Ocena brak

SCJENTYZM

Autor /truchtacz Dodano /13.11.2012

 

SCJENTYZM (łc. scientia = wiedza) ang. scientism; fr. scientisme; nm. Szienti(fi)smus

 Termin wprowadzony przez Ch. Renouviera.

1. Rozpowszechniony dość szeroko w 2. poł. XIX w. pogląd, według którego: a) je­dyną drogą do uzyskania wartościowej wie­dzy jest poznanie naukowe, tzn. poznanie typu matematyczno-przyrodniczego; b) na­uka jest jedynym sposobem usunięcia wszelkich niedostatków zarówno w życiu jednostek, jak i w życiu społeczeństw. Ja­ko światopogląd, ze swą wiarą w naukę, ze swymi ideałami ewolucji, scjentyzm wiązał się z -^ pozytywizmem, -^ materia­lizmem (1), -> ewolucjonizmem (1), —> utylitaryzmem; jako zaś pewna ideologia, z ideałami organicznej organizacji spo­łecznej i liberalnej polityki, upatrywał szansę urzeczywistnienia postępu społe­cznego w rozwoju nauk oraz w indu­strializacji. Główni przedstawiciele: A. Bain, K. Pearson.

2. Scjentyzm metodologiczny — stanowi­sko, według którego pojęcia, teorie i metody nauk matematycznydi i przyrodniczych ma­ją zasięg uniwersalny; stąd postulat stoso­wania we wszelkich badaniach naukowych metod matematycznych i empirycznych (fi­zyki i biologii), a w związku z tym — ogra­niczenia poznania naukowego do tzw. nauk ścisłych. Postulat ten dotyczy również filo­zofii, nauk społecznych i humanistyki. Tak­ że zagadnienia metafizyczne należy rozwią­zywać albo eliminować za pomocą metod właściwych naukom formalnym lub przyrodniczymi.

Scjentystyczna tendencja do ograniczania wiarygodnego poznania i wiedzy wy­łącznie do metod i osiągnięć naukowych, przede wszystkim matematyczno-przy­rodniczych, jest na ogół oceniana pejora­tywnie ze względu na swój minimalizm, wyrażający się m. in. w odrzucaniu tych wszystkich osiągnięć poznawczych, któ­rych nie da się ująć w kategoriach właści­wych naukom ścisłym. Pomimo panują­cych jeszcze w XX w. tendencji scjentystycznych przetrwało po dziś dzień przekonanie, że nauka nie wyczerpuje wszystkich problemów ludzkiego istnienia, które kryje w sobie wartości wyższe i trwałe, takie np. jak wolność i twórczość — te war­tości, w których dopiero człowiek może odnaleźć siebie.

Podobne prace

Do góry