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych, gdy słabnie równowaga społeczna, nasilają się konflikty i występuje dezorganizacja społeczna. Znajdują one wówczas silne wsparcie wśród ludzi pokrzywdzonych, wykorzenionych i zagubionych, dla których są szansą odbudowy utraconej tożsamości i osiągnięcia stabilizacji.

Występują w wielu odmianach: jako związki o charakterze nar.-polit. (np. wł. karbonariusze, irl. bractwa katol.), wojsk.-rel. (np. zakon rycerski templariuszy), natywistyczno-rasistowskim (Ku-Klux- Klan), kryminalnym (mafia, kamorra) lub rytualno-moralnym (masoneria). Różnorodność współczesnych form tajnych stowarzyszeń zaciera różnice między nimi a grupami terrorystycznymi, podziemnymi stowarzyszeniami politycznymi, sektami religijnymi czy organizacjami przestępczymi.

Jednakże pod wieloma względami zachowują one nadal cechy charakterystyczne dla tradycyjnych tajnych stowarzyszeń, takie jak: ochrona tajemnic organizacji, ceremonie inicjacji, wspólnota symboliki oraz przestrzeganie wewnętrznej hierarchii.

Podobne prace

Do góry