Ocena brak

Stalin i jego polityka wewnętrzna w latach 1924 - 1939

Autor /Wendelin Dodano /01.05.2012

 

Władza bolszewików przechwycona w X 1917 była utrzymywana dzięki stosowaniu bezwzględnego terroru wobec wszystkich prawdziwych i domniemanych wrogów nowego porządku. Terrorem tym kierowała „Czeka” (Nadzwyczajna Komisja do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem) na czele z F. Dzierżynskim.

W 1924 zmarł przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych W. Lenin, po którego śmierci rozegrała się zaciekła walka o sukcesję. Wygrał ją, wbrew wcześniejszym zastrzeżeniom Lenina Stalin, który w celu wyeliminowania przeciwników politycznych (Trocki, Zinowiew, Kamieniew, Kirow) rozpoczął rozbudowę GPU - Państwowego Urzędu Politycznego, powstałego z przekształcenia „Czeki”. Na czele Urzędu po śmierci Dzierżyńskiego (1926) stali: W. Mienżyński i H. Jagoda.

W ZSRR (nazwa przyjęta 30 XII 1922) powstało tysiące łagrów (obozów pracy), którymi kierował GUŁag - Państwowy Zarząd Obozami. Masowy terror skierowany był nawet w potencjalne źródła jakiejkolwiek opozycji wobec Stalina. Pod pretekstem walki z trockizmem (teoria „permanentnej rewolucji”) w 1933 rozpoczęto akcję masowego usuwania z partii niewygodnych członków. Czystki te objęły ok. 30 % członków partii.

Po XVII Zjeździe KPZR (1934) zamordowano 98 spośród 138 członków najwyższych władz. Czystki przeprowadzano stosując wielkie pokazowe procesy polityczne (np. „proces trockistowsko-zinowiewowskiego terrorystycznego centrum”) i dokonując skrytobójczych mordów.

Pod koniec lat 30-tych przeprowadzono czystki w Armii Czerwonej podczas, których aresztowano i zgładzono 3 marszałków, 13 komendantów armii, 57 komendantów korpusu, 110 komendantów dywizji i 22o komendantów brygady. „Armię pozbawiono głowy”.

Ideologicznym uzasadnieniem terroru państwowego z lat 30-tych była sformułowana przez Stalina teza o zaostrzaniu się walki klasowej w miarę postępu budowy socjalizmu.

Nowa Ekonomiczna Polityka (NEP), którą wprowadził Lenin w 1921 (dopuszczenie wolnego handlu, przywrócenie drobnej i średniej własności środków produkcji) nieco uporządkowała sytuację na rynku. Stalin nawet kontynuował ją, ale stopniowo zaczął ją ograniczać, by wreszcie uznać, że przyczynia się ona do powstawania nowej klasy „NEP-manów” (nowej burżuazji). Spowodowało to likwidację NEP na przełomie lat 20-tych i 30-tych.

W latach 1929-32 (35) prowadzono w ZSRR przyspieszoną industrializację i przymusową kolektywizację rolnictwa. Tworzono kołchozy, czyli spółdzielnie produkcyjne i sowchozy - państwowe gosp. rolne. Zamożnych chłopów nazywanych kułakami, uznano za wrogów klasowych i poddano fizycznej likwidacji. W okresie kolektywizacji, prowadzonej w wyjątkowo brutalny sposób, miliony ludzi zmarło z głodu.

Tylko na Ukrainie i Powołżu liczbę ofiar kolektywizacji z lat 1932-33 szacuje się na 6-9 mln. Zrujnowano przy tym rolnictwo. Swoistym podsumowaniem okresu kolektywizacji było wprowadzenie w 1932 tzw. paszportyzacji. Bez paszportu nie można było zmienić miejsca pobytu, a kołchoźnikom nie dawano tego dokumentu (stan ten przetrwał do lat 60-tych).

Do II wojny światowej zelektryfikowano ZSRR. Powstało kilkadziesiąt elektrowni na Dniestrze. Rozpoczynając pod koniec lat 20-tych industrializację (uprzemysłowienie) wprowadzono w przemyśle planowanie gospodarcze, realizując tzw. pięciolatki (1929-33; 1934-38; trzecia rozpoczęta w 1939).

Zbudowano 4,5 tys. fabryk przemysłu ciężkiego (budowy prestiżowe -„pomniki socjalizmu”) - kosztem wielkiego wysiłku, prymitywnych metod produkcji i niskich płac. Położono nacisk na rozbudowę przemysłu zbrojeniowego.

Systematycznie rozbudowywano aparat terroru. W 1934 GPU został przekształcony w NKWD - Komisariat Ludowy Spraw Wewnętrznych, na którego czele stał H. Jagoda, po nim od 1936 M. Jeżow, a w latach 1938-53 Ł. Beria. O cynizmie kremlowskiego centrum świadczy treść konstytucji ogłoszonej w okresie największego nasilenia terroru (1936). Nazywana „najbardziej demokratyczną na świecie”, „gwarantowała” podstawowe swobody - wolność słowa, prasy i zgromadzeń.

W polityce oświatowej i w stosunkach rodzinnych w latach 30-tych wycofano się z elementów „utopii wolnościowej”. O ile wcześniej uzyskanie rozwodu było formalnością załatwianą pod nieobecność współmałżonka, to teraz wprowadzono do tych procedur znaczne utrudnienia. Zakazano aborcji.

W szkole wycofano się z wszelkich „innowacji” (zakaz zadawania prac domowych, odpytywania, itp.) i przywrócono dawną, a nawet zaostrzono dyscyplinę. Stalinizm skończył z rewolucyjnymi eksperymentami i ekstrawaganckimi pomysłami uznając, że wszelka swoboda stanowi zagrożenie dla każdej dyktatury.

Konsekwentnie natomiast zaostrzano walkę z religią: aresztowano duchownych, cerkwie zamieniano na magazyny, kina, sale sportowe i muzea ateizmu lub po prostu wysadzano w powietrze (w samej Moskwie zniszczono ich ponad 400). W 1932 ogłoszono nawet antyreligijną pięciolatkę, która zakładała likwidację do 1 V 1937 wszystkich świątyń oraz wykorzenienie z języka i świadomości Rosjan pojęcia Boga jako „średniowiecznego przeżytku” i „narzędzia wyzysku mas”.

Plan ten, podobnie jak i inne 5-latki nie został wprawdzie wykonany, ale jego konsekwencją były masowe prześladowania wiernych i duchowieństwa oraz zniszczenie tysięcy cerkwi, często arcydzieł ros. architektury.

Jednym ze środków wyzysku człowieka stało się współzawodnictwo pracy zainicjowane przez A. Stachanowa (1935).

Stalinizm oznaczał totalną kontrolę życia społecznego (cenzura, tajna policja) i dążenie do stworzenia „nowego człowieka” (teoria śrubki, „nawozu historii”). Liczbę ofiar stalinizmu określa się na 21,5 mln (w tym 8 mln straconych.

Pozostali to ofiary łagrów. Warto w tym miejscu przypomnieć, że w okresie caratu na Syberii przebywało jednorazowo najwyżej ok. 32 tys. zesłańców), a nawet na 60 mln. Natomiast liczbę ofiar całego, światowego komunizmu na 120 mln osób.

Podobne prace

Do góry