Ocena brak

SŁOWO

Autor /Ernestyn Dodano /17.04.2012

Por. Mowa. A słowo stało się ciałem! okrzyk witający niespodziewane pojawienie się kogoś (a. czegoś), o kim (a. czym) właśnie mówiono; z Biblii, Ew. wg Jana, 1,14: „A Słowo ciałem się stało i mieszkało między nami."

Być po słowie być zaręczonym. Gładkie słówka, również: słodkie, jedwabne, anielskie itd. słówka, wg Biblii,Przypow.,2,16: „(Rozwaga) ustrzeże cię od obcej niewiasty, która uwodzi słodkimi słówkami." Jakież to słowo wymknęło się z zagrody twych zębów? z Iliady, 4,350; 14, 83 i Odysei, 1, 64; 23, 70, Homera.

Na początku było słowo zob. Początek. Skrzydlate słowa zob. Skrzydła. Słowa długie na półtorej stopy, łac. sesąuipedalia yerba, wyrazy długie, skomplikowane, napuszone; w Sztuce poetyckiej, 97, Horacy odradza autorom używania takich słów w dialogu tragedii.

Słowa nie wznoszą murów cytat komediopisarza ateńskiego Kratinosa z jeszcze dawniejszej sztuki; wyszydza powolność, z jaką Perykles zabierał się do budowy Długiego Muru mającego połączyć Ateny z portem pirejskim. Ukończono go w 457 pne. Słowa prawdy, łac. verba \eritatis, mówione prosto z mostu, bez ogródek; por. Biblia, ks. Hioba, 6, 25.

Słowa, słowa, słowa, ang. words, words, words, z Hamleta, 2, 2, Szekspira; odpowiedź Hamleta na pytanie Poloniusza: „Cóż to czytasz, mości książę?" Por. też Wesele, 1, 10, 278, St. Wyspiańskiego.

Słowa ulatują, pismo pozostąje, łac. verba \olant, scripta manent, słowo wiatr, pismo grunt (przysł.); ale, wg Menandra (ok. 300 pne.): „Nie odwołasz ani rzuconego silnie kamienia, ani wypowiedzianego słowa." Słowo Cambronne'a (fr. mot de Cambronne) zob. Cambronne. Słowo o wyprawie Igora zob. Igor Światosławowicz.

Słowo się rzekło, kobyłka u płota zob. Jan (III Sobieski). Słowo twoje jest pochodnią nogom moim z Biblii, Psalm 118, 105. Słowo wypowiedziane w odpowiedniej chwili jest jak złote jabłko na srebrnej tacy z Biblii, Przypow., 25, 11; por. też 15, 23.

Słówka zbiór (1913) wierszy, piosenek i tekstów szopek Tadeusza Żeleńskiego (Boya), pisanych 1906-12 dla kabaretu „Zielony Balonik". Słówko wyleci wróblem, a powróci wołem przysł., o plotkach i plotkarzach a. o nieostrożnej, lekkomyślnej mowie; por. Władysław II Jagiełło (Aforyzmy).

Trzymać, brać (chwytać, łapać) za słowo domagać się spełnienia obietnicy, wypełnienia zobowiązania; czepiać się słów przypadkowo, nieostrożnie, w roztargnieniu wypowiedzianych.

Własne,- najautentyczniejsze słowa (mistrza), łac. ipsissima verba; zob. Pitagoras (Sam powiedział). Wolność słowa swoboda wypowiadania swych myśli i poglądów w mowie, piśmie i druku.

...rad bym wiedział, skąd Ludzkość wie o tej

Jakiejś wolności-słowa, którą krwie i poty

Przez wszystkie lat tysiące okupują próżno,

A która jest niewolą wedle Epok różną,

I której nikt nie widział królującej święcie,

Lecz kto? śmiał kiedy? wyrwać z duszy jej pojęcie?

C. Norwid, Rzecz o wolności słowa, 2, 92-97.

Wyciągać na słówka wypytywać, ciągnąć za język, brać na spytki, wydobywać od kogoś informacje. Złamać słowo nie dotrzymać obietnicy, przyrzeczenia, przysięgi. Zwrócić słowo cofnąć obietnicę małżeństwa; zwolnić kogoś z obietnicy małżeństwa. Żywe słowo mówione, w przeciwieństwie do pisma, druku.

Słowa to byty: kropla atramentu

Pada na myśl jak rosa i coś tworzy,

Co każe myśleć tysiącom, milionom.

Byron, Don Juan, 3,88.

„Należałoby przynąjmniej raz dziennie posłuchać jakiejś piosenki, przeczytać dobry wiersz, popatrzeć na piękny obraz i, jeśliby to było możliwe, powiedzieć kilka rozsądnych słów." Goethe, Lata nauki Wilhelma Meistra, 5, 1.

Ponad wszystkie wasze uroki,

Ty! Poezjo, i ty, Wymowo,

Jeden - wiecznie będzie wysoki:

Odpowiednie dać rzeczy - słowo!

C. Norwid, Vade-mecum. Za wstęp, Ogólniki, 9-13.

Najmniej-bo znaną rzeczą lub znaną najbłędnićj,

Bywa Słowo — Nałóg je codzienny podrzędni

I rozlewa jak wodę - tak że nie ma chwili

Na globie, w której nic by ludzie nie mówili [...]

I gdy wciąż wszyscy mówią, mało kto się spyta,

Jaki też jest CEL-SŁOWA, jak słowo się czyt a

W sobi e samym.. . i dziejów jego promień cały

Rozejrzeć, mało kto jest ciekawy... zuchwały...

C. Norwid, Rzecz o wolności słowa, 1,41-44, 49-52.

Podobne prace

Do góry