Ocena brak

Rzym i cesarz Francuzów

Autor /Nunilona Dodano /25.04.2013

Napoleon starał się umiejętnie grać Kościołem. Konkordat umocnił jego pozycję jako głowy państwafrancuskiego, którego polityczne znaczenie zwiększał swymi militarnymi sukcesami. Francji dał (1802)nową konstytucję i kodeks cywilny (1804), utrwalając wewnętrzną stabilizację kraju. Nie zadowolił siętytułem dożywotniego pierwszego konsula, ale sięgnął po koronę cesarską. Choć wymyślił sobie tytułcesarza Francuzów, a senat nadał mu (18.05.1804) go dziedzicznie, to jednak w opinii monarchicznejEuropy był uzurpatorem. Chciał więc wspaniałym aktem koronacji zasłonić brak podstaw prawnych.Odwołał się także do karolińskiej tradycji, kiedy to papież namaścił Pepina na króla i papież koronowałKarola Wielkiego na cesarza. Zaprosił więc Piusa VII na swoją koronację. Posłem Francji w Rzymie był (od 1803) kardynał Fesch, który starał się przekonać i chyba przekonał Piusa VII, że bezpośrednie spotkaniez Napoleonem może usunąć trudności Kościoła wywołane Artykułami Organicznymi i Kodeksemcywilnym.

Papież i Consalvi udali się do Francji. Podczas spotkania przed koronacją prawdopodobnie omówionorezygnację biskupów konstytucyjnych, którzy dotychczas tego nie uczynili, zawarcie ślubu kościelnego Napoleona z Józefiną Beauharnais, z którą miał tylko kontrakt cywilny, oraz sam ceremoniał uroczystości.Ślub zawarto tajnie w kaplicy pałacowej wobec wuja, kardynała Fescha, by nie ekscytować opiniipublicznej. Koronacja (2.12.1804) w katedrze Notre-Dame wywołała konsternację, gdyż papież musiałczekać na znacznie opóźnione przybycie Napoleona, który nadto po poświęceniu koron sam nałożył jesobie i Józefinie, by zaznaczyć, że nie przyjmuje ich od nikogo.

Rozmowy wspólne nie przyniosły żadnych rozwiązań spornych spraw kościelnych. Nie był jednak bezowocnypobyt papieża we Francji: biskupi konstytucyjni spełnili warunki stawiane im przez niego, wkraju osłabło antypapieskie nastawienie, a u wielu katolików zrodziło się to, co nazwano nabożną czciądla papieża (dévotion au papę), samo zaś nadanie koronacji charakteru religijnego obalało rewolucyjnąideologię o pochodzeniu władzy i przywracało alians ołtarza z tronem. Napoleon nalegał na papieża, bypozostał na stałe we Francji. Gdy ten uprzedził, że złożył w Rzymie rezygnację, gdyby został zmuszonydo pozostania, mógł powrócić (14.05.1805). Wracając, dokonał w Pistoi pojednania biskupa Ricciego zKościołem. Napoleon zaś, bez papieża, koronował się w Mediolanie na króla Włoch, a zajęty kolejnąwojną, tworzył w Państwie Kościelnym swoje bazy wojskowe i domagał się, by papież uznał jego wrogówza swoich.

Duchowieństwo we Francji, a nawet we Włoszech było w znacznym stopniu ujęte obu dokonanymi religijniekoronacjami. Niektórzy spodziewając się dalszych łaskawości cesarza wobec Kościoła, okazywalimu nawet serwilizm. Szczególnie silnie ujawnił się on w narzuconym katechizmie na użytek wszystkichkościołów w cesarstwie francuskim. Napisano w nim, że wszyscy wierni, pod karą wiecznego potępieniasą zobowiązani do miłości, czci, posłuszeństwa i wierności dla Napoleona, naszego cesarza oraz do służbywojskowej i płacenia nałożonych podatków na utrzymanie i obronę Ojczyzny i jego tronu. Katechizmwszakże nie odpowiadał większości duchowieństwa, gdyż został opracowany pod nadzorem dyrektorium kultu.

Sukcesy militarne, zajęcie Wiednia, zmuszenie Franciszka II do zrzeczenia się tytułu cesarza rzymskiegoi pozostania tylko przy tytule cesarza Austrii, pchnęły Napoleona do zajęcia niektórych prowincji PaństwaKościelnego. Gdy papież protestował, przekonany, że Consalvi jest główną przyczyną tego oporu,wymógł jego dymisję (17.06.1806) i żądał mianowania tylu Francuzów kardynałami, by stanowili 1/3kolegium. Wobec nieustępliwości Piusa VII generał Sextius Miollis zajął (2.02.1808) Rzym i usunął zmiasta 15 współpracowników papieża, który uznał te akty za prześladowanie i odwołał nuncjusza Capraręz Paryża, odmówił też konfirmacji dla nowych nominałów cesarza na biskupstwa. Napoleon odpowiedziałrepresjami, zwłaszcza że zadał decydującą klęskę cesarzowi austriackiemu, odbierając papieżowi -jak sądził - ostateczną podporę. Uchwałą senatu francuskiego (17.05.1809) przyłączył Państwo Kościelnedo Francji i polecił umieścić (10 VI) w Rzymie trójkolorowy sztandar francuski na Zamku Anioła. Wodpowiedzi na to wszystko papież, bez wymieniania Napoleona, rzucił ekskomunikę na rabusiów patrimoniumPiotrowego, ich mocodawców, popleczników, doradców i wykonawców.

Władza francuska w Rzymie obawiając się powstania ludności, bez wiedzy cesarza wywiozła Piusa VII ipo miesiącu podróży osadziła w Savonie. Odcięty od świata, choć (do 1812) nie zamknięty w więzieniu,nie mógł wypełniać obowiązków papieskich.

Państwo Kościelne otrzymało francuską organizację, z podziałem na departamenty. W Rzymie zamkniętokolegia narodowościowe, jak niemieckie, irlandzkie, hiszpańskie. Część kurii papieskiej przeniesiono doParyża i nakazano udać się tam kardynałom kurialnym i generalnym przełożonym zakonnym.

Z kardynałami doszło rychło do konfliktu z powodu kolejnego małżeństwa Napoleona. Józefina, którąniewątpliwie poślubił z miłości, nie dała mu następcy tronu, postanowił więc zawrzeć małżeństwo z MariąLudwiką, córką cesarza austriackiego. W konsystorzu paryskim przeprowadzono uznanie małżeństwaz Józefiną za nieważne, choć opinia publiczna wyrażała odwrotne przekonanie.

Na ślub z Marią Ludwiką zaprosił Napoleon wszystkich kardynałów (29) przebywających w Paryżu.Część (13) odmówiła, za co spotkała ich represja: zakaz noszenia insygniów kardynalskich, w tym szatpurpurowych, oraz pozbawienie dochodów. Opinia publiczna podzieliła więc kardynałów na czarnych(opozycjonistów) i czerwonych (uległych), nastawiając się coraz bardziej przeciw Napoleonowi. Na ogółteż uznawała za słuszną decyzję papieża o nieudzielaniu konfirmacji cesarskim nominatom na biskupstwa.Francuscy biskupi zajęli początkowo wyczekujące stanowisko w tej sprawie. Gdy jednak wzrosłaliczba nieobsadzonych biskupstw (do 27 w 1810 roku), pragnęli na synodzie znaleźć rozwiązanie problemu.

Podobne prace

Do góry