Ocena brak

Stopa serpentynowa

Autor /kulka Dodano /20.12.2013

Stopa serpentynowa została po raz pierwszy opisana przez McCormica i Blounta w 1949 r., ale prawdopodobnie jako pierwszy opisałją//e«/^ już w roku 1863.

Definicja. Stopa serpentynowa uważana jest za rzadkie zniekształcenie, którego istotę stanowią nieprawidłowe relacje w obrębie stępu i przodostopia, objawiające się odpowiednio koślawością i przywie-dzeniem. Zniekształcenie należy do szerokiego spektrum zniekształceń stóp, w którym dominującą cechą jest przywiedzenie przodostopia.

Obraz kliniczny. Zniekształcenie może być błędnie rozpoznane bezpośrednio po urodzeniu jako wrodzone przywiedzenie lub przywiedzenie i szpotawość przodostopia lub nawet jako wrodzona stopa końsko--szpotawa. W pierwszym roku życia rozpoznanie stopy serpentynowej zdarza się okazjonalnie, głównie podczas badania radiologicznego wrodzonego przy-wiedzenia przodostopia opornego na leczenie nieoperacyjne. Rozpoznanie musi być potwierdzone badaniem radiologicznym w pozycji pośredniej lub stojącej. Prawdopodobnie wada byłaby częściej rozpoznawana, gdyby wszystkie stopy z widocznym przywie-dzeniem przodostopia były badane radiologicznie. Stopa serpentynowa jest łatwiej rozpoznawana po pierwszym roku życia dziecka, podczas badania w pozycji stojącej. U niektórych dzieci widoczne jest skrócenie ścięgna Achillesa lub mięśnia brzuchatego łydki. Nie ma problemów z rozpoznaniem stopy serpentynowej dużego stopnia, szczególnie gdy występuje ona w zespołach wad. Współistniejące przywiedzenie i szpotawość przodostopia sprawiają najwięcej trudności, ponieważ postawienie stopy na ziemi powoduje koślawość stępu. Z kolei ustawienie stępu w pozycji pośredniej powoduje ujawnienie się szpotawości lub supinacji przodostopia. Nie wiadomo, którą część stopy - stęp czy przodostopie traktować jako punkt odniesienia.

Obraz radiologiczny. Radiogramy grzbietowo--podeszwowe lub a-p są kluczowe dla postawienia rozpoznania. Pokazują one przywiedzenie przodostopia i koślawość stępu. Kompleks podskokowy jest zroto-wany na zewnątrz, co powoduje wystawanie głowy k. skokowej do przyśrodka i powiększenie kąta skoko-wo-piętowego. Kości przodostopia ustawione są w przywiedzeniu w stawie Usfranca. Kąt pierwszego promienia jest mniejszy od 70°. Podłużne osie kości skokowej i I kości śródstopia nie są identyczne, ale rozchodzą się lub pozostają równolegle. Obie osie tworzą charakterystyczną linię „Z” lub „S” na zdjęciu rentgenowskim. Kąt skokowo-piętowy jest większy od 40°. Kości łódkowa i sześcienna mogą być przemieszczone do boku w stosunku do głowy kości skokowej i przedniej części kości piętowej (zniekształcenie złożone). Badanie radiologiczne powinno być uzupełnione o zdjęcie a-p stawu sko-kowo-goleniowego w pozycji stojącej, dla wykluczenia koślawości w jego obrębie. Koślawość stawu skokowo--goleniowego wpływa na zwiększenie wartości kąta sko-kowo-piętowego w projekcji a-p, co z kolei może błędnie skłonić do leczenia koślawości skokowo-piętowej. Znaną przyczyną koślawego ustawienia stawu skoko-wo-goleniowego jest kulisty staw skokowo-golenio-wy, w którym kostka boczna jest ustawiona wyżej, a kość skokowa ma możliwość obracania się w 3 płaszczyznach.

Etiologia i patogeneza. Patogeneza stopy serpentynowej nie jest znana. Możemy spekulować, że jest to końcowy wynik łańcucha kompensacyjnego, zapoczątkowanego przez przywiedzenie przodostopia i skrócenie ścięgna Achillesa.

Stopa serpentynowa neurogenna. Prawdopodobnie zniekształcenie może zaistnieć w każdej postaci zaburzeń neurogennych.

Leczenie. Niektórzy uważają, że wrodzone przywiedzenie przodostopia połączone z koślawością stępu jest oporne na leczenie redresjami i opatrunkami gipsowymi. Może to potwierdzać opinię, że stopa serpentynowa jest często błędnie rozpoznawana jako przywiedzenie przodostopia. Wynik leczenia nieope-racyjnego jest nieprzewidywalny. Leczenie operacyjne jest jeszcze bardziej dyskusyjne. Kontrowersje są związane z przekonaniem, że zniekształcenie idopa-tyczne nie jest zbyt poważne i ma szansę skorygować się samoistnie lub po leczeniu nieoperacyjnym. A zatem algorytm postępowania zależy przede wszystkim od leczącego. Wczesne leczenie operacyjne nie jest szeroko polecane, ale sądzimy, ze w przypadku dobrego doboru wskazań daje dobre wyniki. Wskazania do otwartej repozycji dotyczą dzieci pomiędzy

6. miesiącem a 2. rokiem życia. Do takiego leczenia kwalifikują się częściej dzieci z zaburzeniami systemowymi aniżeli z postacią idiopatyczną stopy serpentynowej. U dzieci starszych wskazana jest tzw. podwójna osteotomia (osteotomia k. klinowatej przyśrodkowej z rozpórką i osteotomia przedniej części kości piętowej również z rozpórką). Niekiedy wystarczy tylko korekcja przywiedzenia przodostopia, najlepiej przez uwolnienie łódkowo-klinowe i klinowo--śródstopne I z transpozycją ścięgna m. piszczelowego przedniego.


 

Podobne prace

Do góry