Ocena brak

Streszczenie artykułu. Tadeusz Lehr-Spławiński Język polski jako zwierciadło kultury narodu

Autor /Assogygazycag Dodano /24.05.2006

Tadeusz Lehr-Spławiński: Język polski jako zwierciadło kultury narodu

Teza: język polski jako odbicie (zwierciadło) kultury narodu.

Dwie funkcje języka w życiu duchowym człowieka:
1) jako sposób uzewnętrzniania stanów psychicznych,
2) jako główny środek formułowania i utrwalania w pamięci przeżyć duchowych, który pozwala nam zakomunikować innym, co myślimy lub czujemy w danej chwili, daje możliwość powiązania myśli i uczuć za pomocą wyrazów.

Język jako międzypokoleniowy łącznik, bez jego pośrednictwa rozwój kulturalny narodu byłby pozbawiony ciągłości.

Język jako ważny materiał do badań nad dziejami kultury, zwłaszcza dla narodów, które miały okresy, kiedy żyły z dala od centrów kultury ogólnej.
- epoka prasłowiańska, kiedy Słowianie stanowili całość etniczno-kulturalną i narodową.
Wyrazy odnoszące się do wszystkich dziedzin kultury ludzkiej – wierzenia religijne (bóstwo Swarożyca, Dadzboga, Peruna i Welesa), nazwy pokrewieństw (jatren, świeść, zełwica, nieć), kultura rolna (żito, proso, pszenica).
Na skutek ścierania się z innymi plemionami:
- wyrazy pochodzenia germańskiego: dom, ściana, izba.

Język staje się źródłem dla badań nad kulturą ludu, który nim mówił. Lehr-Spławiński porównuje język do płyty gramofonowej, na której przez wieki rejestrują się fale i prądy kultury – jedne na dłużej, inne na krócej (zacierają się).

XIV – XVI w. – wpływy czeskie

Zapożyczenia z języka niemieckiego – dotyczące głównie życia miejskiego(gmina, burmistrz, ratusz) ze względu na masowe osadzanie kolonistów niemieckich w miastach polskich od połowy XIII do XV w.

Jakie składniki kulturalne złożyły się na gmach kultury narodu, co w tej kulturze jest dobrem jego własnym lub dziedzicznym, a co przejął z dorobku kulturalnego obcych narodów.


Dwie grupy elementów składowych analizy budowy gramatycznej i słownikowej:
• składniki rodzime, stanowią właściwy trzon budowy języka i nadają mu charakter, przeważają ilościowo nad zapożyczeniami
• zapożyczenia, występują niemal wyłącznie w słownictwie

Składniki rodzime dzielą się na dwie kategorie:
• elementy prastare, odziedziczone z doby wspólności językowej prasłowiańskiej; ma charakter skostniały,
• elementy wytworzone przez polszczyznę w ciągu jej indywidualnego, dziewięciowiekowego, rozwoju; wciąż ulega przeobrażeniom.
Budowa gramatyczna:
- zanik aorystu i imperfektu, zanik liczby podwójnej, zatrata zaimka wskazującego sЬ, przekształcenie odmiany i budowy liczebników, zanik różnic intonacyjnych i iloczasowych w zakresie głosowni, zanik i wokalizacja jerów,
- zasadniczy typ językowy w zakresie systemu głosowego, fleksji i składni zachował się nie naruszony,
- podstawa psychiki dzisiejszych Polaków, dotycząca myślenia językowego, nie różni się zbytnio od psychiki przodków prasłowiańskich, to swego rodzaju konserwatyzm.


Mamy ok.

Podobne prace

Do góry