Ocena brak

SEPARACJA

Autor /truchtacz Dodano /13.11.2012

 

SEPARACJA (łc. <separatio> = oddziele­nie, rozłączenie) ang. separation; fr. separation

Termin występujący u Tomasza z Akwi­nu, oznaczający m. in. czynność intelektu wypracowującego metafizyczne pojęcie —> bytu jako bytu, stosowany współcześ­nie w egzystencjalnej filozofii bytu.

Według interpretacji tego terminu po­dejmowanej na gruncie tomizmu egzy­stencjalnego (M. A. Krapiec) i w rozwinię­ciu związanej z nim problematyki epistemologicznej proces separacji przebiegałby w trzech etapach:

  1. stwierdzenie -> istnienia (1) za po­mocą —> sądów (IB) egzystencjalnych;

  2. stwierdzenie, za pomocą orzeczniko­wych sądów negatywnych, że w konkret­nych bytach pomiędzy -4 istotą (Ibc) każ­dego z nich a proporcjonalnym do tej istoty istnieniem zachodzi związek niekonieczny;

  3. utworzenie tożsamościowego sądu re­latywnego, w którym zawiera się stwier­dzenie, że jakakolwiek —> treść (1) i współ­mierne z nią istnienie tworzą razem —> bytowość (1) rzeczy.

Za pomocą orzecznikowych sądów ne­gatywnych intelekt „wydziela" (separuje) pojęcie bytu jako bytu z danych zawartych w sądach egzystencjalnych, stwierdzają­cych istnienie zdeterminowanych bytów; w czynności separacji nie odłącza on poję­cia bytu jako bytu od poszczególnych kon­kretnych bytów, lecz tylko stwierdza, że bytowość nie wyczerpuje się w żadnym z nich.

Proces separacji różni się w sposób dość istotny od procesu -^ abstrakcji (I-I): pod­czas gdy abstrakcja dokonywana jest na poziomie tworzenia pojęć, separacja prze­biega na poziomie sądzenia. W abstrakcji odrywa się pewne elementy od danej całości, aby je lepiej poznać, i dlatego po czyn­ności odrywania następuje kontemplacja oderwanego elementu, który, jako pojęcie uniwersalne, odznacza się właściwą sobie jednością i jasnością; w separacji nato­miast, w wyniku stwierdzenia w konkret­nych bytach niekoniecznego powiązania istoty z istnieniem, oddzielanie prowadzi — przez dostrzeżenie wielości i bytowego pluralizmu — do utworzenia niejasnego pojęcia bytu jako bytu. Tak zwana abstra­kcja metafizyczna, będąca oddzielaniem przez pojęciowanie, a nie przez sądzenie, miałaby prowadzić do utworzenia trans­cendentalnego pojęcia bytu dzięki pomija­niu wszelkich jego jednostkowych i kate-gorialnych określeń, co w rezultacie dało­by pojęcie bytu nie różniącego się od nico­ści. Natomiast w pojęciu uzyskiwanym przez separację nie abstrahuje się od żad­nego z jego desygnatów, lecz przyjmuje się wszystkie desygnaty; zostaje w nim ostatecznie zaakcentowane nie „oddziela­nie", lecz powiązanie każdej bytowej tre­ści ze współmiernym z nią istnieniem.

Podobne prace

Do góry