Ocena brak

RZECZYWISTOŚĆ

Autor /truchtacz Dodano /13.11.2012

 

RZECZYWISTOŚĆ gr. ón; łc. res (sing. i pL); nłc. realitas, actualitas (J. Duns Szkot); ang. reality, actuality, actualness; ix. realite, le reel; nm. Realitat, Wirklichkeit, Aktualitat

1. metaf. To, co istnieje na jakiejkolwiek zasadzie i jest realne — w przeciwstawie­niu do tego, co pozorne, nie będące takim, jakim się wydaje, albo będące tylko wy­tworem wyobraźni, a także w przeciwsta­wieniu do tego, co —> idealne (1, 2) — za­równo w sensie obiektywnym, jak i subie­ktywnym (np. jako treści przeżyć). Tak określona rzeczywistość może być ujmo­wana jako:

  1. zbiór obejmujący wszelkie -> byty (A) realne (istniejące obiektywnie lub subie­ktywnie);

  2. jakaś dziedzina takich bytów;

  3. jakiś jeden byt (obiektywny lub su­biektywny).

Rzeczywistość w pierwszym znaczeniu (fl) można rozumieć bądź jako -^ zbiór (1) w sensie dystrybutywnym, tzn. rzeczywi­stość ujętą pluralistycznie pod względem bytowym, bądź jako -^ zbiór (2) w sensie kolektywnym, tzn. rzeczywistość jako jed­norodną, spójną całość, i wówczas znacze­nie pierwsze {a) utożsamiałoby się ze zna­czeniem trzecim (c), tzn. rzeczywistości ja­ko jednego bytu. Pojęcie rzeczywistości w drugim znaczeniu (b) utożsamia się w zasadzie z pojęciem —> świata w róż­nych jego znaczeniach. Dystrybutywne ujęcie rzeczywistości charakterystyczne jest dla —> pluralizmu metafizycznego, a jej ujęcie kolektywne — dla —> monizmu. Rzeczywistość w znaczeniu dystrybutyw­nym ma szeroki bytowo zakres odniesie­nia: od Absolutu {ens a se) poprzez sub­stancje {ens in se) i przypadłości {ens in alio) do relacji {ens ad aliud). Rozróżnia się na ogół rzeczywistość transsubiektywną, po-zapodmiotową, ekstramentalną — nieza­leżną w swym istnieniu od myśli, i rzeczy­wistość poznawczo-psychiczną, intencjo­nalną — posiadającą wyłącznie istnienie wtórne, zależne od istnienia podmiotowe­go, substancjalnego.

2. metaf. Stan bytu jako czegoś istnieją­cego — w przeciwstawieniu z jednej stro­ny do tego, co pozorne, urojone, jedynie pomyślane, wyobrażone, a z drugiej — do tego, co jedynie możliwe. W przeciwsta­wieniu do tego, co pozorne, rzeczywistość znaczy tyle, co -^ realność (1); w przeciw­stawieniu zaś do tego, co możliwe, rzeczywistość znaczy tyle, co aktualność (—> aktualny /1 /), a więc tyle, co -^ istnie­nie (1).

Podobne prace

Do góry