Ocena brak

SCHEMAT

Autor /truchtacz Dodano /13.11.2012

 

SCHEMAT schema = kształt, figura, obraz) nłc. schema; ang. scheme, schema; fr. scheme, schema; nm. Schema

1. Schemat intelektualny — forma przy­swajania sobie nowych wiadomości, pole­gającego na włączaniu ich w system już ukształtowanych pojęć i uogólnień. Ujęcie takie jest w każdym przypadku uwarun­kowane rozległością i głębokością posia­danej wiedzy i osobistych doświadczeń jednostki. Proces przyswajania prowadzi od wyobrażeń i pojęć w ich pierwotnej po­staci typu synkretycznego do ściśle sformu­łowanych pojęć i twierdzeń naukowych.

U H. Bergsona: schemat dynami­czny {schema dynamique) — niejasny stan myśli, ukierunkowanej jednak i aktywnej, służący np. przypominaniu sobie czegoś, rozumieniu tego, co się słyszy lub czyta, pomagający w rozwiązywaniu zagadnień. Schematyczne przedstawienia, których elementy wzajemnie się przenikają, prze­kształcają się w przedstawienia obrazowe, których części występują obok siebie.

  1. filoz. przyr. Schemat przewi­dywania — taka współzależność cech lub stanów, że na podstawie znajomości jednego z elementów {x) i związku xRy można jednoznacznie wyznaczyć drugi ele­ment (y). Schemat przewidywania wcho­dzi w skład zasady —> przyczynowości (2) i jest niekiedy uważany za wyraz —> determinizmu (2). Niektórzy uczeni, np. W. C. Heisenberg, utożsamiali schemat przewi­dywania z fizykalną zasadą przyczynowości, co jednak spotkało się z krytyką, wska­zującą, że taka interpretacja prowadziłaby do pominięcia dynamicznej współzależ­ności zjawisk jako drugiego istotnego skład­nika zasady przyczynowości i do zastąpie­nia związków przyczjmowych przez zwią­zki funkcjonalne.

  2. psych. Schemat S -^ R{stimulus —> response) — wykrywanie związków między bodźcami i reakcjami, podstawowy pro­gram badań klasycznego behawioryzmu, zwanego stąd niekiedy psychologią S —> R.

  3. U I. Kanta: schematy transcendental­ne {transzendentale Schematu) — to, co po­średniczy między zjawiskiem spostrzega­nym przez zmysły i kategoriami, za po­mocą których intelekt ujmuje różnorod­ność zjawisk.

Podobne prace

Do góry