Ocena brak

Sąd Ostateczny

Autor /Klemencja Dodano /07.11.2012

Przedstawienia tematu S.O. w
sztuce wczesnochrześc. miały charakter symbol, i ukazywały
tronującego Chrystusa oddzielającego owce
od kozłów. W VIII/IX w. zaczęła się kształtować złożona, wielowątkowa ikonografia przedstawienia
S.O. Najważniejszymi motywami tego wyobrażenia
były:

1) umieszczana zazwyczaj w centrum kompozycji
postać Chrystusa tronującego (—> Maiestas Domini)
lub siedzącego na łuku tęczy i opierającego stopy
na kuli świata, często ukazywanego w mandorli
(—> aureola), obnażonego do pasa i okazującego ranę,
niekiedy z krzyżem w ręce, przy jego ustach przedstawiano
miecz i lilię;

2) 12 apostołów lub 24 Starców
Apokalipsy (—> Apokalipsa) zasiadających wokół
Chrystusa;

3) postacie orędowników - Marii ze św.
Janem Ewangelistą lub Janem Chrzcicielem, ukazanych
po bokach Chrystusa w pozach modlitewnych;

4) anioły z narzędziami męki Chrystusa (—> arma
Christi) i dmące w trąby obwieszczające koniec świata;

5) przedstawienie zmartwychwstania zmarłych
powstających z otwartych grobów;

6) Archanioł Michał
ważący ludzkie uczynki;

7) raj, niekiedy ukazywany
jako Niebiańskie Jeruzalem (—»Apokalipsa), ku
któremu prowadzeni są zbawieni;

8) Łono Abrahama
z przedstawionymi na nim postaciami zbawionych,
najczęściej praojców -Jakuba, Abrahama, Izaaka (motyw
ten zanika po okresie średniowiecza);

9) paszcza
piekielna, ku której diabły popychają potępionych;

10) wyobrażenia mąk piekielnych;

11) psychomachia
- walka aniołów z diabłami o ludzkie dusze.

Rozbudowane przedstawienia S.O. pojawiły się
najwcześniej w malarstwie miniaturowym, później
występowały przede wszystkim w dekoracji portali
katedr i w malarstwie monumentalnym, w XV w. stały
się popularne w obrazach ołtarzowych, a od późnego
średniowiecza dekorowały także ratusze i sale
sądowe.

W sztuce kościoła ortodoksyjnego schemat
ikonograf. wyobrażeń S.O. wykształcony w IX w.,
wspólny dla malarstwa monumentalnego i ikonowego,
różni się od kompozycji sceny S.O. w sztuce Zachodu
eksponującej postać Chrystusa-Sędziego wyraźniejszym
podziałem obrazu na kilka równorzędnych
stref horyzontalnych.

We wschodniochrześc. wyobrażeniach S.O. występują motywy niespotykane lub
rzadkie w sztuce zach.: umieszczane w górnej części
kompozycji anioły zwijające —» rolkę nieba, motyw
spotkania Marii z Jezusem i uczty zbawionych, postaci
Adama i Ewy klęczących u stóp Chrystusa, wyobrażenie
tronu przygotowanego dla Sędziego (—> Etimasia),
Ręka Boga trzymająca wagę w przedstawieniu
ważenia dusz, Maria z dobrym łotrem adorowana
przez anioły, ukazana w raju, którego bramy strzeże
cherubin lub serafin, wyobrażona na osi kompozycji
rzeka ognia z postaciami zbawionych i aniołów,
którzy przebijają grzeszników mieczami.

Podobne prace

Do góry