Ocena brak

Szczegółowa budowa narządu rodnego

Autor /maziajka Dodano /16.01.2014

Do części płciowych zewnętrznych należy srom, składający się ze wzgórka łonowego, warg sromowych większych i mniejszych oraz łechtaczk. W obrębie sromu znajduje się ujście cewki moczowej oraz ujście pochwy. Między wejściem do pochwy a odbytem znajduje się krocze. Stan sromu zmienia się w. przebiegu cyklu  miesiączkowego m z wiekiem. Wzgórek łonowy, położony powyżej spojenia łonowego, utworzony jest przez skupienie tkanki tłuszczowej i w wieku pokwitania pojawia się na nim owłosienie. Wargi sromowe większe stanowią 2 silnie rozwinięte fałdy owłosionej skóry, przechodzące we wzgórek łonowy; ku tyłowi spłaszczają się, sięgając krocza. Między wargami większymi znajduje się szpara sromowa, zaś między wargami większymi a przedsionkiem pochwy znajdują się wargi sromowe mniejsze, pokryte delikatną skórą. Ku przodowi wargi mniejsze obejmują łechtaczkę, a w ich dolnej części znajdują się gruczoły przedsionkowe większę (Bartholina), wydzielające śluz zwilżający srom.

Przedsionek pochwy stanowi przestrzeń, do której uchodzi cewka moczowail pochwa. Z boków^est ograniczony przez wargi mniejsze, a od przodu przez łechtaczkę. Łechtaczka jest tworem znajdującym się nad ujściem cewki moczowej. Zawiera ona liczne sploty naczyń krwionośnych i zakończeń nerwów czuciowych. W okresie podniecenia płciowego powiększa się i twardnieje w następstwie wypełnienia naczyń krwią.

Błona dziewicza oddziela narząd płciowy zewnętrzny od wewnętrznego. Jest to fałd skóry o zróżnicowanej wielkości*który może nawet zasłaniać1 wejście do pochwy. Zwykle ma ubytki różnego kształtu. Zazwyczaj błona dziewicza ulega przerwaniu w czasie pierwszego stosunku, czemu towarzyszy niewielkie krwawienie. Poza

tym uszkodzenie błony dziewiczej może być spowodowane niektórymi zabiegami/i wprowadzaniem do pochwy różnych ciał.

Wewnętrzny narząd rodny znajduje się w miednicy mniejszej. Miednica jest to obręcz kostna, która łączy kończyny dolne z tułowiem. Jest ona niższa, szersźa, pojemniejsza niż miednica mężczyzn.

Po rozchyleniu warg sromowych uwidacznia się wejście do pochwy. Jest to narząd umożliwiający spółkowanie, a w czasie porodu staje się częścią kanału rodnego. Pochwa łączy przedsionek pochwy z macicą. W czasie dojrzałości ściany pochwy {układają się w fałdy przylegające do siebie. Ściany pochwy wykazują dużą elastyczność! największą w czasie porodu.

Nabłonek błony śluzowej pochwy zmienia się w przebiegu cyklu płciowego. Część komórek ulega stałemu złuszczaniu, toteż można pobrać wydzielinę j,ocenić pod mikroskopem, a z ich wyglądu wnosić o stanie hormonalnym cyklu (ryc. 3 i 4). W pochwie niektóre związki ulegają wchłonięciu, np. białko nasienia.

Do górnej części pochwy wpukla się część macicy, zwana częścią pochwową szyjki macicy, którą otaczają sklepienia pochwy. W środku części pochwowej szyjki macicy znajduje się otwór, zwany ujściem zewnętrznym kanału prowadzącego do jamy macicy, a przez jajowody — do jamy brzusznej. Zazwyczaj w ujściu tym tkwi czop śluzu zabezpieczający przed przedostaniem się drobnoustrojów do jamy macicy. U pierwiastek — kobiet, które nie rodziły i nie poroniły — ujście jest drobne, u wieloródek — szparowate, niekiedy o nierównych brzegach i pęknięciach.

