Ocena brak

Sztuka chińska

Autor /Depsey Dodano /06.02.2012

Spośród wszystkich wielkich cywilizacji świata Chiny najdłużej zachowały ciągłość rozwoju kul­turowego. Chińskiej tradycji kulturowej nigdy nie zniweczyły najazdy obcych ludów, a wpływy z zewnątrz jedynie ożywiały i wzbogacały sztukę Chin, nie przyćmiewając jej oryginalnego charak­teru. Pewne charakterystyczne rysy chińskiej tra­dycji artystycznej, jak chociażby zamiłowanie do ozdób z gładzonego nefrytu odznaczającego się delikatną powierzchnią i subtelnymi barwami, się­gają czasów prehistorycznych. Lata świetności sztuki chińskiej przypadają na czasy panowania dynastii Shang, tj. od około 1500 p.n.e., kiedy znane już było pismo, a władca zaczął uważać się za „syna niebios."
Pozostałością po tym 500-letnim okresie jest ogromna różnorodność solidnych, pełnych wyra­zu, niemal przerażających naczyń ofiarnych wykonanych z brązu i służących do składania ofiar przodkom. Naczynia te są bogato zdobione nieco uproszczonymi i stylizowanymi offrazami postaci mitologicznych, na przykład smoków. Kult przod­ków i przeszłości, obecny w wielu kręgach kultu­rowych, całkowicie zdominował życie duchowe Chin. Przepojona elementami magii i aurą tajem­niczości sztuka okresu Shang z czasem uległa pewnym przemianom, czego efektem był spokoj­ny i kontemplacyjny charakter sztuki Chin w póź­niejszym okresie.

Brąz, nefryt, laka
Tradycje sztuki okresu Shang przetrwały za pano­wania dynastii Czou i Warring (1027-221 p.n.e.). W tym czasie w Chinach wyrabiano brązowe po­sążki ludzi i innych stworzeń do złudzenia przy­pominające realne postaci. Rozwinęła się także sztuka obrabiania nefrytu i lakowania. Towary te były drogie. Nefryt trzeba było sprowadzać z za­granicy, a poza tym był on trudny w obróbce. Z kolei lakowanie jest nadzwyczaj pracochłonnym procesem. Zwykle polegało ono na powlekaniu drewnianych przedmiotów przetworzonym so­kiem drzewa łąkowego. Kolejne warstwy laki na­kładało się na suche podłoże, a dla uzyskania wła­ściwego efektu należało nałożyć wiele, nieraz około stu takich warstw.
Po kilkusetletnim rozbiciu, Chiny zostały zjed­noczone przez bezwzględnego cesarza Ch'in (221-209 p.n.e.). Opinię o nim, jako o władcy chorobli­wie żądnym chwały i uwielbienia potwierdzili archeolodzy, którzy w 1974 roku odkopali terako­tową armię żołnierzy o naturalnych rozmiarach. Pochowani wraz z władcą mieli pełnić rolę straży przybocznej w życiu pośmiertnym cesarza.

Dynastia Han
W czasach dynastii Han (209 p.n.e.-270 n.e.), Chiny były ogromnym imperium o wysoce zróż­nicowanym systemie stosunków społecznych. Ogromny wpływ na rozwój chińskiej tradycji arty- " stycznej wywarł konfucjanizm - system etyczny ; podkreślający konieczność zachowania postawy 1 umiarkowanej oraz obowiązki wobec rodziny ] i państwa. Był on szczególnie popularny wśród : uczonych urzędników państwowych, z których wielu w wolnych chwilach zajmowało się sztuką i poezją. Inspiracją dla artystów był także taoizm - w większym stopniu niż konfucjonizm oparty na intuicji i przepojony elementami magii.
Sztukę okresu dynastii Han znamy przede wszystkim dzięki pozostałościom wyposażenia grobowców, na które składały się odzież, biżuteria i kosmetyki, także figurki z brązu i gliny, kamien­ne reliefy i odlewane kafelki. Pojawiły się również pierwsze monumentalne rzeźby kamienne, które upowszechniły się wkrótce po przyjęciu buddy­zmu. Ten wywodzący się z Indii system religijny był źródłem nowatorskich - w odniesieniu do Chin - rozwiązań artystycznych. Dotyczy to szczegól­nie świątyń i rzeźb w Yunkang, wykutych - na modłę indyjską - bezpośrednio w skale.
Pomimo, że dysponujemy niewielką ilością dzieł pochodzących z tego okresu, można uznać, że malarstwo chińskie stało na wysokim poziomie, już wtedy zdradzając pewne charakterystyczne dla siebie cechy, np. swobodny i delikatny sposób nakładania farby. Malarstwo stało się z czasem bardzo popularne, a jego rozwój doprowadził do wyodrębnienia wielu szkół i stylów. Na szczegól­ną uwagę zasługuje odznaczające się niezwykłym wyczuciem tematu chińskie malarstwo krajobra­zowe, zwłaszcza krajobrazy górskie. Malarstwo często służyło ilustracji poezji i innych pism, któ­rych przepiękna kaligrafia była również uważana za formę sztuki. Malarstwo chińskie zawsze przedstawia realnie istniejące rzeczy i ludzi, ale ce­lem jego jest raczej uchwycenie ducha czy nastro­ju danej sytuacji niż dbałość o szczegóły.

Wyroby z gliny i porcelana
Chociaż garncarstwo znane było w Chinach od ty­sięcy lat, to dopiero w okresie Tang (618-906) stało się oryginalną i dynamicznie rozwijającą się dziedziną sztuki. Innowacją była barwna glazura, dzięki której naczynia nabierały zupełnie innego charakteru. Do najwspanialszych dzieł sztuki okresu Tang zalicza się pomniki grobowe, zdobione rzeźbami przedstawiającymi ludzkie postaci lub zwierzęta (z tego okresu pochodzą wspaniale po­sągi koni).
We wczesnej fazie okresu Tang w Chinach opracowano metodę produkcji porcelany. Cienka, twarda, śnieżnobiała i opalizująca należała do wyrobów o niepowtarzalnym uroku i elegancji. W okresie Song (960-1260) i za panowania póź­niejszych dynastii jakość wyrobów porcelano­wych jeszcze wzrosła dzięki zastosowaniu nowych form zdobnictwa. Słynna biało-niebieska porcela­na osiągnęła najwyższy poziom wyrazu za pano­wania mongolskiej dynastii Yuan (1260-1368).
W okresie Song w Chinach zaczęto kolekcjo­nować dzieła powstałe za panowania poprzednich dynastii, a artyści często powtarzali rozwiązania wypracowane w poprzednich epokach. Chociaż stopniowo zamierała twórcza aktywność artystów, sztuka Chin, zwłaszcza w okresie Ming (1368-1644) i we wczesnym okresie Qing (1644 -1912) stała na bardzo wysokim poziomie.

Podobne prace

Do góry