Ocena brak

STROFA, zwrotka

Autor /ktotoja Dodano /30.03.2012

STROFA, zwrotka, w utworze wierszowym (—> wiersz) zespół wersów swoiście zorganizowany jako spójna całość, wyodrębniony graficznie i powtórzony w tym samym kształcie co najmniej dwa razy. Budowa stroficzna tekstów poet. wiąże się z muzyczno-pieśniową genezą poezji. S. jest jednostką wierszową nadrzędną wobec —> wersu, a jej charakter całościowy wyznaczają następujące elementy: liczba wersów i ich ukształtowanie rytmiczne, układ —> rymów, rozczłonowanie składniowo-intonacyjne (—> intonacja), powtórzenia i paralelizmy oraz spójność znaczeniowa. Podstawą rozróżnienia i klasyfikacji s. jest liczba współtworzących je wersów (np. strofa czterowersowa, trójwersowa, ośmiowersowa itp.). Wyróżnia się s. o tym samym wzorcu metrycznym (s. izometryczna) oraz s. złożone z wersów o różnej budowie (s. heterometryczna). Układ rymów w obrębie s. wiąże daną grupę wersów w całość i jest czynnikiem decydującym o wyodrębnieniu się typów stroficznych w ramach s. o określonej liczbie wersów (np. —> oktawy wśród ośmiowersowych, —> sekstyny wśród sześciowersowych). Najczęściej s. tworzy układ rymowy zamknięty, tzn. zakończenia brzmieniowe poszczególnych wersów znajdują swoje odpowiedniki w obrębie tej samej całości stroficznej. S. jest zazwyczaj zwartą całością składniową, zakończoną mocnym działem intonacyjnym. W s. obejmujących więcej niż 4 wersy może występować dwudzielność składniowa. Spoistość poszczególnych s. wzmacniają występujące w nich powtórzenia leksykalne (—> anafora, —> epifora), a często też refren. Budowa stroficzna występuje gł. w liryce, ale niekiedy też i w utworach epickich. Formy stroficzne poezji eur. wykształciły się w średniow. hymnologii, w poezji pro-wansalskiej i w twórczości antycznej. W literaturze pol. stroficzna budowa wiersza występuje we wszystkich systemach wersyfikacyjnych, w wierszu najnowszym przybierając postać strof nieregularnych (tzw. strofoida).

J. ŁOŚ Wiersze polskie w ich dziejowym rozwoju, W. 1920; Strofika, red. M. R. Mayenowa, Wr. 1964 (Poetyka. Zarys encyklopedyczny)-, M. DŁUSKA Os. - preliminaria, w: Studia i rozprawy, t. 1, Kr. 1970.

Podobne prace

Do góry