Macica kształtem przypomina spłaszczoną, odwróconą gruszkę; o długości 7—9 cm i grubości 2—2,5 cm; waga jej wynosi 50 g (za-

raz po porodzie 1 kg). Macica umiejscowiona jest w linii środkowej ciała, w środkowej części miednicy mniejszej. Od przodu znajduje się pęcherz moczowy, od tyłu — odbytnica. Istniejący między macicą a odbytem duży załamek otrzewnej zwany jest zagłębieniem odbytniczo-macicznym (jama Douglasa). Macica znajduje się w przo-dozgięciu, przodopochyleniu i nieznacznym skręceniu w prawo. Górna jej część nazywa się trzonem (2/3), a dolna część — szyjką (1/3). U dziewczynek i u kobiet z niedorozwojem narządu rodnego trzon macicy jest krótszy od szyjki. Trzon jest pokryty otrzewną i przytrzymywany przez więzadła. Kilka warstw mięśnia macicy ma zdolność rozciągania się, kurczenia i wydalania zawartości w postaci krwi miesiączkowej, skrzepów czy jaja płodowego. Błona śluzowa jamy macicy ulega okresowym, cyklicznym przemianom (ryc. 4). Od rogów macicy po obu stronach odchodzą poziomo długie, rurkowate przewody — jajowody, łączące jamę macicy z jamą brzuszną. Jajowody są bardzo cienkie tuż przy macicy, następnie rozszerzają się w postaci kielicha zakończonego strzępkami i otwierają się do jamy brzusznej tuż przy jajniku. Jajowód zbudowany jest z 2 warstw mięśni, co zapewnia mu kurczliwość potrzebną do transportu jaja. Wnętrze jajowodu wyścielone jest sfałdowaną błoną śluzową z rzęskami.

Zapłodnienie odbywa się najczęściej w bańce jajowodu lub na strzępkach, gdzie komórka jajowa spotyka się z plemnikiem. Przez jajowód przesuwa się następnie zapłodnione jajo, by zagnieździć się w jamie macicy — najczęściej w jej rogu.

Czynność narządu rodnego rozpoczyna się już w życiu płodowym, przez okres dzieciństwa rozwija się, osiąga dojrzałość, by stopniowo zanikać w okresie przekwitania, a zwłaszcza w okresie starość® W okresie dojrzałości płciowej zachodzą u kobiet zmiany w funkcji układu dokrewnego, a zwłaszcza w narządzie rodnym, powtarzające się co 4 tygodnie. Są to tzw. cykle miesiączkowe. Cykliczność ta jest związana z układem nerwowym podwzgórza i z budową jajnika. Cykl miesiączkowy zaczyna się w pierwszym dniu krwąwienia z jamy macicy, a kończy w ostatnim dniu przed następną miesiączką. W czasie cyklu zmianom podlega cały organizm, a zwłaszcza gruczoły dokrewne, tak że można pobierać złuszczone komórki w celu określenia faz cyklu. Praktycznie najczęściej pobierana jest w tym celu wydzielina z pochwy, szyjki macicy, jamy ustnej i pęcherza moczowego. Zmiany są szczególnie nasilone w okresie ciąży.

W podwzgórzu gonadoliberyna (GnRh) uwalnia folitropinę (FSH) i lutotropinę (LH). GnRh jest sterowana przez wiele czynników. Pod wpływem LH dochodzi do syntezy androgeriów, a następnie progesteronu i alfa-hydroksyprogesteronu. Przedni płat przysadki wydziela też prolaktynę (PRL), która wpływa na gruczoł sutkowy, jajnik oraz podwzgórze. Gonadotropiny wydzielane są przez przysadkę w sposób toniczny, pujsacyjny i cykliczny. Wydzielanie gónadótropin przez przysadkę jest regulowane przez mechanizm podwzgórzowy i obwodowy.

Ośrodkowy układ nerwowy przez narządy zmysłów jest bezpośrednio związany ze światem zewnętrznym na zasadzie sprzężenia zwrotnego.

Oś — podwzgórze, przysadka, gonada — łączą 2 podstawowe systemy homeostazy: system regulacji metabolizmu i procesy rozrodcze. Gonadotropiny przysadkowe regulują czynność hormonalną jajnika i doprowadzają do cyklicznej owulacji w okresie dojrzewania, a bezpośrednie sprzężenie zwrotne oddziaływa na przysadkę i podwzgórze. Jajniki wytwarzają hormony, które wpływają na rozwój cech płciowych i mają podstawowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu kobiecego: wpływają również na osobowość i usposobienie kobiety.

Jajnik wytwarza hormony sterydowe — estrogeny i hormon ciałka żółtego — progesteron (ryc. 4). Hormony te u dziewczynek w okresie pokwitania powodują rozrost gruczołów sutkowych; srom pokrywa się wówczas owłosieniem, powiększa się macica i rozpoczyna miesiączkowanie.

