Ocena brak

System parlamentarny i inne formy rządów

Autor /Nata Dodano /31.01.2012

Kiedy w średniowieczu, w zachodniej Europie ponownie wyłoniły się potężne, scentralizowane państwa - władzę sprawowali monarchowie abso­lutni, którzy twierdzili, że otrzymali ją od Boga. Ponieważ wkrótce potrzeby państwa przerosły możliwości finansowe skarbu królewskiego, część władzy przekazano ciałom doradczym. W owych radach zasiadali najbogatsi arystokraci, przedsta­wiciele miast i kościoła. Zgromadzenia te, uwa­żane za pierwowzór parlamentu, decydowały mię­dzy innymi o wysokości podatków.

Premier i prezydent.
Członkowie parlamentu łączyli się w grupy repre­zentujące podobne interesy. Lider najliczniejszego, a więc najsilniejszego ugrupowania miał najwięk­szy wpływ na podejmowane decyzje. Z czasem taki właśnie przywódca wraz z otaczającymi go najbliższymi współpracownikami (ministrami) tworzyli gabinet, czyli rząd.
Najważniejszy minister, czyli premier, sprawo­wał również nadzór nad zgodnością królewskich dekretów z prawem i wolą parlamentu. Mógł też faworyzować swoich popleczników, nie licząc się z opinią monarchy. W ten łagodny i bezkrwawy sposób rzeczywista władza przeszła z rąk króla w ręce parlamentu. Instytucja monarchii stała się praktycznie zbędna i w wielu państwach z niej zre­zygnowano. System rządów, w którym najwyż­szym organem władzy jest parlament nazywamy demokracją parlamentarną.
Nieco inaczej wygląda struktura władzy w Sta­nach Zjednoczonych, gdzie głową państwa i szefem rządu jest bardzo silny prezydent. Władzę ustawo­dawczą sprawuje dwuizbowy Kongres. We Francji, z kolei, mamy do czynienia z połączeniem opisa­nych modeli - prezydent prowadzi politykę zagra­niczną, premier - wewnętrzną.

Inne tradycje.
Dziś w większości krajów, przynajmniej oficjal­nie, panuje system parlamentarny. W niektórych jednak wciąż jeszcze zachowały się ślady innych, starszych systemów. Na przykład w Iranie istnie­je funkcja imama, muzułmańskiego przywódcy duchowego, który ostatecznie zatwierdza wszel­kie decyzje rządu. W pewnym sensie irański sys­tem jest więc powrotem do czasów kalifatu, kiedy po śmierci proroka Mahometa powstało wielkie arabskie imperium. Przed wiekami kalif, podob­nie jak dzisiaj imam, był najwyższym zwierzchni­kiem politycznym i religijnym, przy czym jego władza polityczna wynikała z roli, jaką odgrywał w religii, a nie odwrotnie.
Inna forma rządów występuje w Japonii, gdzie władza tradycyjnie opiera się na systemie konsen­susów, czyli ugód. Decyzje zapadają stopniowo na wielu szczeblach, a zatem osoby, które mają na nie największy wpływ wcale nie muszą piastować naj­ważniejszych urzędów. Zdarza się, że nie pełnią żadnych oficjalnych funkcji.

Do góry