Ocena brak

Społeczności zwierzęce

Autor /Trek Dodano /31.01.2012

Liczne grupy zwierząt, np. pszczoły, bizony, wilki lub walenie, wykształ­ciły złożone struktury społeczne, w których każdy osobnik ma ściśle określoną pozycję. Taka hierarchia zapobiega konfliktom pomiędzy osobnikami i pozwala na sprawne funkcjonowanie całego stada.
Przebywanie w stadzie daje zwierzętom wiele korzyści, które przewyższają niedogodności wynikające z konieczności dzielenia się pokarmem. Na wielkich równinach Afryki gazele i zebry żyją w wielkich stadach, co umożliwia im spokojne żerowanie, ponieważ gdy jedne osobni­ki pasą się, inne pilnie obserwują okolicę i ostrze­gają przed niebezpieczeństwem. Na terenach Arktyki grupy dorosłych wołów piżmowych są zawsze gotowe uformować obronny okrąg wokół cieląt. Drapieżniki muszą być bardzo głodne, aby odważyć się zaatakować tak uformowaną grupę i zmierzyć się z rogami wołów.

Zorganizowane polowanie
Duże drapieżniki, na przykład wilki i lwy, wy­kształciły własną strukturę socjalną, która umoż­liwia im skuteczniejsze polowanie. Członkowie stada wydają się być wyspecjalizowani w pełnieniu różnych funkcji. Jedne zwierzęta wywołują w sta­dzie ofiar panikę, a inne okrążają i urządzają za­sadzkę. Jedne zwierzęta atakują ofiarę od ogona, a drugie chwytają za nos i powalają. Tylko wspól­nym wysiłkiem członków stada drapieżniki mogą skutecznie atakować większe zwierzęta.
Dawno temu sądzono, że przywódcami w sta­dach ssaków są samce, jednakże dokładne bada­nia wykazały, że na szczycie hierarchii stadnej stoją zazwyczaj samice. Stadom słoni przewodzą sami­ce - matki, które są otoczone swoimi młodymi, a czasami wnukami. Gdy zagraża stadu niebez­pieczeństwo, samica-przywódczyni wysuwa się na czoło, unosi trąbę i ryczy w kierunku wroga.
Stada jeleni, antylop i zebr składają się głównie z samic i ich młodych. Samice są bardzo ostrożne i nerwowe, stąd też przeważnie to one pierwsze wykrywają niebezpieczeństwo i ostrzegają pozo­stałych członków stada. Samce nie bronią stada i najczęściej przebywają pojedynczo.

Społeczności w morzu
Ostatnie badania wykazały, że również walenie wykazują zachowania socjalne. Humbaki porozu­miewają się ze sobą na duże odległości za pomo­cą głosu - pieśni. Język innych waleni składa się z gwizdów i mlaśnięć. Badania nad grindwalami wykazały, że stadom przewodzą stare samice -„babcie". Żyją one do 60 lat, natomiast samce za­zwyczaj umierają w wieku 40 lat.
Kilkunastoletnie sztuki grindwali pomagają swym matkom w opiece nad potomstwem. Nie jest czymś niezwykłym widok jednego dorosłego osob­nika zajmującego się kilkoma małymi. Stare samce pływają na obrzeżach stada, gdzie są bardziej nara­żone na ataki drapieżników, takich jak na przykład orki. Być może dlatego często giną młodo.
Cechą charakterystyczną społeczności waleni jest wzajemna troska osobników o siebie. Ponieważ ssaki te muszą oddychać powietrzem atmosfe­rycznym, w czasie porodu pomagają sobie. Jak tyl­ko młode zostanie urodzone, samice pomagające matce wynoszą jej potomka ku powierzchni oce­anu, aby zaczerpnął on powietrza. Rodzina nie opuszcza też zranionego osobnika. Członkowie stada grupują się pod nim oraz dookoła niego i sta­rają się własnym ciałem podtrzymać go i wynieść ku powierzchni, aby mógł oddychać.
Jednakże nie wszystkie wodne społeczności zwierzęce cechuje takie poświęcenie i oddanie. Ko­lonie fok i słoni morskich są areną ciągłych walk i potyczek. Samice są o wiele mniejsze od samców i wychodzą na ląd raz w roku, aby urodzić młode. Zanim one przybędą, samce na plażach toczą po­między sobą walki o ustanowienie terytoriów. Kie­dy samice zaczną pojawiać się na brzegu, samce gwałtownie zapędzają je w harem. Samicom jest trudno uciec przed samcami, toteż one i ich młode są często przez nie kaleczone, a nawet zabijane. Do kopulacji dochodzi po urodzeniu się młodych. Gdy tylko młode przestaną być karmione mlekiem, samice opuszczają kolonię i kompletnie nie kon­taktując się z samcami, aż do następnego porodu, przebywają w morzu.
Żyjąc w grupie zwierzęta mogą naśladować inne osobniki i uczyć się od nich nowych umiejętności. Szympansy uczą się używać narzędzi i wykorzystać swą inteligencję, aby rozwiązywać problemy. Cho­ciaż są one głównie roślinożerne, czasami mogą polować na inne gatunki małp. Tak jak wilki, szym­pansy polują w grupach.

Krótkie, uporządkowane życie
Egzystencja owadów społecznych, takich jak mrówki i pszczoły, jest ściśle sformalizowana. Każ­dy osobnik ma dokładnie sprecyzowane zadania do spełnienia w grupie, która funkcjonuje jak jeden organizm, a nie jak zbiór pojedynczych owadów. Robotnice pszczoły miodnej, w zależności od wie­ku, wykonują wiele prac. Życie w pszczelej spo­łeczności rozpoczynają jako czyścicielki, sprząta­jące komórki, z których się wyłoniły - królowa nie składa jaj do zaśmieconych komórek.
Po trzech dniach zadaniem młodych robotnic jest karmienie starszych larw zmagazynowanym w ulu miodem i pyłkiem. Trzy dni później ich obo­wiązki poszerzają się o karmienie młodych larw mleczną wydzieliną, którą produkują gruczoły na głowach robotnic. Po kolejnych dziesięciu dniach robotnice przestają wykonywać te czynności. Zaj­mują się wtedy odbieraniem i magazynowaniem pyłku oraz miodu od innych robotnic-zbieraczek. Z wosku, wydzielanego przez gruczoły woskowe, budują nowe komórki oraz usuwają zanieczysz­czenia i ciała martwych osobników.

Ostatni awans
W dwudziestym dniu swego życia robotnice zaczy­nają strzec ula. Teraz ich zadaniem jest być przy otworze ula i przeganiać każdego potencjalnego intruza. Pod koniec swego życia robotnice wyla­tują z ula i zbierają zapasy. Trwa to przez sześć tygodni i nawet w tej czynności istnieje wśród nich podział zadań między zbieraczki i zwiadowczynie.

Podobne prace

Do góry