Należy podkreślić, że cykliczność przemian hormonalnych jest związana ze znajdującymi się w jajniku dojrzałymi pęcherzykami, z których jeden pod wpływem hormonów przysadki dojrzewa około 14 dnia cyklu i pęka — powodując owulację (ryc. 3). Wówczas wraz z płynem pęcherzykowym wydostaje się z jajnika komórka jajowa, która może zostać zapłodniona przez wnikający do niej plemnik. Komórki dojrzałych pęcherzyków produkują estrogeny, a po jajecz-kowaniu zmieniają się w ciałko żółte i produkują progesteron.

Hormony jajnika wpływają na cały organizm kobiety, ale najwybit-niej na macicę i jej błonę śluzową, która podlega przemianom: do 14 dnia w tzw. fazę wzrostową, a od 14 do 28 dnia — w fazę wydzielniczą (ryc. 3). Przemiana błony śluzowej macicy ma na celu przygotowanie jej do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej. Pod wpływem hormonów naczynia macicy przerastają, stwarzając lepsze ukrwienie. Faza wydzielniczą wpływa na błonę śluzową, wzbogacając ją w glikogen, białka i inne związki, hamuje skurcze macicy.

W przypadku braku zapłodnienia ciałko żółte ulega stopniowo zanikowi, a przeobrażona błona śluzowa macicy rozpada się i złusz-cza. Naczynia krwionośne pękają J§z macicy wraz ze strzępkami błony śluzowej wypływa krew i niezapłodnione jajo. Jest to krwawienie miesiączkowe, które ustępuje po 3—5 dniach, podczas gdy w jajniku dojrzewa już następny pęcherzyk. Krwawienia te powtarzają się co 28 (27-—31) dni!

Stan zwany zespołem owulacyjnym odczuwa około 30% kobiet w postaci bólu, kolki lub tylko kłucia. Ból ten umiejscowiony jest w podbrzuszu i może trwać do kilku godzin. Ból owulacyjny może pojawić się 2 dni przed owulacją w postaci ą napięcia i wzdęcia brzucha, nudności, parcia na mocz i wzmożonej pobudliwości ner? wowej. Objawy te należy odróżnić od podobnych sensacji zjawiających się w drugiej połowie cyklu, a świadczących już o pewnych nieprawidłowościach. Stan ten zwany jest zespołem napięcia przed-miesiączkowego. W okresie jajeczkowania może wystąpić krwawienie owulacyjne.

Na kilka godzin przed jajeczkowaniem wydzielina śluzu szyjkowego daje się rozciągać w nitki, 10—15 cm długie. Śluz jest przezroczysty i przenikliwy dla plemników. Po owulacji, pod wpływem progesteronu, śluz staje się gęsty, lepki i nieprzenikliwy dla plemników; jego ciągliwość wynosi zatedwie 2—3 cm.

Po miesiączce prawie nie ma wydzielania śluzu szyjkowego, a jeśli jest — może rozciągać się tylko w granicach od 0 do 2 cm; kobieta odczuwa wtedy pewną suchość w przedsionku pochwy.

Najpraktyczniejszą metodą oceny owulacji jest mierzenie porannej temperatury po 6-godzinnym spoczynku (ryc. 6). Zaraz po przebu^ dzeniu — bez wstawania i rozmów — należy włożyć termometr pod język lub do pochwy i po 10 minutach trzymania zanotować dokładnie co do kreski jego stan. Zwykle jajeczkowanie występuje około 14 dnia cyklu i objawia się obniżeniem temperatury, jaka występowała w pierwszej połowie cyklu, by na następny dzień pódwyższyć się powyżej poziomu z pierwszej połowy cyklu o 0,2—0,3°. Uważa się zwykle, że nastąpiło jajeczkowanie, jeżeli przez 3 kolejne dni temperatura wzrasta o 0,2° w stosunku do ostatnich dni przed skokiem. Pewne stany, jak np. zakażenie, przemęczenie, przeżycie emocjonalne, brak snu — mogą zmieniać obraz podstawowej temperatury ciała. Poza tym owulacja może być rozpoznana na podstawie badań śluzu szyjki, badań cytohormonalnych oraz badań biochemicznych moczu i wyskrobin z jamy macicy.


 

Podobne prace

Do góry