Ocena brak

Szkoła w Oksfordzie - Roger Bacon: Filozofia moralna

Autor /Faustyna Dodano /03.01.2013

W przeciwieństwie do omówionych wyżej nauk (metafizyki, matematyki, optyki,nauk doświadczalnych) filozofia moralna (moralis swe civilis scientia) jest wiedząpraktyczną.Filozofia moralna obejmuje etykę i apologetykc. N i e jest ona fundamentem,ale ukoronowaniem innych nauk i w niej znajdują pełne wykorzystaniewszelkie prawdziwe tezy innych dyscyplin.

Filozofia moralna rości sobie prawo do wszystkiego, co znajdzie napisanegdzie indziej o rzeczach należących do jej dziedziny.

Moralis philosophia in suum ius vindicat, ąuidąuid de rebus sui generisreperit alias esse scriptum.

Jej stosunek do metafizyki jest więc taki jak wykończenia do fundamentu.

Albowiem metafizyka przez to, co wspólne wszystkim naukom, bada to,co jej właściwe, przez cielesne bada duchowe, przez stworzone Stwórcę,przez żywot obecny zajmuje się przyszłym i podaje wiele zagadnieńwstępnych filozofii moralnej.

Nam metaphysica per communia omnium scientiarum investigat propriametaphysicae, et per corporalia investigat spiritualia; et per creata reperitCreatorem; et per vitam praesentem negotiatur circa futuram; et multapraeambula ad morałem philosophiam praemittit.

Filozofia moralna składa się, po pierwsze, z etyki teologicznej, która zajmujesię Bogiem i naszym doń stosunkiem. Po drugie, z etyki społecznej,w której u Bacona panuje pewien utylitaryzm prawdy. C e l em mądrości jest zaprowadzeniena świecie Królestwa Chrystusowego. Bacon ma przy t ym świadomośćjedności świata, której jest prorokiem. Jest ona uzależniona od jednościmądrości: cała mądrość została dana przez jednego i jedynego Boga jednemuświatu dla j e d n e g o celu.

Mimo że Bacon nie jest joachimitą, ale znać na nim jego wpływ: wyróżnia epoki w dziejach filozofii, uznaje możliwość zaistnienia Królestwa Bożegona Ziemi; jest eschatologistą. Poza tym Roger jest teokratą, według niego papiestwopowinno rządzić światem. W tych czasach panowali wielcy papieże: InnocentyIII, Honoriusz III, Grzegorz IX, Innocenty IV, Aleksander IV, KlemensIV, niemniej Bacon uważał, że w ich rządach powinni mieć udział mędrcy.W tak pojętym ustroju świata wielką rolę do odegrania ma też prawokanoniczne. W zagadnieniach małżeństwa, stosunku podwładnych do władców,własności czy zmiany władzy Roger opiera się na Awicennie.

Kolejna dziedzina etyki dotyczy jednostek. W tym dziale u Bacona znajdziemyliczne wyjątki z Seneki i Arystotelesa. Po wyliczeniu cnót i podkreśleniuich potrzeby następuje rozdział o ćwiczeniu ciała.

W innym razie duch staje się przygnębiony, słaby, zniechęcony, smutniejszy,niż należy, znużony i zbrzydzony dobrem, swarliwy i skłonny doniecierpliwości i częstych wybuchów gniewu.

Nam aliter spiritus fit anxius et hebes et accidiosus et tristior, q u am oporteret,et cum taedio bono languens et ąuerulus et pronus ad motus impatientiaeet irae freąuenter.

Ostatnią z części etyki jest apologetyka. Bardzo silne i wyraźne jest dążenieBacona do przekonania ludzi o prawdziwości chrześcijaństwa. W tym celuRoger sporządza przegląd wszystkich sekt. Główne z nich to: saraceni, tatarzy,poganie, czciciele bożków, żydzi, chrześcijanie i sekta Antychrysta. Spośródwszystkich tych sekt najbardziej opozycyjne to chrześcijanie i sekta Antychrysta.W typologii Bacona uprzywilejowane są religie monoteistyczne: żydzi, saracenii chrześcijanie. Według Rogera więcej sekt być nie może, a wszelkie innereligie to mieszaniny tych zasadniczych sekt.

W pismach Bacona obecny jest akcent eschatologiczny. Mocne wrażeniewywarł w t ym czasie najazd tatarski na Europę. Z eschatologizmem wiąże się teżkwestia nauk doświadczalnych, które będą nam pomocne z dwóch powodów: popierwsze, za ich pomocą można określić czas przyjścia Antychrysta (astronomiai geografia); a po drugie, biała magia odegra znaczącą rolę w walkach z Antychryst em i jego poplecznikami. Prawdziwą sektę poznaje się dzięki cudom i na drodzerozumowania; zgodność z filozofią prowadzi do jej uznania.

Rozum mówi nam, że istnieje Bóg, któremu mamy być posłuszni i czcić Go. Roger wylicza cały szereg argumentów przemawiających za prawdziwościąchrześcijaństwa: po pierwsze, stosunek filozofów i sybill do objawienia, po drugie,to, że Chrystus był Mesjaszem Żydów, po trzecie, mądrość i świętość apostołów,po czwarte, prostota apostołów nawracająca władców i mędrców. Ponadtodo umocnienia i rozszerzenia się chrześcijaństwa może przyczynić się retoryka,którą znamy tylko ze skrótowego opisu zawartego w Opus tertium.

Mimo tak niezwykle oryginalnego i żywego zespołu poglądów Bacon nie wywarł bezpośrednio dużego wpływu, natomiast jego myśl rozpoczęła lawinę nowożytnegoprzyrodoznawstwa pozostającego w opozycji do fizyki arystotelesowskiejw XIV w. W wiekach XVI i XVII nie pamięta się o nim. Zaznajomiono sięz nim dopiero za sprawą wydania Opus maius dokonanego przez Jetta w 1733 r.

Jak już mówiliśmy, Roger Bacon jest przykładem krańcowości i rozbieżności:duch średniowiecza łączy się w nim z całkiem nowożytnym kreśleniemnowych perspektyw, dróg i możliwości, co pozostanie na zawsze znamieniemOksfordu i myśli brytyjskiej.

Podobne prace

Do góry