Ocena brak

STOPA, najmniejsza jednostka miary wierszowej

Autor /MarcinK Dodano /30.03.2012

STOPA, najmniejsza jednostka miary wierszowej o ustalonej postaci iloczasowo-sylabicznej (w antycznej —» metryce) lub akcentowo-sylabicznej (w —» wierszu sylabotonicznym). Zależnie od wewn. konfiguracji elementu mocnego (sylab długich: — lub akcentowanych: — ) i słabego (sylab krótkich: - lub nieakcentowanych: —)., wyróżnia się rozmaite rodzaje s. Metryka antyczna znała ich ponad 20...

Podział wersu na s. wynika wyłącznie z regularności następstwa sylab słabych i mocnych, nie zależy natomiast od granic wyrazów, zestrojów akcentowych oraz działów semantycznych czy składniowo-intonacyjnych. W metryce antycznej iloczasową wartość s. określała liczba mór (w l.p. mora). S. o tej samej liczbie mór, niezależnie od liczby sylab, były wobec siebie ekwiwalentne i pod pewnymi warunkami wymienialne, np. jamb mógł być zastąpiony przez trybrach, daktyl przez spondej itd. Niektóre s., zwł. złożone z jednorodnych elementów, funkcjonowały wyłącznie jako s. zastępcze. Zastosowanie prawa wymienności s. było uzależnione od typu wiersza i gatunku literackiego. Antyczna teoria wiersza stopowego przeniesiona została na grunt eur. języków nowoż., także i tych, które jak język pol., pozbawione są ustabilizowanego systemowo iloczasu. Za odpowiednik elementu długiego uznany został element akcentowany, za odpowiednik krótkiego - nieakcentowany. Jednakże wiele fundamentalnych prawideł wiersza iloczasowego okazało się nie do zastosowania lub zmieniło swoją wartość (np. prawo morowej ekwiwalencji i wymienności s.). Oparte na zasadzie akcentowej wiersze nowoż. (np. pol. wiersz sylabotoniczny), choć opisywane przy pomocy antycznej terminologii stopowej, tworzą odmienny typ wierszowania.

Podobne prace

Do góry