Ocena brak

SĄD PARYSA, krolowica trojańskiego

Autor /jota11 Dodano /27.03.2012

SĄD PARYSA, krolowica trojańskiego, bezim. wierszowana przeróbka łac. dramatu niem. humanisty J. Lochera Iudicium Paridis (1502), wyd. w Krakowie 1542 uH. Wietora; przedtem wyst. w wersji oryginalnej 1522 na dziedzińcu wawelskim w obecności Zygmunta I i Bony oraz dworu, przez uczniów Akad. Krak., w reż. Stanisława z Łowicza - seniora Bursy Jerozolimskiej. Przedstawienie to otwiera historię zarówno sceny dworskiej, jak szkolnej w teatrze polskim. Tekst przekładu z 1542 wyd. z prwdr. H. Łopaciński w Pracach Filol. t. 5 (1895).

Treść utworu oparta jest na micie trojańskim; gatunkowo łączy on tradycję średniow. —> moralitetu z cechami nowoż. dramatu. Parys - jak „Każdy" - postawiony zostaje przed koniecznością wyboru - bogini, tj. drogi życiowej. Za zły wybór jest sądzony i ponosi karę. Średniow. konstrukcję sporu przekształca niem. autor w humanist. dyskusję o wyższości życia kontemplacyjnego, tj. nauki. Koncepcja laicka, rozwój argumentacji, określona antyczna sceneria sporu to już cechy zapowiadające —> dramat humanistyczny. Przekład pol., utrzymany w tonacji karnawałowej, mięsopustnej, prymitywizuje uczoność dyskursu na korzyść rozbudowania fabularnej egzemplifikacji tez moralitetowych. Przy czym ciąg zdarzeń przedstawiony jest w określonym czasie i porządku przyczyno-wo-skutkowym, dostosowanym do dram. podziału na 4 akty. Rodzime realia i język (zwł. w 2 intermediach) wskazują, że sztuka mogła powstać w środowisku mieszczańskim. Stanowi ona pierwsze pol. dzieło nowożytnego teatru.

Wyd. J. Lewański w: Dramaty staropolskie, t. 1, W. 1959. B. KRÓL, S. MROZIŃSKA, Z. RASZEWSKI Inscenizacja „Iudicium Paridis" na Wawelu w r. 1522, „Pam. Teatr." 1954 z. 1; W. ROSZKOWSKA Od „Iudicium Paridis" (1502) do „S. P." (1542), w: Literatura staropolska i jej związki europejskie (zbiór.), Wr. 1973.

Podobne prace

Do góry