Ocena brak

Stosunek ludów pierwotnych do natury

Autor /Nata Dodano /31.01.2012

Na temat wierzeń i praktyk religijnych z czasów prehistorycznych wiemy bardzo niewiele. Naszą wiedzę opieramy na nielicznych śladach pocho­dzących z tego najstarszego okresu historii. Na pod­stawie namalowanych na ścianach jaskiń scen z polowań możemy wyrobić sobie pogląd na temat stosunku naszych przodków do innych gatunków. Z niektórych scen wynika, że już wówczas odpra­wiano magiczne rytuały, najprawdopodobniej po to, by zapewnić sobie powodzenie na polowaniu. Historycy i archeolodzy są jednocześnie przeko­nani, że właśnie te rysunki naskalne były istotną częścią rytuałów. Przekonanie, że jeśli się jakieś zdarzenie namaluje, albo zostanie ono rytualnie odegrane przez przebranych aktorów, to wydarzy się ono naprawdę, spotykamy do dziś wśród nie­których ludów. Pogląd taki nazywa się magią „sym­patyczną", a jego przykładem jest kult voo-doo.
U wielu ludów wierzenie to jest jeszcze głębsze. Ich członkowie są przekonani, że jeśli nie odprawią pewnych rytuałów, świat może przestać istnieć.
Przykładem stosunku człowieka prehistoryczne­go do własnej postaci są kamienne figurki otyłych kobiet przedstawiające boginie płodności lub po prostu symbolizujące płodność. Archeolodzy sądzą, że figurki te odgrywały określoną rolę w rytuałach płodności. Pewne ślady wskazują też, że już bardzo dawno temu ludzie wierzyli w życie po śmierci, prawdopodobnie traktowane jako całkowicie na­turalna kolej rzeczy. Na przykład już neandertal­czycy grzebali swoich zmarłych z toporkami, w przeświadczeniu, że mogą im się one przydać w życiu pozagrobowym.
Przykładem stosunku naszych przodków do przyrody nieożywionej mogą być kamienne (a cza­sami drewniane) kręgi spotykane w różnych czę­ściach Europy Zachodniej. Najsłynniejszym z nich jest megalityczny krąg w Stonehenge. Kręgi te sta­nowiły święte miejsca. W Stonehenge układ gła­zów skorelowany był z kluczowymi pozycjami słońca na niebie, wyznaczając na przykład pory roku. Niektóre kręgi były zbudowane przez ludy rolnicze. W chłodnym klimacie zachodniej Europy społeczności te były uzależnione od słońca - pory roku wyznaczały okresy zasiewów i zbiorów. Kręgi te były więc przypuszczalnie związane z kultem słońca i niemal na pewno stanowiły pewnego rodzaju kalendarz słoneczny. Być może niektóre kręgi służyły także jako ołtarze, na których skła­dano ofiary, by przywołać wiosnę.

Mity, legendy i wierzenia.
Badając pierwotne ludy na całym świecie, antro­polodzy odkryli niezliczoną ilość mitów, legend i wierzeń religijnych odnoszących się do niemal wszystkich elementów i aspektów przyrody. Wiele z tych mitów dotyczy zjawisk lokalnych - na przy­kład, opowiadają o tym, jak to z gigantycznych zwierząt powstały charakterystycznie ukształto­wane formy terenu na przykład góry, jeziora, czy rzeki; albo, w jaki sposób niektóre gatunki zwierząt zyskały obecną formę; lub, jak dane plemię otrzy­mało po raz pierwszy najbardziej charakterystycz­ne dla niego pożywienie (zwierzę albo roślinę). Inne mity dotyczą natury życia - są to historie o tym, jak śmierć wkroczyła do świata ludzkiego.
Doskonałym przykładem mitu o śmierci jest tzw. mit „wiadomości o nieśmiertelności". Jedna z typo­wych wersji tego mitu głosi, że stwórca świata za pośrednictwem zwierzęcia przesłał ludziom wia­domość, że przeznaczona jest im nieśmiertelność. Jednak zwierzę zmieniło tę informację i powiedzia­ło ludziom, że będą musieli umrzeć. Inna wersja tego mitu mówi o dwóch zwierzęcych posłańcach, z których jeden niósł wiadomość o śmierci, a drugi o nieśmiertelności. Niestety temu ostatniemu coś się przydarzyło po drodze i ostatecznie do ludzi dotarła jedynie wieść o nieuniknionej śmierci.
Legendy i mity mogą też wiązać się z naturą bogów i innych bytów nadprzyrodzonych. Na przy­kład w mitologii plemion myśliwskich często poja­wia się mit o „władcy zwierząt", od którego zale­ży, czy łowy będą pomyślne. Czasami „władca zwierząt" przyjmuje postać olbrzymiego lub nie­typowo ubarwionego zwierzęcia. Zwykle to rów­nież bogowie uczą ludzi, w jaki sposób uprawiać ziemię, czy polować. Czasami ludzie „wykradają" bogom te umiejętności, doskonałym przykładem może tu być mit o Prometeuszu, który wykradł nie­śmiertelnym tajemnicę ognia.
Czasami potężne, ponadnaturalne istoty, takie jak podziemne potwory wywołujące trzęsienia zie­mi, czy bestie pożerające słońce w czasie zaćmień słońca, są sprawcami kataklizmów.

Podobne prace

Do góry